Một chuyến thăm mang ý nghĩa vượt khỏi nghi thức
USCGC Bertholf là tàu tuần tra an ninh quốc gia thuộc lớp Legend của Tuần duyên Mỹ, được thiết kế cho các nhiệm vụ dài ngày trên biển, từ tuần tra đến tìm kiếm cứu nạn và phối hợp thực thi pháp luật. Tàu cùng 155 thành viên thủy thủ đoàn cập cảng Sài Gòn chiều 1-11, bắt đầu chuyến thăm hữu nghị TP.HCM. Đây là lần đầu một tàu công vụ Mỹ ghé TP.HCM trong hơn 20 năm, kể từ chuyến thăm của hai tàu USS Patriot và USS Salvor năm 2006; lần gần nhất tàu Tuần duyên Mỹ đến Việt Nam là chuyến ghé Cam Ranh năm 2024. Điểm đáng chú ý không nằm ở nghi thức đón tàu, mà ở cơ hội biến quan hệ song phương thành phối hợp chuyên môn cụ thể. Chuyến thăm hướng tới tăng cường hữu nghị, hiểu biết và tin cậy giữa Tuần duyên Việt Nam và lực lượng thực thi pháp luật trên biển của Mỹ.
Năng lực con tàu là nền tảng, không phải thông điệp duy nhất
Được đưa vào biên chế năm 2008, Bertholf là chiếc đầu tiên của lớp Legend hiện đại thuộc Tuần duyên Mỹ. Tàu dài 127 mét, rộng 16,5 mét, lượng giãn nước khoảng 4.500 tấn và có thể đạt tốc độ tối đa 28 hải lý/giờ. Những thông số này cho thấy một tàu tuần duyên Mỹ có thể hoạt động xa bờ và duy trì hiện diện lâu trên biển, nhưng ý nghĩa của chuyến ghé cảng không nên bị thu hẹp vào kích thước hay trang bị. Với người đi biển, giá trị thiết thực của hợp tác nằm ở năng lực tìm kiếm cứu nạn, tuần tra và bảo vệ an toàn hàng hải. Cơ trưởng Andrew Pate nhấn mạnh hai nước đều là quốc gia ven biển, dựa vào lực lượng chấp pháp để bảo vệ người dân và tiến hành cứu hộ trên biển. Đây là điểm chung đủ cụ thể để tạo nền cho trao đổi nghề nghiệp, thay vì để chuyến thăm dừng ở biểu tượng.
Ba ngày để chuyển thiện chí thành kinh nghiệm chung
Trong ba ngày ở TP.HCM, thủy thủ đoàn dự kiến tham gia trao đổi chuyên môn trên bờ và hoạt động chung trên biển với Tuần duyên Việt Nam. Đây là phần đáng theo dõi nhất: các cuộc làm việc và phối hợp thực tế có thể giúp lực lượng hai bên hiểu rõ hơn quy trình, năng lực cứu hộ và cách xử lý tình huống hàng hải. Trước đó, Mỹ đã chuyển giao ba tàu tuần duyên lớp Hamilton cho Việt Nam, tạo thêm cơ sở hợp tác về tuần tra và thực thi pháp luật trên biển. Đại sứ Mỹ Jennifer Wicks đặt chuyến thăm trong bối cảnh hai nước kỷ niệm ba năm quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, đồng thời Mỹ chuẩn bị mừng 250 năm ngày độc lập. Bertholf cũng vừa trải qua 114 ngày trên biển trong đợt triển khai tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương; điểm dừng trước đó là Philippines vào tháng 10.
Thước đo thật sự là hợp tác sau khi tàu rời cảng
Một chuyến thăm hữu nghị không tự động tạo ra năng lực mới, nhưng có thể mở cánh cửa cho những trao đổi có ích nếu hai bên tiếp tục làm việc cùng nhau. Với Việt Nam, trọng tâm hợp lý là các kỹ năng phục vụ an toàn hàng hải: phối hợp cứu nạn, hỗ trợ người đi biển và thực thi pháp luật trong những tình huống thực tế. Với Tuần duyên Mỹ, chuyến đi tạo cơ hội tăng hiểu biết với đối tác ven biển và củng cố hợp tác trong khu vực. Bối cảnh kỷ niệm quan hệ song phương giúp chuyến thăm thêm ý nghĩa, song điều quan trọng hơn là những gì thủy thủ đoàn và lực lượng Việt Nam học được trong các hoạt động chung. Nếu kinh nghiệm từ ba ngày trao đổi được duy trì qua các chương trình tiếp theo, lần cập cảng Sài Gòn này sẽ có giá trị bền hơn một dấu mốc ngoại giao.
