Đồng Nai Net Zero 2050: một tỉnh công nghiệp chấp nhận thay đổi quỹ đạo tăng trưởng
Đồng Nai Net Zero 2050 là lộ trình mà một địa phương công nghiệp hóa nhanh chọn để vừa duy trì cực tăng trưởng kinh tế, vừa giảm phát thải khí carbon bằng cách điều chỉnh chiến lược phát triển, tái thiết cơ cấu ngành và hiện đại hóa hệ thống năng lượng, nhằm tiến tới nền kinh tế các-bon thấp cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Mới đây, UBND TP. Đồng Nai đã ban hành Quyết định 1074/QĐ-UBND, phê duyệt điều chỉnh, bổ sung Đề án giảm thiểu khí các-bon đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây không phải một động thái kỹ thuật, mà là tín hiệu chính trị rõ ràng: thành phố chấp nhận gắn tăng trưởng với trách nhiệm phát thải. Lần cập nhật này kéo dài thời gian nghiên cứu Đề án đến tháng 6/2027 và yêu cầu xây dựng lộ trình giảm phát thải cho từng ngành, lĩnh vực, với chỉ tiêu có thể đo lường và kiểm chứng. Trong bối cảnh sức ép NDC ở cấp quốc gia và yêu cầu chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng khắt khe, Đồng Nai chọn đi trước thay vì chờ bị ép.
Từ chuyển đổi xanh đến thiết kế lại cấu trúc kinh tế các-bon thấp
Điểm đáng chú ý trong cách Đồng Nai làm chuyển đổi xanh là coi giảm phát thải khí carbon như một trục tái cấu trúc kinh tế, chứ không phải chỉ tiêu phụ. Thành phố gắn giảm phát thải khí nhà kính với chuyển đổi năng lượng, kinh tế tuần hoàn, công nghiệp xanh, giao thông xanh và phát triển đô thị các-bon thấp. Việc phân công nhiệm vụ cho từng nhóm phát thải – công nghiệp, giao thông, xây dựng, nông nghiệp, chất thải – biến các mục tiêu “xanh” thành trách nhiệm hành chính cụ thể, hạn chế tình trạng khẩu hiệu hóa. Đặc biệt, yêu cầu xây dựng báo cáo chi tiết về chuyển đổi xanh trong phát triển các khu – cụm công nghiệp cho thấy Đồng Nai hiểu rõ điểm nhạy cảm nhất: các khu công nghiệp vừa là động lực tăng trưởng, vừa là nguồn phát thải lớn. Thành phố đặt mục tiêu các khu này đi theo hướng phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, nếu làm được, đây sẽ là lợi thế cạnh tranh trực tiếp trong cuộc chơi toàn cầu về dấu chân các-bon xuất khẩu.
Lưới điện thông minh: nền hạ tầng của một cực tăng trưởng xanh
Không có lưới điện thông minh, chuyển đổi xanh Đồng Nai sẽ chỉ dừng ở ý tưởng. Ngành điện thành phố đã xây dựng lộ trình chuyển đổi số và tự động hóa lưới điện theo hai giai đoạn, hướng tới lưới điện thông minh vào năm 2030. Giai đoạn 2026–2027 tập trung hoàn thiện hạ tầng và nền tảng số: số hóa 100% quy trình quản lý tài chính – kế toán, tuyển dụng, đào tạo và hồ sơ nhân viên, đồng thời kiện toàn mạng truyền dẫn đường trục liên tỉnh và nội tỉnh của EVNSPC. Mục tiêu trước mắt là đạt 30% xuất tuyến ứng dụng chức năng tự động hóa FLISR để tự động phát hiện, khoanh vùng sự cố và khôi phục cấp điện. Câu nói đáng chú ý ở đây là: “Ngành điện TP. Đồng Nai đã đưa 100% dịch vụ điện lên môi trường điện tử, giúp khách hàng thực hiện thủ tục mà không cần đến trực tiếp phòng giao dịch”. Đây không chỉ là tiện lợi cho người dân và doanh nghiệp, mà còn là điều kiện để vận hành một hệ thống điện có khả năng phản ứng nhanh với phụ tải biến động và yêu cầu kết nối mới.
Hiện đại hóa lưới điện 2026–2030: chạy đua với nhu cầu phụ tải và rủi ro sự cố
Nhìn vào các chỉ tiêu kỹ thuật, có thể thấy ngành điện Đồng Nai đang chạy đua với tốc độ tăng phụ tải để tránh kịch bản thiếu điện cục bộ. Theo Phó Giám đốc Công ty Điện lực Đồng Nai, các dự án lưới điện năm 2026 đang được triển khai đồng bộ, với 9/10 công trình lưới điện 110kV đã hoàn thành và đưa vào vận hành, công trình còn lại đang tăng tốc thi công. 62 dự án lưới điện trung, hạ thế đã khởi công, một số hạng mục được đóng điện từng phần để kịp thời đáp ứng nhu cầu cấp điện của người dân và doanh nghiệp. Song song, các ứng dụng công nghệ như FLISR đã được áp dụng cho hơn 100 phát tuyến trung thế, vận hành tự động từ phần mềm SCADA-DMS tại Trung tâm điều khiển, giúp phát hiện, phân đoạn sự cố và tái lập điện nhanh cho khách hàng. Sau khi hoàn thành, các công trình này được kỳ vọng nâng cao năng lực truyền tải, phân phối, giảm tải cho các đường dây và trạm biến áp đang ở mức tải cao, từng bước khắc phục tình trạng đầy tải cục bộ tại khu vực phụ tải tăng nhanh.
Bài toán cân bằng: tăng trưởng, phát thải và độ tin cậy của hệ thống điện
Câu hỏi lớn là liệu Đồng Nai có thể vừa tăng tốc phát triển kinh tế – xã hội, vừa giữ cam kết giảm phát thải khí carbon và xây dựng một hệ thống điện an toàn, tin cậy. Các động thái hiện nay cho thấy tỉnh đang cố gắng giải bài toán này trên ba mặt trận: thể chế hóa mục tiêu Net Zero 2050 trong Đề án giảm thiểu khí các-bon; thúc đẩy chuyển đổi xanh trong khu công nghiệp và logistics để đáp ứng yêu cầu về dấu chân các-bon của chuỗi cung ứng; và đầu tư mạnh vào lưới điện thông minh, từ DAS, GIS, PMIS đến trung tâm điều khiển dự phòng, công tơ đo xa. Việc chủ động nâng cấp lưới điện được xem là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương, tạo niềm tin cho nhà đầu tư khi triển khai dự án trên địa bàn. Nếu Đồng Nai giữ được kỷ luật thực thi, đây có thể trở thành hình mẫu cho các địa phương công nghiệp khác: không phải chọn giữa tăng trưởng hay khí hậu, mà là chọn cách tổ chức lại hạ tầng và quản trị để hai mục tiêu đồng hành.
