Chuyển đổi số Đồng Nai: Giải ngân 274,5 tỷ đồng là tín hiệu, không phải đích đến
Chuyển đổi số Đồng Nai là quá trình địa phương dùng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để thay đổi cách quản trị, sản xuất, cung cấp dịch vụ và tổ chức không gian phát triển, với nguồn lực ngân sách công được phân bổ, giám sát và giải ngân theo các dự án cụ thể. Tiến độ giải ngân ngân sách cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Đồng Nai đang được đẩy nhanh sau nhiều tháng tỷ lệ thực hiện còn thấp. Tính đến ngày 11/8, tổng kinh phí đã giải ngân trong năm đạt hơn 274,5 tỷ đồng, tương đương khoảng 16,5% dự toán ngân sách được giao, trong đó chi thường xuyên đạt hơn 11,9%, vốn đầu tư công khoảng 20,1% kế hoạch. So với mức gần 10,2% vào cuối tháng 5, đây là bước nhảy rõ rệt. Nhưng nếu dừng lại ở các con số, Đồng Nai sẽ bỏ lỡ mục tiêu lớn hơn: chuyển đổi mô hình tăng trưởng và chất lượng sống.
Yêu cầu tăng tốc giải ngân không phải vì “chạy kịp kế hoạch năm” mà vì địa phương đang gánh nhiều nhiệm vụ mới, từ phát triển kinh tế số, thu hút dự án bán dẫn, AI, năng lượng xanh cho tới hoàn thiện cơ sở dữ liệu dùng chung. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: “Tính đến ngày 11/8, Đồng Nai đã giải ngân hơn 274,5 tỷ đồng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đạt 16,5% dự toán ngân sách được giao”. Câu hỏi chiến lược không phải “chi bao nhiêu”, mà là “chi vào đâu, theo thứ tự nào” để mỗi đồng ngân sách chuyển hóa thành năng lực số và sức cạnh tranh mới cho thành phố.
‘Đường găng’ tiến độ: Từ kỹ thuật quản lý đến kỷ luật chính sách giải ngân vốn công
Điểm khác biệt trong cách Đồng Nai đẩy nhanh giải ngân vốn công là không chỉ ra mệnh lệnh chung chung. Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Trường Sơn yêu cầu từng đơn vị phải xây dựng “đường găng” tiến độ triển khai và giải ngân cho từng dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nói cách khác, mỗi nhiệm vụ đều cần một bản đồ thời gian chi tiết, mốc công việc rõ ràng, và trách nhiệm cụ thể nếu chậm tiến độ. Cách làm này chuyển trọng tâm từ “xin – cho” vốn sang “cam kết – chịu trách nhiệm” với vốn.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ, tiến độ từng dự án phải thường xuyên cập nhật, gửi về sở để tổng hợp, báo cáo UBND và làm căn cứ điều chỉnh nguồn lực. Điều này tạo ra một bộ lọc mới: kinh phí đã bố trí nhưng không triển khai sẽ bị điều chuyển, thay vì nằm chết trên giấy. Đó là kỷ luật tài khóa mà nhiều địa phương vẫn thiếu. Khi giải ngân được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, việc “gỡ vướng từ từng nhiệm vụ” không còn là khẩu hiệu mà trở thành tiêu chí đánh giá năng lực của từng sở, ngành, địa phương.
Đổi mới sáng tạo địa phương: Mạng lưới 41 xã, phường và tác động đến người dân
Đổi mới sáng tạo địa phương chỉ có ý nghĩa khi đi xuống tận cơ sở. Theo kế hoạch phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, Đồng Nai đặt mục tiêu xây dựng mạng lưới kết nối từ cấp thành phố đến xã, phường, tạo thêm không gian để doanh nghiệp, trường đại học, chuyên gia và cộng đồng cùng tham gia hoạt động sáng tạo, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Mục tiêu cụ thể là 41 xã, phường có ít nhất một điểm đổi mới sáng tạo hoặc không gian sáng tạo. Đây là lựa chọn chiến lược: thay vì dồn hết tài nguyên vào một vài trung tâm lớn, địa phương chấp nhận “chia nhỏ sân chơi” để mọi cộng đồng đều có cơ hội tiếp cận công nghệ.
Tại phường Trị An, mô hình không gian đổi mới sáng tạo đang được thiết kế theo hướng mở, kết hợp khu làm việc chung, khu giới thiệu sản phẩm công nghệ, khu trải nghiệm chuyển đổi số và không gian kết nối chính quyền với doanh nghiệp, chuyên gia, cộng đồng. Phó Chủ tịch UBND phường cho biết không gian này sẽ là “hạt nhân kết nối các nguồn lực về khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; hỗ trợ ý tưởng, sáng kiến và dự án khởi nghiệp, đồng thời phục vụ trực tiếp các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội của địa phương”. Khi những điểm đổi mới sáng tạo này hoạt động đúng nghĩa, doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh sẽ có kênh tiếp cận giải pháp công nghệ và hỗ trợ ngay tại chỗ, thay vì phụ thuộc vào ít ỏi chương trình cấp tỉnh.
Tái cấu trúc công nghiệp xanh: Từ bản đồ khu công nghiệp đến hệ sinh thái công nghiệp
Đồng Nai không thể nói về chuyển đổi số mà tiếp tục giữ mô hình công nghiệp cũ. Thành phố đang tái cấu trúc không gian công nghiệp theo hướng xanh, thông minh, ưu tiên công nghệ cao và từng bước sàng lọc các dự án thâm dụng lao động, năng lượng, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm. Trọng tâm là chuyển từ “quy hoạch đất cho khu công nghiệp” sang “quy hoạch hệ sinh thái công nghiệp”, nơi nhà máy chỉ là một mắt xích trong chuỗi giá trị cùng với logistics, hạ tầng số, đô thị và đào tạo nhân lực. Đây không chỉ là tái bố trí nhà xưởng, mà là tái định nghĩa lợi thế của thành phố.
Khu vực phía Bắc, còn nhiều dư địa đất đai, được định hướng thành cực tăng trưởng công nghiệp mới, ưu tiên công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, chế biến sâu, logistics, kinh tế tuần hoàn và khu công nghiệp sinh thái. Ngược lại, phía Nam dần giảm áp lực công nghiệp, dành không gian cho đô thị, dịch vụ, logistics, sân bay và các ngành giá trị gia tăng cao. Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Nguyễn Kim Long nhấn mạnh chuyển đổi xanh là yêu cầu cấp thiết. Mục tiêu lớn hơn là chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, từ thu hút đầu tư dựa trên đất và lao động sang cạnh tranh bằng công nghệ, năng suất và chất lượng môi trường đầu tư. Nếu Đồng Nai không nâng chuẩn dự án, kinh tế số và các trung tâm đổi mới sáng tạo sẽ thiếu “đầu ra” trong chính khu công nghiệp của mình.
Kết nối ba trụ cột: Giải ngân, đổi mới cơ sở, công nghiệp xanh
Bức tranh chiến lược của Đồng Nai không nằm ở từng mảng riêng lẻ, mà ở cách kết nối ba trụ cột: giải ngân vốn công cho khoa học – công nghệ – chuyển đổi số, mở rộng đổi mới sáng tạo địa phương tới 41 xã, phường, và tái cấu trúc công nghiệp xanh. Trong những tháng cuối năm, Sở Khoa học và Công nghệ được giao tiếp tục làm đầu mối theo dõi tiến độ chi thường xuyên và đầu tư công, đồng thời rà soát danh mục nhiệm vụ, đánh giá khả năng thực hiện để phối hợp Sở Tài chính điều chuyển kinh phí theo tiến độ thực tế. Nếu làm tốt, “đường găng” tiến độ sẽ không chỉ là bảng Excel, mà là cơ chế lọc các dự án kém hiệu quả ra khỏi danh mục giải ngân.
Ở phía cầu, mạng lưới điểm đổi mới sáng tạo cấp cơ sở sẽ là nơi thử nghiệm, lựa chọn và nhân rộng các mô hình ứng dụng công nghệ vào nông nghiệp, công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ đô thị, giáo dục, y tế. Ở phía cung, không gian công nghiệp xanh – thông minh sẽ là nơi hấp thụ các giải pháp này vào chuỗi sản xuất, từ khu công nghiệp sinh thái đến các trung tâm logistics gắn với đô thị sân bay Long Thành. Lựa chọn của Đồng Nai vì thế mang tính hai mặt: hoặc trở thành hình mẫu về gắn kết chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo địa phương và tái cấu trúc công nghiệp xanh; hoặc lặp lại vòng tròn cũ, nơi đầu tư công, khu công nghiệp và các trung tâm đổi mới sáng tạo hoạt động rời rạc, không tạo ra giá trị mới cho người dân và doanh nghiệp.
