Chiến lược logistics quốc gia: Từ văn bản của Chính phủ đến bài toán nông sản
Chiến lược logistics quốc gia là định hướng tổng thể của Chính phủ nhằm phát triển dịch vụ logistics Việt Nam theo chiều sâu, nâng cấp hạ tầng vật lý và hạ tầng số, giảm chi phí chuỗi cung ứng, đồng thời tạo mạng lưới kết nối phân phối hàng hóa – đặc biệt là nông sản – từ vùng sản xuất tới thị trường trong nước và quốc tế một cách hiệu quả, minh bạch và bền vững. Ngày 30/9/2026, Bộ Công Thương Việt Nam và Tổng công ty Bưu điện Việt Nam đã có buổi làm việc để triển khai Quyết định 2229/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển dịch vụ logistics thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn 2050. Buổi làm việc không chỉ là một cuộc họp kỹ thuật; nó cho thấy Nhà nước chọn Vietnam Post dịch vụ logistics làm một trong những "tay nối dài" để đưa chiến lược đi vào thực tế. Khi cơ quan quản lý và doanh nghiệp bưu chính quốc gia ngồi lại với nhau, tín hiệu rõ ràng là nông sản sẽ không còn phụ thuộc vào những "đoạn gãy" manh mún trong khâu vận chuyển và phân phối như trước.
Vì sao Bộ Công Thương bắt tay Vietnam Post lúc này?
Sau đại dịch Covid-19 và các đứt gãy chuỗi cung ứng, logistics và chuyển phát không còn là dịch vụ phụ trợ mà trở thành trục xương sống của nền kinh tế. Trong bối cảnh thương mại điện tử tăng trưởng mạnh, mạng lưới bưu chính truyền thống nếu không được nâng cấp thành hạ tầng số bưu chính sẽ bị bỏ lại phía sau. Việc Bộ Công Thương chủ động làm việc với Vietnam Post lúc này là lựa chọn mang tính chiến lược: dùng một hạ tầng đã phủ tới cấp xã để giải quyết bài toán kết nối logistics nông sản – điểm yếu cố hữu của nông nghiệp Việt Nam. Theo ông Trần Thanh Hải, Quyết định 2229/QĐ-TTg là lần đầu tiên Chính phủ ban hành một chiến lược mang tính định hướng cho toàn ngành logistics. Còn với Vietnam Post, Tổng giám đốc Chu Quang Hào thẳng thắn thừa nhận logistics trong nước vẫn chưa cạnh tranh được với doanh nghiệp nước ngoài, và muốn tận dụng chiến lược này để chuyển mình từ đơn vị gửi – nhận đơn lẻ sang nhà cung cấp giải pháp tích hợp.
Nâng cấp mạng lưới bưu chính thành hạ tầng số logistics cho nông sản
Điểm đột phá nằm ở cách Vietnam Post chuyển mạng lưới bưu chính thành hạ tầng số bưu chính gắn với logistics nông sản. Doanh nghiệp đang phát triển nền tảng VLP – hậu cần thương mại điện tử – để kết nối kho bãi, phương tiện vận chuyển, tối ưu khai thác kho trống và dòng hàng. Đây không phải là câu chuyện "thêm một app" trên điện thoại, mà là nỗ lực xây dựng một nền tảng duy nhất cho cả kho, xe, dữ liệu đơn hàng, giúp người nông dân và hợp tác xã có cửa vào chuỗi cung ứng hiện đại. Đáng chú ý, Vietnam Post chủ động đề xuất tham gia xây dựng sàn thương mại nông sản và sàn giao dịch logistics – những cấu phần thiết yếu của chiến lược logistics quốc gia. Nếu các sàn này gắn trực tiếp với hệ thống bưu cục, trung tâm phân phối hiện đại và dữ liệu lớn mà Vietnam Post đang đầu tư, nông sản sẽ không chỉ được "rao bán" online mà còn được gắn với dịch vụ vận chuyển, lưu kho, xử lý đơn hàng một cách đồng bộ.
Kết nối chuỗi cung ứng nông sản: từ vùng sản xuất đến thị trường quốc tế
Chiến lược không dừng ở cấp hạ tầng; nó đặt nông sản vào trung tâm của kết nối logistics. Đoàn công tác và Vietnam Post bàn thẳng về việc dùng thương mại điện tử, mua sắm trực tuyến và sàn nông sản để thúc đẩy tiêu thụ, đồng thời giảm lệ thuộc vào thương lái và các kênh phân phối truyền thống. Vietnam Post đề xuất mô hình phối hợp đa cơ quan – Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ, cùng địa phương và doanh nghiệp – nhằm nâng cao hiệu quả kết nối và tiêu thụ nông sản. Định hướng đến năm 2030, Vietnam Post không muốn chỉ giao hàng chặng cuối; doanh nghiệp đặt mục tiêu phát triển hệ sinh thái logistics, tài chính, dữ liệu cá nhân, tổ chức và chính quyền trong một môi trường tích hợp. Nếu làm đúng, người nông dân ở vùng sâu có thể đưa sản phẩm lên sàn nông sản, hưởng dịch vụ tài chính bán lẻ và lựa chọn giải pháp logistics tích hợp tới cả thị trường quốc tế, thay vì "bán tại cổng vườn".
Thách thức phía trước và điều cần làm để chiến lược không nằm trên giấy
Dù định hướng rõ, câu hỏi lớn là làm sao chiến lược logistics quốc gia không bị mắc kẹt trong các báo cáo. Vietnam Post đang đối mặt cạnh tranh gay gắt từ cả doanh nghiệp nội và tập đoàn đa quốc gia trong lĩnh vực bưu chính, chuyển phát, nhưng chính áp lực này buộc doanh nghiệp phải tăng tốc tự động hóa, ứng dụng dữ liệu lớn và phát triển Trung tâm Đổi mới sáng tạo để phục vụ chuyển đổi số. Bộ Công Thương cũng xác định sẽ tiếp tục làm việc với nhiều bộ, ngành, địa phương để cụ thể hóa nội dung chiến lược, thay vì chỉ ban hành rồi để doanh nghiệp tự xoay sở. Điểm tích cực là cả cơ quan quản lý và Vietnam Post đều nói đến cơ chế phối hợp thường xuyên, xử lý vấn đề phát sinh từ thực tiễn, và mục tiêu mở rộng thị trường quốc tế cho nông sản Việt Nam. Nếu những lời nói này được biến thành các tiêu chuẩn dịch vụ cụ thể, các tuyến logistics nông sản rõ ràng và các nền tảng số dễ dùng, chúng ta có cơ sở tin rằng bưu điện không chỉ phát thư, mà sẽ phát triển cả chuỗi giá trị nông nghiệp.
