Đất mới chỉ có ý nghĩa khi tạo được năng lực công nghệ
Mở rộng không gian công nghệ cao TP.HCM là việc quy hoạch thêm các khu sản xuất, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo để tạo động lực tăng trưởng mới, thay vì chỉ mở rộng quỹ đất công nghiệp. Đây là lựa chọn đúng, nhưng thành công phải được đo bằng năng lực công nghệ hình thành trên những không gian ấy.
Tại Ngày hội Đổi mới sáng tạo mở ngày 26/10, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trương Minh Huy Vũ cho biết việc mở rộng địa giới đem lại dư địa để hình thành các không gian công nghiệp thế hệ mới. Thành phố dự kiến trình và ban hành quy hoạch tổng thể trong tháng 11/2026, xác định công nghiệp công nghệ cao, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực tăng trưởng chủ lực. Định hướng gồm 11 khu công nghệ số; quỹ đất công nghiệp lớn tập trung tại Bắc Tân Uyên và Châu Đức. Thách thức là biến quy hoạch thành đất công nghiệp cao cấp có hạ tầng, nhân lực và liên kết nghiên cứu đủ sức giữ chân dự án, chứ không chỉ tạo thêm địa điểm đầu tư.
52ha đã thu hồi: phép thử cho khu công nghệ chiến lược
Việc thu hồi xong 52ha đất “treo” tại Khu Công nghệ cao TP.HCM (SHTP) mở ra cơ hội thiết lập một khu công nghệ chiến lược, nhưng giá trị của quyết định này sẽ phụ thuộc vào cách lựa chọn nhà đầu tư và hoạt động được bố trí tại đây. Nếu chỉ lấp đầy diện tích, thành phố sẽ bỏ lỡ cơ hội tạo một trung tâm có khả năng kéo nghiên cứu vào sản xuất.
Ngày 23/10, tại lễ kỷ niệm 24 năm thành lập SHTP, Trưởng ban Nguyễn Kỳ Phùng cho biết đóng góp của khu này chiếm tỷ trọng đáng kể trong mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của thành phố. SHTP đã thu hồi xong 52ha đất chậm triển khai và sắp kêu gọi đầu tư thành lập Trung tâm công nghệ chiến lược tại khu đất này. Thành phố nên ưu tiên những dự án gắn với năng lực nghiên cứu, phát triển và đào tạo, thay vì chỉ chạy theo quy mô vốn hay tốc độ lấp đầy. Đây cũng là cơ hội để công nghệ cao TP.HCM chuyển từ lợi thế về vị trí sang năng lực tạo ra sản phẩm và tri thức.
Đổi mới sáng tạo phải nối phòng thí nghiệm với thị trường
Một trung tâm công nghệ chỉ có thể tạo khác biệt nếu doanh nghiệp, trường học và nhà khoa học cùng tham gia. Vì vậy, phát triển công nghiệp công nghệ không nên tách rời thương mại hóa nghiên cứu và đào tạo kỹ năng thực hành. Đây là phần quyết định để chiến lược đổi mới sáng tạo Sài Gòn không dừng ở quy hoạch hay khẩu hiệu.
TP.HCM đã ban hành sáu nghị quyết nhằm tăng cường liên kết giữa nhà trường, nhà khoa học và doanh nghiệp, đồng thời lập quỹ đầu tư mạo hiểm hỗ trợ dự án công nghệ và hoạt động ươm tạo. Tại SHTP, xưởng thực hành đóng gói và kiểm thử vi mạch được giới thiệu như hạ tầng dùng chung cho trường học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; người học có thể làm quen với thiết bị công nghiệp thay vì chỉ học lý thuyết, mô phỏng. Mô hình ấy gợi ý cách khai thác 52ha: bố trí không gian nghiên cứu, thử nghiệm và đào tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp. Khi kết nối nghiên cứu với thị trường trở thành yêu cầu ngay từ đầu, trung tâm mới có cơ hội nâng năng lực cạnh tranh thay vì tạo thêm một khu đất biệt lập.
SHTP cần dẫn dắt một mạng lưới, không hoạt động đơn lẻ
SHTP có vị trí trung tâm trong chiến lược này nhờ vai trò thu hút đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất và hình thành hạ tầng công nghệ. Nhưng để mở rộng ảnh hưởng, khu công nghệ cao cần trở thành đầu mối kết nối các không gian nghiên cứu, đào tạo và công nghiệp mới của thành phố, thay vì chỉ tập trung vào phạm vi hiện hữu.
SHTP đang chuẩn bị mở rộng Công viên khoa học 200ha; kế hoạch là thu hồi toàn bộ quỹ đất trong năm 2027, triển khai hạ tầng kỹ thuật từ năm 2028 và sớm đưa vào khai thác. Khu này cũng dự kiến mở rộng cách làm qua hợp tác công - tư và xây dựng - chuyển giao. Từ nay đến cuối năm, SHTP dự kiến tiếp tục thu hồi thêm bốn dự án chậm triển khai để tạo quỹ đất đầu tư. Những mốc ấy cần được quản trị như một chuỗi cam kết: thu hồi đất, chuẩn bị hạ tầng, chọn dự án và kết nối nhân lực. Kết luận, 52ha chỉ trở thành tài sản chiến lược khi SHTP biến mặt bằng sạch thành một hệ sinh thái có nghiên cứu, sản xuất và thị trường cùng vận hành.
