Hội nghị thượng đỉnh và thông điệp then chốt: Việt Nam muốn gì từ doanh nghiệp Mỹ?
Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh Việt Nam - Mỹ là diễn đàn cấp cao nơi Chính phủ Việt Nam và cộng đồng doanh nghiệp hai nước thảo luận định hướng hợp tác kinh tế, đầu tư Mỹ Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn công nghệ và phát triển chuỗi cung ứng bền vững, nhằm xây dựng nền tảng tăng trưởng dài hạn dựa trên đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng. Ngày 14/10, tại hội nghị diễn ra ở Hà Nội, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã gửi đi thông điệp rất rõ: Việt Nam không chỉ muốn thêm vốn, mà muốn chất lượng đầu tư mới. Ông đề nghị doanh nghiệp Mỹ tiếp tục mở rộng hiện diện tại Việt Nam, tập trung vào công nghệ cao, đặc biệt là bán dẫn, coi đây là trụ cột của hợp tác kinh tế song phương trong giai đoạn mới. Đây là bước chuyển từ thu hút đầu tư dàn trải sang chọn lọc, có chiến lược.
Bán dẫn và công nghệ cốt lõi: Việt Nam tự định vị trong chuỗi giá trị toàn cầu
Điểm nhấn lớn nhất của hội nghị là lời kêu gọi doanh nghiệp Mỹ mở rộng đầu tư vào bán dẫn, công nghệ cốt lõi và phát triển chuỗi cung ứng tại Việt Nam. Đây là lựa chọn mang tính tuyên bố vị thế: Việt Nam muốn bước lên nấc cao hơn trong chuỗi giá trị, thay vì chỉ là điểm đến gia công. Theo Phó Thủ tướng, Việt Nam đang chuyển hướng thu hút đầu tư từ chú trọng quy mô vốn sang chất lượng, công nghệ và giá trị gia tăng, đồng thời khuyến khích phát triển các cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. "Việt Nam ưu tiên hợp tác với Hoa Kỳ ở 5 lĩnh vực gồm công nghệ cao, năng lượng sạch, chuỗi cung ứng bền vững, tài chính - đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực chất lượng cao". Đây là thông điệp cho thấy chiến lược dài hạn chứ không phải lời mời gọi ngắn hạn.
Đầu tư Mỹ – Việt Nam: từ dòng vốn sang liên kết chuỗi cung ứng
Hợp tác kinh tế giữa hai nước đang được nhìn nhận là còn nhiều dư địa, nhưng Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đã chủ động định hình lại kỳ vọng: đầu tư Mỹ Việt Nam phải gắn với liên kết chuỗi cung ứng và chuyển giao công nghệ. Ông mong muốn doanh nghiệp Mỹ tăng cường kết nối về công nghệ, thiết bị, dịch vụ, tiêu chuẩn sản xuất và chuỗi cung ứng để tạo nền tảng hợp tác lâu dài. Về phía cộng đồng doanh nghiệp, lãnh đạo VCCI nhấn mạnh doanh nghiệp Mỹ nên mở rộng đầu tư trong công nghệ cao, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và năng lượng, đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp Việt Nam trong sản xuất, R&D và chuỗi cung ứng. Điều này cho thấy mục tiêu không chỉ là thu hút nhà máy, mà là xây dựng mạng lưới sản xuất – nghiên cứu – dịch vụ gắn kết, nơi Việt Nam trở thành mắt xích đáng tin cậy trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đề nghị Mỹ mở cửa thị trường: thương mại công bằng là điều kiện của đầu tư chất lượng
Một điểm then chốt nhưng dễ bị bỏ qua là yêu cầu của Việt Nam đối với phía Mỹ: tạo thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường ổn định, bền vững. Phó Thủ tướng đề nghị Mỹ đánh giá khách quan, cân bằng về Việt Nam trong các cuộc điều tra thương mại theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại Hoa Kỳ năm 1974. Nói cách khác, Việt Nam muốn một sân chơi thương mại công bằng để doanh nghiệp hai bên yên tâm đầu tư dài hạn. Ông cũng đề nghị các tổ chức đại diện cộng đồng doanh nghiệp Mỹ truyền tải tới Chính phủ nước này thiện chí và nỗ lực hợp tác của Việt Nam, nhằm thúc đẩy quan hệ thương mại ổn định, công bằng và cùng có lợi. Đây là thông điệp thẳng thắn: nếu hàng hóa Việt Nam bị rủi ro phòng vệ thương mại, thì khó có thể kỳ vọng làn sóng đầu tư mới bùng nổ trong các lĩnh vực công nghệ cao.
Cam kết cải cách và mục tiêu tăng trưởng: tín hiệu cho nhà đầu tư dài hạn
Để biến các đề xuất thành niềm tin, Chính phủ Việt Nam đưa ra cam kết cải cách rõ ràng. Phó Thủ tướng khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục cải cách thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phát triển hạ tầng chiến lược và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Ông nhấn mạnh thành công của doanh nghiệp cũng là thành công của Việt Nam, còn khó khăn của doanh nghiệp là vấn đề các cơ quan quản lý phải tập trung tháo gỡ. Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2031, với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao là những động lực quan trọng. Trong bối cảnh đó, hội nghị thượng đỉnh lần này không chỉ là sự kiện ngoại giao kinh tế, mà là bước dựng khung cho một giai đoạn hợp tác mới: đầu tư Mỹ Việt Nam gắn với bán dẫn công nghệ, chuỗi cung ứng bền vững và cải cách thể chế sâu rộng.
