Hội nghị thượng đỉnh kinh doanh: Tín hiệu nâng tầm hợp tác kinh tế Việt - Mỹ
Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh Việt Nam - Hoa Kỳ là diễn đàn đối thoại cấp cao giữa Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp hai nước, nơi các bên cùng đề xuất kiến nghị, xác định lĩnh vực ưu tiên hợp tác và bàn giải pháp mở rộng đầu tư, kết nối chuỗi cung ứng trong bối cảnh cạnh tranh và tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Ngày 14/10 tại Hà Nội, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tiếp Đại sứ Hoa Kỳ Jennifer Wicks và đại diện nhiều tập đoàn Mỹ bên lề hội nghị, đánh giá cao đóng góp của doanh nghiệp Hoa Kỳ đối với phát triển kinh tế Việt Nam và quan hệ song phương. Đây không chỉ là cuộc xã giao, mà là bước thử quan trọng cho mức độ tin cậy và thực chất của hợp tác kinh tế Việt Mỹ.
Điểm đáng chú ý là cả hai phía đều đi thẳng vào các chủ đề chiến lược: khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư bán dẫn Việt Nam và phát triển chuỗi cung ứng toàn cầu. Thay vì nói chung chung về “tăng cường hợp tác”, phía Việt Nam nêu rõ mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045, coi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực trung tâm. Phía Hoa Kỳ khẳng định hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư là nền tảng của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện và ủng hộ một Việt Nam mạnh mẽ, tự cường, thịnh vượng và độc lập. Đây là thông điệp chính trị quan trọng, tạo khung cho các quyết định đầu tư cụ thể trong giai đoạn tới.
Doanh nghiệp Mỹ nói gì: Bán dẫn, năng lượng, tài chính và tiêu dùng cùng lên tiếng
Nếu trước đây nhiều cuộc đối thoại dừng ở mức thiện chí, thì lần này các tập đoàn Mỹ mang tới danh sách kiến nghị rất cụ thể. Đại diện Apple, Intel và Meta bày tỏ mong muốn mở rộng hợp tác trong công nghệ, đổi mới sáng tạo và sản xuất công nghệ cao, đồng thời đề xuất nghiên cứu cơ chế thu hút đầu tư thế hệ mới, phát triển công nghiệp bán dẫn và tăng cường liên kết chuỗi cung ứng. Họ không chỉ tìm thêm địa điểm sản xuất, mà muốn gắn Việt Nam vào các mắt xích có giá trị gia tăng cao của chuỗi cung ứng toàn cầu, từ thiết kế, thử nghiệm đến sản xuất linh kiện.
Ở năng lượng, AES và GE Vernova mong muốn tiếp tục hợp tác phát triển nguồn điện, hệ thống truyền tải và chuỗi cung ứng thiết bị năng lượng để đáp ứng nhu cầu điện cho sản xuất và tăng trưởng kinh tế. Trong tài chính và đầu tư, KKR và Warburg Pincus đề nghị cải thiện thủ tục mua bán, sáp nhập, thẩm định cạnh tranh, IPO và niêm yết – những nút thắt lâu nay khiến dòng vốn khó chảy mạnh hơn. Lĩnh vực hàng tiêu dùng cũng không đứng ngoài cuộc: PepsiCo và Philip Morris International kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý ngành hàng phù hợp thực tiễn, tạo thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh và ứng dụng khoa học công nghệ. Bức tranh chung cho thấy doanh nghiệp Mỹ muốn một môi trường rõ ràng, ổn định để mở rộng hiện diện lâu dài.
Việt Nam đặt hàng: Bán dẫn, công nghệ cốt lõi và chuỗi cung ứng bền vững
Phía Việt Nam không giấu tham vọng khi đặt hợp tác kinh tế Việt Mỹ vào quỹ đạo mới, với trọng tâm là công nghệ cao và chuỗi cung ứng bền vững. Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đề nghị doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư tại Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực bán dẫn, công nghệ cốt lõi và phát triển chuỗi cung ứng. Ông nhấn mạnh Việt Nam đang chuyển hướng thu hút FDI từ chú trọng quy mô vốn sang chất lượng, công nghệ và giá trị gia tăng, khuyến khích phát triển các cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Đây là thông điệp rõ ràng: Việt Nam không muốn chỉ là “công xưởng gia công”, mà muốn trở thành trung tâm sản xuất công nghệ cao trong khu vực.
Theo định hướng được nêu tại hội nghị, Việt Nam ưu tiên hợp tác với Hoa Kỳ ở 5 lĩnh vực: công nghệ cao, năng lượng sạch, chuỗi cung ứng bền vững, tài chính – đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, Chính phủ cam kết tiếp tục cải cách thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phát triển hạ tầng chiến lược và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Câu nói “thành công của doanh nghiệp cũng là thành công của Việt Nam” được nhấn mạnh như một cam kết chính trị: mọi vướng mắc của nhà đầu tư sẽ là bài toán các cơ quan quản lý phải giải, chứ không phải gánh nặng doanh nghiệp phải tự chịu.
Kỳ vọng mới: Doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn chuỗi cung ứng toàn cầu
Một trong những thông điệp mạnh nhất từ phía Việt Nam là kỳ vọng Hoa Kỳ hỗ trợ doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn chuỗi cung ứng toàn cầu. Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đặc biệt quan tâm việc hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh. Đây là điểm then chốt: nếu chỉ có các tập đoàn FDI kết nối với nhau, nền kinh tế khó nâng cấp; chỉ khi doanh nghiệp nội địa trở thành nhà cung ứng đạt chuẩn quốc tế, hợp tác kinh tế Việt Mỹ mới có chiều sâu.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam đề nghị Hoa Kỳ tiếp tục tạo điều kiện để hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường ổn định, bền vững và đánh giá khách quan, cân bằng về Việt Nam trong các cuộc điều tra thương mại theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại Hoa Kỳ. Đây là yêu cầu thực tế: doanh nghiệp Việt không thể đầu tư nâng cấp sản xuất nếu cửa thị trường bị đóng bất ngờ. Phó Thủ tướng cũng mong các tổ chức đại diện doanh nghiệp Mỹ truyền tải tới Chính phủ Hoa Kỳ thiện chí và nỗ lực hợp tác của Việt Nam, góp phần xây dựng quan hệ thương mại ổn định, công bằng và cùng có lợi. Dư địa hợp tác kinh tế Việt Nam - Hoa Kỳ vẫn còn lớn, nhưng chỉ mở ra nếu hai bên cùng chia sẻ trách nhiệm.
Từ đối thoại tới hành động: Thử thách cho cả hai phía
Hội nghị thượng đỉnh kinh doanh lần này cho thấy một thực tế tích cực: đối thoại Việt – Mỹ đã đi vào những chủ đề khó và cụ thể, từ đầu tư bán dẫn Việt Nam đến cải cách thủ tục M&A và IPO. Nhưng từ cam kết tới kết quả là một chặng đường dài. Phó Thủ tướng mong muốn các tổ chức tiếp tục duy trì đối thoại, kịp thời phản ánh khó khăn, vướng mắc và kiến nghị của doanh nghiệp. Điều đó đồng nghĩa với việc các cuộc gặp gỡ như lần này phải trở thành cơ chế thường xuyên, không phải sự kiện mang tính biểu tượng.
Về phía Việt Nam, cải cách thể chế và cải thiện môi trường đầu tư không thể dừng ở lời hứa; nhà đầu tư sẽ đo bằng thời gian xử lý thủ tục, độ ổn định chính sách và khả năng dự báo. Về phía Hoa Kỳ, nếu coi hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư là nền tảng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, thì việc tạo thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam, hỗ trợ doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu phải được cụ thể hóa bằng các chương trình, dự án và quyết định chính sách. Hội nghị lần này vì thế là bài kiểm tra cho cả hai: ai biến cam kết thành hành động nhanh hơn sẽ là bên tạo được niềm tin lâu dài.
