Mốc tháng 12 đang đến gần, nhưng hoàn thành không đồng nghĩa sẵn sàng
Sân bay Long Thành là cảng hàng không quốc tế mới đang được chuẩn bị để đón khai thác thương mại, với các hạng mục xây dựng, kiểm định và vận hành phải cùng đạt yêu cầu trước khi chuyến bay chở khách bắt đầu. Ngày 27/10, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cập nhật tiến độ dự án; đầu tháng 10, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cũng thị sát, đôn đốc thi công. Theo ACV, mục tiêu là khai thác thương mại từ ngày 24/12/2026, nên các mốc trong tháng 11 và đầu tháng 12 không phải thủ tục hình thức mà là phép thử cho khả năng vận hành đồng bộ. Dự án thành phần 3 đạt khoảng 86% khối lượng xây dựng theo giá trị hợp đồng tính đến ngày 9/10, với 4 trong 16 gói thầu chính đã hoàn thành. Con số tiến độ đáng kể, nhưng tự nó chưa bảo đảm sân bay có thể mở cửa đúng hẹn.
Khoảng cách giữa hoàn thành xây dựng và sẵn sàng khai thác là điểm cần theo dõi sát. Một đánh giá của Bộ Xây dựng cảnh báo tiến độ hoàn tất các gói thầu đến hết tháng 11 còn tiềm ẩn rủi ro. Vì vậy, yêu cầu đúng đắn không chỉ là kịp ngày, mà còn là nghiệm thu đủ chất lượng và xử lý hết các tồn tại ảnh hưởng đến hoạt động thực tế.
Nghiệm thu trong tháng 11, thủ tục dồn sang đầu tháng 12
ACV cho biết các công trình trọng yếu dự kiến hoàn tất nghiệm thu trong tháng 11/2026; thủ tục về môi trường, an ninh hàng không và bố trí nhân lực khai thác dự kiến xong vào đầu tháng 12. Cùng lúc, chủ đầu tư đang phối hợp với cơ quan quản lý và các đơn vị liên quan để hoàn thiện hồ sơ pháp lý, kỹ thuật và vận hành. Cấp phép cho phương tiện hoạt động trong khu bay, hồ sơ cấp Giấy chứng nhận khai thác cảng hàng không và thông tin hàng không phục vụ khai thác cũng nằm trong danh sách việc phải xử lý trước ngày mở cửa.
Đây là lịch trình chặt, bởi các hệ thống phải vận hành ăn khớp: đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ, đèn tín hiệu, thiết bị dẫn đường, nhiên liệu, cứu nạn cứu hỏa, an ninh và đài kiểm soát không lưu. Chương trình thử nghiệm vận hành ORAT được tổ chức qua ba đợt từ tháng 9 đến tháng 12, kiểm tra hành khách và kết nối giao thông, hành lý, khu bay, an ninh, an toàn và công nghệ thông tin. Với một sân bay tích hợp nhiều hệ thống, chạy thử và khắc phục lỗi phải được xem trọng ngang tiến độ xây dựng.
Quy mô khai thác ban đầu: 366 chuyến mỗi tuần
Trong giai đoạn đầu, dự kiến từ tháng 12/2026 đến tháng 3/2027, khai thác Long Thành được giới hạn ở mức tối đa khoảng 366 chuyến bay mỗi tuần: 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Đây là quy mô khởi đầu có kiểm soát, không phải hoạt động hết công suất. Vietnam Airlines dự kiến khai thác tuyến Long Thành – Hà Nội cùng một số đường bay quốc tế; Vietjet Air dự kiến kết nối sân bay với các trung tâm kinh tế và du lịch trong nước.
Với hành khách, ý nghĩa trước mắt là có thêm lựa chọn đường bay, nhưng trải nghiệm không chỉ phụ thuộc vào nhà ga hay lịch bay. Nguồn tin cũng lưu ý một số dịch vụ quanh khu vực như y tế, khách sạn, trường học và mua sắm chưa đáp ứng đầy đủ về quy mô, chất lượng và khả năng tiếp cận. Vì thế, lịch chuyến bay Long Thành cần đi cùng thông tin rõ ràng về kết nối và dịch vụ mặt đất; nếu không, sân bay mới có thể vận hành được nhưng hành trình của người dùng vẫn còn nhiều bất tiện.
Mở rộng theo từng nấc, không nên đánh đổi chất lượng lấy ngày khai trương
Lộ trình sau giai đoạn đầu dự kiến mở rộng dần mạng đường bay. Từ tháng 4 đến tháng 10/2027, các hãng có kế hoạch bổ sung tuyến quốc tế đến châu Âu, châu Úc, Nam Á, Đông Bắc Á, Đông Nam Á và châu Mỹ, cùng một số tuyến nội địa. Từ tháng 10/2027, sân bay dự kiến hướng tới khai thác 100% công suất thiết kế, với mạng bay nội địa, quốc tế và một số tuyến hàng hóa đến châu Âu, Hoa Kỳ.
Tiến độ sân bay vì thế nên được đánh giá bằng cả ba tiêu chí: công trình nghiệm thu đạt chuẩn, thủ tục và nhân lực sẵn sàng, hệ thống vận hành thử ổn định. Mục tiêu đón chuyến bay thương mại vào cuối năm là quan trọng, nhưng cảnh báo rủi ro chậm tiến độ và những hạng mục còn phải hoàn thiện nhắc rằng ngày khai trương không thể là lý do bỏ qua kiểm tra. Long Thành chỉ thực sự sẵn sàng khi mỗi chuyến bay đầu tiên được bảo đảm bằng hạ tầng, quy trình và dịch vụ đủ tin cậy.
