Mốc khai thác đến gần, nhưng tiến độ vẫn chịu sức ép
Sân bay Long Thành là cảng hàng không quốc tế mới đang được hoàn thiện để bắt đầu khai thác thương mại, với ngày vận hành dự kiến là 24/12/2026. Đây không chỉ là cuộc đua hoàn tất xây dựng: nhà ga, đường bay, thiết bị, thủ tục và con người đều phải sẵn sàng cùng lúc.
Cục Hàng không Việt Nam xác định thời điểm đưa sân bay vào vận hành là 0 giờ ngày 24/12/2026. Theo ACV, đến ngày 9/10, các công trình thiết yếu thuộc dự án thành phần 3 đạt khoảng 86% khối lượng theo giá trị hợp đồng. Tỷ lệ này cho thấy quy mô công việc đã hoàn thành đáng kể, nhưng không đồng nghĩa các hạng mục có thể khai thác đồng bộ.
Bộ Xây dựng đánh giá tiến độ hoàn thành các gói thầu đến hết tháng 11 vẫn tiềm ẩn rủi ro không đáp ứng kế hoạch. Vì vậy, mốc tháng 12 không thể được bảo đảm chỉ bằng việc chạy kịp công trình: những phần còn dang dở phải được xử lý mà không làm rút ngắn các bước kiểm tra an toàn.
Nghiệm thu Long Thành phải đi cùng hoàn thiện hạ tầng
ACV đặt mục tiêu hoàn thành nghiệm thu các công trình trọng yếu trong tháng 11. Song song với nhà ga hành khách, sân bay còn cần hoàn thiện đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ, đèn tín hiệu, thiết bị dẫn đường, hệ thống nhiên liệu, cứu nạn cứu hỏa và đài kiểm soát không lưu. Nghiệm thu Long Thành vì thế phải xác nhận khả năng phối hợp của cả một mạng lưới, không chỉ tình trạng hoàn thiện từng công trình riêng lẻ.
Rủi ro không thể xem nhẹ: theo thông tin giữa tháng 10, trong 12 gói thầu chưa hoàn thành, có 8 gói được dự kiến hoàn tất trong tháng 12; một số gói trọng yếu như nhà ga hành khách, nhà ga hàng hóa và giao thông nội cảng vẫn đối mặt nguy cơ chậm. Thiết bị trung tâm năng lượng cũng còn phải lắp đặt và chạy thử, trong khi đây là điều kiện quan trọng để nhà ga hoạt động.
Điều đó khiến lịch nghiệm thu tháng 11 trở thành phép thử thực chất cho kế hoạch khai thác, thay vì một dấu mốc hành chính. Nếu hạ tầng chưa được kiểm tra đầy đủ, việc hoàn thành công trình trên giấy sẽ không đủ để bảo đảm vận hành sân bay an toàn, liên tục.
Chạy thử 55 kịch bản, hoàn tất giấy phép và nhân lực
Chương trình chuẩn bị khai thác ORAT là phần không thể bỏ qua trong chặng nước rút. Kế hoạch gồm 55 kịch bản, tổ chức thành ba đợt từ tháng 9 đến tháng 12/2026, nhằm kiểm tra thiết bị, quy trình phối hợp và khả năng ứng phó của nhân sự. Các bài thử bao quát phục vụ hành khách, hành lý, khai thác khu bay, an ninh, an toàn và công nghệ thông tin.
Trước ngày 1/12, các đơn vị phải hoàn tất giấy phép môi trường, phương án phòng cháy chữa cháy, kế hoạch ứng phó tràn dầu và phương án khẩn nguy trước hành vi can thiệp bất hợp pháp. Cùng thời hạn đó, nhân sự khai thác phải đáp ứng yêu cầu chuyên môn, nghiệp vụ; đến trước ngày 15/12, phương tiện chuyên ngành phải được kiểm định và việc cấp thẻ, giấy phép kiểm soát an ninh cần hoàn thành.
Chuẩn bị nhân lực sân bay không chỉ là đủ người theo ca. Đội ngũ phải thực hành đúng quy trình và phối hợp được khi hệ thống hoặc chuyến bay phát sinh sự cố. Các mốc thẩm định tài liệu, chứng nhận thiết bị bảo đảm hoạt động bay và chứng nhận khai thác cảng tiếp tục dồn vào những ngày cuối trước 24/12. Với khoảng thời gian hạn hẹp, chạy thử phải giúp tìm và sửa lỗi, không thể chỉ hoàn thành cho đủ số lượng kịch bản.
Giai đoạn đầu cần tính cả trải nghiệm hành khách
Theo phương án dự kiến, giai đoạn 1 kéo dài từ tháng 12/2026 đến tháng 3/2027, khai thác khu vực cánh Tây và khu trung tâm nhà ga hành khách. Đây là bước mở đầu, không phải trạng thái khai thác toàn công suất. Dự kiến tối đa có 366 chuyến bay mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế.
Tuy vậy, chuyến bay đúng lịch chưa đủ để hành khách có trải nghiệm thuận tiện. Dịch vụ y tế, khách sạn, trường học và khu mua sắm xung quanh vẫn chưa đáp ứng đầy đủ về quy mô, chất lượng và khả năng tiếp cận. Cơ quan quản lý cũng lưu ý nhu cầu bố trí nơi lưu trú tại cảng cho khách quá cảnh, tổ bay, tiếp viên và hành khách cần hỗ trợ khi chuyến bay chậm hoặc bị hủy.
Vận hành sân bay vì thế phải được đánh giá bằng cả độ an toàn lẫn khả năng phục vụ thực tế. Từ nghiệm thu, vận hành thử đến cấp phép, nhân lực và dịch vụ, từng đầu việc đều là điều kiện để Long Thành đón khách đúng kế hoạch. Mốc 24/12 chỉ có ý nghĩa khi các hệ thống vận hành đồng bộ và hành khách được hỗ trợ đầy đủ; nếu không, ngày khai trương sẽ đi trước mức độ sẵn sàng.
