Dịch vụ đi chợ hộ: công việc tưởng nhỏ, cơ hội lại lớn
Dịch vụ đi chợ hộ là hình thức kiếm tiền dịch vụ trong đó người lao động nhận danh sách thực phẩm từ khách, tự đến siêu thị hoặc chợ chọn hàng, thanh toán bằng phương thức được nền tảng cung cấp, sau đó mang hàng đến tận nhà khách trong khoảng thời gian đã hẹn; nghề này không đòi hỏi bằng cấp chuyên môn nhưng yêu cầu giấy tờ làm việc hợp pháp, khả năng di chuyển và kỹ năng phục vụ ổn định để duy trì nguồn đơn đều đặn. Trường hợp của Bùi Nhật Quỳnh – nữ lao động Việt Canada – cho thấy công việc nhập cư Canada không chỉ dừng ở các ngành tay chân quen thuộc. Khi đang mang thai, cô bắt đầu đi chợ hộ như một việc làm thêm, mục tiêu chỉ là kiếm thêm vài triệu đồng mỗi tuần để phụ vào chi tiêu gia đình. Nhưng chỉ sau vài năm, dịch vụ đi chợ hộ trở thành nguồn thu nhập chính, vận hành theo tư duy nghề nghiệp rõ ràng thay vì “làm cho có”. Điều này nói nhiều hơn về cách người nhập cư nhìn nhận lao động dịch vụ: nếu làm bài bản, những nghề tưởng phụ có thể trở thành "xương sống" tài chính của cả gia đình.
Từ mẹ bầu làm thêm đến người đi chợ hộ chuyên nghiệp
Quỳnh bắt đầu công việc đi chợ hộ khoảng 4 năm trước, đúng lúc đang mang thai và phải điều chỉnh nhịp sống. Thay vì chấp nhận nghỉ hẳn, cô chọn một công việc dịch vụ có thể kiểm soát thời gian. Mỗi đơn hàng, cô phải tự đến siêu thị, "đọc" cả không gian hàng hóa, phân loại trong đầu theo khu: rau củ, thịt cá, đồ đông lạnh, đồ khô… để tránh quay lại một quầy nhiều lần. Ở góc nhìn nghề nghiệp, đó không còn là chuyện kéo xe đẩy đi lấy đồ. Tốc độ chỉ là một phần; cách "pack đồ" mới là lợi thế cạnh tranh: rau củ không bị dập, trứng được xếp riêng, đồ hộp nặng không đặt lên cà chua hay thực phẩm mềm. Một người lao động Việt Canada như Quỳnh phải tự xây vốn kỹ năng rất cụ thể để khách thấy khác biệt giữa "làm được" và "làm tốt" – ranh giới quyết định cả thu nhập lẫn lời giới thiệu lại. Theo lời cô, không phải ai tham gia dịch vụ đi chợ hộ cũng chạm tới mức thu nhập cao, bởi thị trường trả tiền cho chất lượng, không chỉ cho thời gian.
Thu nhập cao nhưng áp lực dịch vụ và cạnh tranh không nhỏ
Trong một giờ, Quỳnh thường hoàn thành đơn hàng với giá trị tương đối, công việc gồm chọn hàng, xử lý tình huống hết sản phẩm, nhắn tin trao đổi với khách và tự tay đóng gói. Mức thu nhập mỗi giờ cô đạt khoảng 550.000–650.000 đồng, có năm tổng thu nhập từ nghề đi chợ hộ lên tới khoảng 1 tỷ đồng. Đây là câu nói đáng trích: "Mức thu nhập của cô thường dao động 30–35 CAD/giờ (tương đương khoảng 550.000–650.000 đồng), có năm tổng thu nhập lên tới 55.000 CAD (hơn 1 tỷ đồng)." Nhưng với lao động dịch vụ, tiền nhiều đi cùng rủi ro. Khi kinh tế khó khăn, nhiều người mới gia nhập thị trường, lượng đơn và tiền tip có thể giảm thấy rõ. Một quyết định xử lý không đúng với khách, chẳng hạn tranh cãi về đánh giá một sao, cũng có thể ảnh hưởng tới tài khoản và khả năng nhận đơn về sau. Chính sự linh hoạt của nghề tự do khiến người làm phải liên tục kiểm tra ứng dụng, chọn đơn trên đường đi, tranh thủ tối ưu thu nhập, đổi lại là thời gian nghỉ ngơi bị thu hẹp và nguy cơ kiệt sức cao nếu không biết đặt giới hạn.
Nhu cầu "dịch vụ gia đình" và cơ hội cho lao động nhập cư
Câu chuyện của Quỳnh không đứng một mình. Tại Việt Nam, Nguyễn Ngọc Kiều Trinh (sinh năm 2001) xây được nguồn thu ổn định từ dịch vụ nấu ăn hộ – một dạng mở rộng của dịch vụ đi chợ hộ khi người làm trực tiếp đứng bếp, cùng một nhân viên phụ sơ chế và một nhân viên giao hàng. Tệp khách hàng của mô hình này khá đặc thù: dân văn phòng, giới chuyên gia, gia đình bận rộn, những người sẵn sàng trả thêm "tiền công" để được ăn đúng món mình thèm với hương vị "chuẩn cơm nhà". Một khách hàng điển hình như chị Như Ý ở TPHCM chi trả khoảng 120.000 đồng mỗi bữa cho người đi chợ và nấu ăn theo thực đơn tuần – mức chi thấp hơn 20–30% so với ăn ngoài nhưng đổi lại là thời gian rảnh và cảm giác yên tâm về vệ sinh. Việc Kiều Trinh minh bạch ba khoản chi phí: nguyên liệu, công nấu, phí giao hàng, cho thấy nếu coi đó là mô hình kinh doanh, dịch vụ gia đình hoàn toàn có thể phát triển thành sự nghiệp riêng. Với lao động nhập cư, đặc biệt là lao động Việt Canada, đây là gợi ý thực tế: thay vì cố chen vào ngành yêu cầu bằng cấp cao, họ có thể khai thác những khoảng trống dịch vụ đời sống – nơi kỹ năng chăm sóc gia đình trở thành lợi thế cạnh tranh.
Bài học nghề cho người muốn biến việc thêm thành sự nghiệp
Nhìn lại hành trình của Bùi Nhật Quỳnh, điểm cốt lõi không nằm ở may mắn gặp đúng nền tảng, mà ở cách cô đối xử với công việc dịch vụ như một nghề nghiêm túc. Từ việc hiểu cách hệ thống phân phối đơn, nhận diện siêu thị có đơn giá trị cao, đến việc nắm rõ quy trình xử lý tranh chấp và sẵn sàng gọi tổng đài để bảo vệ tài khoản, mọi thứ đều cho thấy tư duy "làm chủ" công việc thay vì chỉ nhận lương theo giờ. Với người lao động Việt đang cân nhắc công việc nhập cư Canada, dịch vụ đi chợ hộ hay nấu ăn hộ là lựa chọn đáng suy nghĩ: không cần bằng cấp, nhưng cần khả năng tự tổ chức, sức khỏe và thái độ chuyên nghiệp. Bài học rõ ràng là: nếu coi việc thêm như một kênh thử nghiệm, chịu khó tích lũy kinh nghiệm và xây quan hệ lâu dài với khách, nghề dịch vụ gia đình hoàn toàn có thể trở thành sự nghiệp có thu nhập tốt, cho phép người nhập cư bớt phụ thuộc vào chủ lao động mà vẫn sống được bằng công sức của mình.
