Thời tiết chuyển mùa: Vì sao đột quỵ tăng vọt ở người cao tuổi?
Thời tiết chuyển mùa là giai đoạn nhiệt độ, độ ẩm và áp suất khí quyển thay đổi thất thường, khiến hệ tuần hoàn và huyết áp dễ bị rối loạn, từ đó làm tăng nguy cơ đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi và những người có bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường. Giai đoạn này luôn ghi nhận sự gia tăng đột biến các ca biến cố mạch máu não cũng như số lượng bệnh nhân nhập viện điều trị phục hồi chức năng. Điều đáng nói là nhiều gia đình vẫn xem sự mệt mỏi, choáng váng, tê yếu tay chân của người cao tuổi trong lúc giao mùa là “bình thường”, chấp nhận như hệ quả tất yếu của tuổi tác. Đó là thái độ chủ quan nguy hiểm, bởi thay đổi khí hậu dễ gây đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi, và chỉ một chút chậm trễ có thể đánh đổi bằng di chứng nặng nề hoặc cả tính mạng.
Dấu hiệu đột quỵ: Không phải bác sĩ mới cần biết quy tắc FAST
Nếu bạn sống cùng người cao tuổi, kiến thức về dấu hiệu đột quỵ không phải “chuyên môn của bác sĩ” mà là trách nhiệm sống còn của cả gia đình. Cẩm nang sức khỏe Phòng chống đột quỵ được các chuyên gia đánh giá là tài liệu cung cấp kiến thức nền tảng về bệnh, yếu tố nguy cơ, dấu hiệu cảnh báo và phương pháp điều trị, giúp cộng đồng nhận diện sớm và xử trí đúng trước tình huống cấp cứu. Một quy tắc cần thuộc lòng là FAST: khi thấy xuất hiện đột ngột méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó hay mất thăng bằng, phải đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất trong “thời điểm vàng” cấp cứu. Chúng ta không được phép coi nhẹ bất kỳ biểu hiện bất thường nào; mỗi phút chần chừ là thêm một vùng não bị phá huỷ. Việc cộng đồng có kiến thức cơ bản để nhận biết dấu hiệu cảnh báo và chủ động tìm kiếm hỗ trợ y tế là phần rất quan trọng trong phòng chống đột quỵ.
Phòng chống đột quỵ trong mùa giao thời: Đừng chờ đến lúc nhập viện
Nguy cơ đột quỵ mùa giao thời không phải định mệnh; phần lớn có thể giảm rõ rệt nếu người cao tuổi và gia đình thay đổi cách sống. Sự thay đổi thời tiết đột ngột tác động lên hệ tuần hoàn, gây co mạch ngoại vi, làm huyết áp tăng cao hoặc tăng độ quánh của máu, dễ dẫn đến xuất huyết hay nhồi máu não. Vì vậy, người có bệnh nền càng phải tuân thủ thuốc đúng liều, tái khám đều và tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc. Các bác sĩ khuyến cáo người bệnh cần chủ động giữ ấm cơ thể, đặc biệt khi nhiệt độ giảm, ăn uống khoa học ít muối, giàu chất xơ và kiên trì tập luyện đúng kỹ thuật theo hướng dẫn chuyên môn. Gia đình cần chuẩn bị sẵn kế hoạch phòng chống đột quỵ: kiểm soát huyết áp tại nhà, hạn chế thức khuya, rượu bia, thuốc lá, và nhắc nhau học thuộc các dấu hiệu đột quỵ để không lúng túng khi sự cố xảy ra.
Điều trị sớm và phục hồi chức năng: Hành trình dài nhưng không vô vọng
Khi đột quỵ xảy ra, tốc độ đưa người bệnh đến bệnh viện quyết định rất lớn khả năng sống sót và mức độ di chứng. Thay đổi khí hậu dễ gây đột quỵ, nhưng nếu nhận biết dấu hiệu và điều trị kịp thời, có thể phòng ngừa được nhiều biến chứng nặng nề. Sau giai đoạn cấp tính, đa số người bệnh phải đối diện với yếu liệt nửa người, co cứng cơ, mất thăng bằng, khó nói, rối loạn nuốt…; phục hồi chức năng trở thành chìa khoá giúp não tái cấu trúc, ngăn teo cơ và dần khôi phục khả năng tự chăm sóc bản thân. Tại một số cơ sở, mô hình điều trị kết hợp Đông – Tây y, cá thể hóa từng trường hợp với vận động trị liệu, thiết bị vật lý trị liệu hiện đại và các phương pháp như điện châm, xoa bóp bấm huyệt đang được áp dụng. Các bác sĩ nhấn mạnh: phục hồi sau đột quỵ là hành trình dài, cần sự kiên trì phối hợp của y bác sĩ, người bệnh và gia đình.
Từ cẩm nang phòng chống đột quỵ đến thay đổi thói quen trong mỗi gia đình
Câu chuyện phòng chống đột quỵ mùa giao thời không dừng ở bệnh viện; nó bắt đầu ngay trong phòng khách, bàn ăn, thói quen sinh hoạt của mỗi nhà. Cẩm nang sức khỏe Phòng chống đột quỵ được biên soạn nhằm trang bị cho cộng đồng kiến thức để nhận diện dấu hiệu cảnh báo, chủ động phòng ngừa và xử trí kịp thời trước các tình huống cấp cứu có thể để lại hậu quả nặng nề. Đến nay, cẩm nang này đã phát hành trên 41.000 cuốn, mỗi cuốn vừa lan toả tri thức, vừa góp phần hỗ trợ bệnh nhân đột quỵ có hoàn cảnh khó khăn. Trong khuôn khổ Tuần lễ Doanh nhân và Sách 2026 diễn ra từ 6–10/10 tại TP. Hồ Chí Minh, TS.BS Trần Chí Cường – Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ – đã có buổi giao lưu, ký tặng cẩm nang cho độc giả tại Đường Sách. TS Lê Văn Tư, chuyên gia trí tuệ nhân tạo, khẳng định đây là cuốn sách cần thiết cho mọi gia đình, bởi đột quỵ đang có xu hướng trẻ hoá và kiến thức phòng bệnh không còn là chuyện riêng của người cao tuổi.
