Ngừng tim đột ngột: khi từng giây là ranh giới sống – chết
Ngừng tim đột ngột là tình trạng tim bất ngờ ngừng bơm máu khiến não và các cơ quan quan trọng không còn được cung cấp oxy, và nếu không được ép ngực cấp cứu và hồi sức tim phổi trong vài phút đầu, nạn nhân rất dễ tử vong hoặc sống sót với tổn thương não nặng nề. Một người đàn ông 56 tuổi đang ăn tối cùng gia đình thì bất ngờ ngã quỵ, mất ý thức, không đáp ứng. Nam bệnh nhân đang ăn thì ngưng tim bất tỉnh, nhưng may mắn là người nhà biết cách hồi sức ép ngực nên kịp kéo dài sự sống cho nạn nhân tới khi nhân viên y tế đến. Trường hợp này là bằng chứng sống động rằng “phút vàng” của sơ cấp cứu tim mạch không nằm trong tay bác sĩ, mà nằm ngay trong tay người thân đứng cạnh nạn nhân.
Hơn 60 phút ngừng tim: vì sao vẫn có thể hồi sinh?
Bệnh viện cho biết họ vừa cứu sống thành công một bệnh nhân ngừng tim hơn 60 phút. Trong khoảng 15 phút chờ ê-kíp cấp cứu đến, người nhà liên tục ép ngực cho bệnh nhân, không để gián đoạn. Khi ê-kíp cấp cứu – hồi sức tiếp cận, ông vẫn trong tình trạng ngừng tuần hoàn, ngừng hô hấp nghi do rối loạn nhịp thất nguy hiểm. Các bác sĩ triển khai hồi sức tim phổi nâng cao, kiểm soát đường thở, hỗ trợ hô hấp, dùng thuốc và duy trì hồi sức liên tục trên đường đến bệnh viện. Sau hơn 50 phút can thiệp kiên trì, tuần hoàn của bệnh nhân mới được khôi phục. "Sau hơn 50 phút hồi sức, tuần hoàn tự phát của người bệnh được khôi phục". Câu chuyện này phá vỡ suy nghĩ rằng ngừng tim quá lâu là hết hy vọng; điều quyết định nằm ở ép ngực cấp cứu sớm và không bỏ cuộc giữa chừng.
Gia đình biết ép ngực: khác biệt giữa một câu chuyện tang lễ và phép màu
May mắn của người đàn ông này không nằm ở chỗ ông ngã quỵ trong bệnh viện, mà ở việc người thân biết sơ cấp cứu tim mạch và hành động ngay lập tức. Người thân lập tức gọi Trung tâm Cấp cứu 115, đồng thời duy trì ép ngực liên tục suốt gần 15 phút chờ lực lượng y tế. Theo bác sĩ Võ Thúy Vân, khi phát hiện người bệnh đột ngột bất tỉnh và không thở bình thường, người chứng kiến cần gọi 115 và bắt đầu hồi sinh tim phổi ngay; việc ép ngực sớm, liên tục và hạn chế gián đoạn giúp duy trì dòng máu đến não và các cơ quan quan trọng, tạo cơ hội tiếp tục hồi sức chuyên sâu. Nói cách khác, những cú ép ngực cấp cứu đầu tiên của người nhà đã đóng vai trò “cầu nối” kéo dài sự sống cho nạn nhân cho đến khi ê-kíp chuyên nghiệp tiếp nhận.
Hành trình sau khi trái tim đập lại: không chỉ là thoát chết
Đưa tim đập trở lại mới chỉ là nửa cuộc chiến. Tại trung tâm cấp cứu – hồi sức, bệnh nhân được thở máy, hỗ trợ huyết động, kiểm soát thân nhiệt và theo dõi sát chức năng tim, não, thận và các cơ quan quan trọng. Đánh giá chuyên sâu ghi nhận bệnh cơ tim giãn, với LVEF – chỉ số thể hiện khả năng bơm máu của tim – chỉ khoảng 30%. Đây là nền bệnh khiến nguy cơ rối loạn nhịp thất và ngừng tim đột ngột trong tương lai luôn rình rập. Vì vậy, quá trình điều trị không dừng lại ở việc hồi sức sau ngừng tim, mà phải tiếp tục điều trị tối ưu suy tim và bệnh cơ tim nền, đồng thời xây dựng chiến lược dự phòng nguy cơ tái phát rối loạn nhịp thất và đột tử tim. Khoảng một tuần sau biến cố, ông L. tỉnh táo, tiếp xúc tốt và có thể tự đi lại – một kết quả rõ ràng không thể có nếu “chuỗi sinh tồn” bị đứt ngay ở khâu ép ngực ban đầu.
Từ một ca ngừng tim kéo dài: chúng ta cần thay đổi gì?
Ca ngừng tim đột ngột này là lời cảnh báo thẳng vào thói quen chủ quan của cộng đồng: nhiều người vẫn không biết hoặc không dám ép ngực khi thấy nạn nhân bất tỉnh. Bác sĩ Võ Thúy Vân nhấn mạnh, khi phát hiện người đột ngột ngã quỵ và không thở bình thường, hãy gọi 115 và bắt đầu ép ngực ngay, không chờ đợi. Hồi sức tim phổi không phải kỹ năng xa vời dành riêng cho nhân viên y tế mà là kiến thức tối thiểu mỗi gia đình nên có, đặc biệt với những nhà có người bệnh tim mạch. Mỗi cá nhân nên chủ động học các khóa sơ cấp cứu tim mạch, nắm kỹ các bước ép ngực cấp cứu và hồi sức tim phổi. Nếu không thay đổi từ hôm nay, các ca tử vong do ngừng tim đột ngột sẽ tiếp tục bị coi là “đột tử bất khả kháng”, trong khi một phần đáng kể hoàn toàn có thể cứu được.
