Ép tim cứu người: khi vài phút quyết định cả một cuộc đời
Ép tim cứu người là kỹ thuật hồi sức tim phổi (CPR) nhằm duy trì tuần hoàn và hô hấp cho nạn nhân khi tim ngừng đập hoặc ngừng thở, được thực hiện bằng các động tác ấn ngực và thổi ngạt liên tục trong những phút đầu tiên để giữ não và tim không bị tổn thương không hồi phục, qua đó tăng cơ hội sống sót cho người gặp nạn. Trường hợp bé trai 8 tuổi tại một bể bơi ở xã Bắc Lũng là minh chứng sống động cho sức mạnh của kỹ năng cấp cứu khẩn cấp này. Khi được đưa lên bờ, bé đã ngừng thở, mạch không bắt được. Nữ bác sỹ Phan Thị Thuỷ, tình cờ đưa con đi bơi, nghe tiếng kêu cứu liền lao tới, đánh giá nhanh tình trạng và ép tim, thổi ngạt tại chỗ. Sau khoảng 5–10 phút cấp cứu liên tục, bé có mạch trở lại, môi hồng dần và sau đó hồi phục tốt. Đây không chỉ là câu chuyện anh hùng của một bác sỹ, mà là lời cảnh tỉnh: nếu người lớn xung quanh đều biết ép tim cứu người, cơ hội sống của nạn nhân đuối nước có thể cao hơn rất nhiều.
Đuối nước: tai nạn thường gặp nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu
Không thiếu những gia đình nghĩ rằng đưa con đến bể bơi có nhân viên cứu hộ là đã đủ an toàn, nhưng vụ việc ở Bắc Lũng phơi bày một thực tế: tai nạn đuối nước diễn ra nhanh hơn khả năng chúng ta phản ứng nếu thiếu kỹ năng sơ cứu đuối nước. Theo bác sỹ, cấp cứu trong những phút đầu đuối nước có vai trò đặc biệt quan trọng; khi nạn nhân ngừng thở, ngừng tuần hoàn, hồi sức tim phổi càng sớm càng tốt mới duy trì được sự sống. Ở ca bé trai 8 tuổi, sau can thiệp y tế tại chỗ, em vẫn phải đặt nội khí quản và thở máy tại khoa Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc trước khi tự thở trở lại. Câu chuyện cho thấy: giám sát trẻ trong nước phải là giám sát trực tiếp, không phó thác cho trẻ lớn hay cho nhân viên bể bơi, và mỗi phụ huynh nên tự hỏi mình có đủ kỹ năng cấp cứu khẩn cấp để hành động nếu sự cố xảy ra ngay trước mắt.
Những cuộc chạy đua sinh tử tại Bệnh viện Quân y 121
Nếu ở bể bơi, tính mạng bé trai được cứu bằng vài phút ép tim tại chỗ, thì tại Bệnh viện Quân y 121, đội ngũ y bác sỹ lại liên tục đối mặt với những tình huống hiểm nghèo khác, nơi “thời điểm vàng” trong cấp cứu là ranh giới mong manh giữa sống và chết. Ông B.V.Đ, 58 tuổi ở Vĩnh Long, bị ong vò vẽ chích tới 150 mũi khắp cơ thể – trong khi chỉ cần trên 50 mũi là nguy cơ tử vong đã cực kỳ cao. Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng tổn thương thận, gan, tim, rối loạn đông máu, sốc phân bố. Qua hội chẩn nhanh và các biện pháp như thay huyết tương, lọc máu liên tục, các bác sỹ đã cứu ông thoát khỏi tình cảnh “thập tử nhất sinh” và cho xuất viện với các chỉ số sinh tồn trở về bình thường. Viện phí lên tới 270 triệu đồng, bảo hiểm y tế chi trả 155 triệu, phần còn lại 115 triệu được bệnh viện hỗ trợ toàn bộ cho bệnh nhân làm nông có hoàn cảnh khó khăn. Đây là chủ nghĩa nhân đạo cụ thể, chứ không phải khẩu hiệu.
Ca rắn hổ mang cắn: bài học về “thời điểm vàng” trong cấp cứu
Một ca sinh tử khác tại Bệnh viện Quân y 121 là thai phụ T.N.X ở An Giang, mang thai 38 tuần, bị rắn hổ mang có nọc cực độc cắn vào ngón thứ 3 bàn chân phải. Nọc rắn có thể gây ức chế hô hấp, liệt cơ, khiến người mẹ ngừng thở, đồng nghĩa thai nhi khó có cơ hội sống sót. Bệnh viện phải kích hoạt “báo động đỏ”, vừa truyền gấp huyết thanh kháng độc cho mẹ, vừa lập ê kíp mổ bắt con khẩn cấp trong cuộc chạy đua thời gian lạnh gáy. Sau 45 phút, ca mổ kết thúc, bé trai hơn 3,5 kg chào đời khỏe mạnh, da hồng hào, khóc to giữa niềm vui vỡ òa của tập thể y bác sỹ và gia đình. Những ca ong vò vẽ đốt và rắn hổ mang cắn cho thấy khi chuyên môn vững vàng gặp tinh thần không bỏ cuộc, “thời điểm vàng” được tận dụng tối đa. Theo lãnh đạo bệnh viện, họ sẽ tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và cập nhật kiến thức mới để chẩn đoán, điều trị tốt hơn cho nhiều bệnh nhân nữa trong tương lai.
Từ anh hùng áo trắng đến trách nhiệm cộng đồng về kỹ năng sơ cứu
Điểm chung của bác sỹ Thuỷ ở bể bơi và tập thể thầy thuốc Bệnh viện Quân y 121 là tinh thần sẵn sàng hành động ngay khi nhận ra dấu hiệu nguy kịch. Ở quy mô bệnh viện, họ có thể triển khai đa phương thức điều trị, lọc máu, mổ cấp cứu, truyền huyết thanh và xử trí đúng quy trình để chiến thắng nọc độc ong vò vẽ, rắn hổ mang. Nhưng ngoài cộng đồng, sinh mạng con người nhiều khi đặt cược vào vài người đứng gần nhất nạn nhân. Khi bé trai 8 tuổi ngừng thở bên bể bơi, sự khác biệt giữa bi kịch và hy vọng nằm ở việc có người biết ép tim cứu người và can thiệp y tế tại chỗ ngay lập tức. Vì vậy, thay vì coi cấp cứu là việc của bệnh viện, mỗi người trưởng thành nên xem học kỹ năng cấp cứu khẩn cấp là một phần trách nhiệm xã hội: để khi tai nạn xảy đến, chúng ta không phải đứng nhìn bất lực, mà có thể trở thành mắt xích đầu tiên trong chuỗi cứu sống một mạng người.
