Dịch quai bị là gì và vì sao cần lưu ý?
Quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, lây chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp và nước bọt khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc tiếp xúc gần; vì vậy, ca bệnh trong trường học có thể nhanh chóng trở thành nguy cơ cho cả gia đình và cộng đồng. Diễn biến tại Nà Hỳ cho thấy ổ dịch trường học không nên bị xem nhẹ, dù các ca được ghi nhận hiện chưa có dấu hiệu chuyển nặng. Ca đầu tiên được ghi nhận là học sinh M.T.H., sinh năm 2016, lớp 5B3 tại phân hiệu 1 Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Nà Hỳ. Ngày 4/10/2026, em xuất hiện sưng đau hai bên góc hàm, sốt, ho, há miệng hạn chế, mệt và ăn uống kém; được chẩn đoán viêm amidan cấp/quai bị không biến chứng.
Từ 33 học sinh đến 47 ca trong toàn xã
Trước khi số liệu lan rộng ra các bản được cập nhật, Nà Hỳ đã báo cáo 33 học sinh mắc quai bị: 14 em tại điểm trường chính ở Sín Chải, 15 em ở phân hiệu Trường tiểu học số 1 Nà Hỳ tại trung tâm xã và 4 trẻ mầm non. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy trường học là nơi cần giám sát sát sao, không chỉ xử lý từng ca riêng lẻ. Ngày 28/10, Trung tâm Y tế Nậm Pồ ghi nhận thêm 14 người mắc bệnh tại 5 bản: Nậm Ngà 2, Sín Chải, Huổi Đáp, Huổi Lụ 2 và Huổi Hoi; nâng tổng số người mắc trong xã lên 47, thuộc 18/23 bản. Trong số này, 41 người cách ly, điều trị tại nhà và 6 người điều trị tại Trung tâm Y tế Nậm Pồ. Theo Giám đốc Trung tâm Y tế Nậm Pồ Lê Quang Điện, sức khỏe của tất cả trường hợp đều ổn định, chưa ghi nhận diễn biến nặng hay biến chứng.
Khoanh vùng và theo dõi để chặn lây lan
Trung tâm Y tế Nậm Pồ phối hợp Trạm Y tế xã Nà Hỳ giám sát tại các trường học, trong đó có Trường THCS và Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Nà Hỳ; đồng thời theo dõi ca bệnh tại các bản. Trạm y tế tổ chức điều tra, phát hiện ca mới, phân loại và hướng dẫn cách ly; từ ngày 26/10, lực lượng y tế phun khử khuẩn tại nơi ở của người mắc và khu vực lân cận, đồng thời lập danh sách học sinh tiếp xúc gần để hạn chế lây nhiễm. Việc khống chế dịch cần đi cùng phát hiện sớm, không chờ đến khi trẻ nghỉ học hàng loạt mới hành động. Các cơ quan chuyên môn và trạm y tế cũng đã thăm khám, theo dõi sức khỏe, khử khuẩn khu vực liên quan và tuyên truyền phòng dịch. Đáng lưu ý, nguồn tin địa phương nhận định bệnh lây nhanh trong bối cảnh đa số người dân và học sinh chưa tiêm vắc-xin phòng quai bị, cộng thêm thời tiết chuyển mùa.
Khuyến cáo phòng bệnh cho gia đình và nhà trường
Để phòng bệnh quai bị, người dân được khuyến cáo rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, giữ môi trường sống sạch, không dùng chung đồ dùng cá nhân và hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh. Cần thực hiện cách ly người bệnh với người khỏe, vệ sinh và khử khuẩn; đeo khẩu trang khi tiếp xúc, tránh gần người có triệu chứng như sốt, đau đầu hoặc sưng đau tuyến nước bọt. Phụ huynh và giáo viên nên chủ động theo dõi học sinh, con em. Khi trẻ có biểu hiện nghi mắc quai bị, hãy báo nhân viên y tế và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, hướng dẫn điều trị; không để trẻ tiếp tục tiếp xúc gần với bạn học trong thời gian nghi bệnh. Những bước này thiết thực hơn việc chỉ khử khuẩn sau khi đã có thêm ca: phát hiện sớm và giảm tiếp xúc mới là cách hạn chế chuỗi lây trong lớp học và gia đình.
