Việt Nam được giao vai trò nâng cấp chuỗi giá trị
Sản xuất giá trị cao là mô hình tạo lợi thế bằng công nghệ, đổi mới và sản phẩm có giá trị gia tăng, thay vì chỉ dựa vào sản lượng lớn. Tại hội nghị Fortune Southeast Asia 500 ở TP. Hồ Chí Minh ngày 4/11, SCG khẳng định Việt Nam có vai trò chiến lược trong thúc đẩy hướng đi này cho ASEAN. Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc SCG Thammasak Sethaudom nêu bật liên kết khu vực, công nghệ tiên tiến và đổi mới sáng tạo như những điều kiện để nâng sức cạnh tranh. SCG được xếp thứ 22 trong bảng xếp hạng Fortune Southeast Asia 500 năm 2026. Đây không chỉ là thông điệp về vị thế của một thị trường: đó là lựa chọn chiến lược về cách tăng trưởng. Trong bối cảnh cạnh tranh công nghiệp ASEAN gay gắt hơn, Việt Nam được đặt vào vai trò tạo năng lực sản xuất chất lượng, kết nối với mạng lưới khu vực, chứ không chỉ là nơi mở rộng công suất.
Hàm ý đáng chú ý là Việt Nam sẽ có giá trị với SCG khi giúp cả mạng lưới sản xuất tạo ra sản phẩm tốt hơn và đáp ứng thị trường rộng hơn. Muốn biến định hướng thành lợi thế, doanh nghiệp cần đầu tư vào năng lực công nghệ, nhân lực và khả năng phối hợp chuỗi cung ứng. Bản thân tuyên bố chiến lược chưa bảo đảm kết quả; thước đo sẽ là năng suất, độ linh hoạt và năng lực cung ứng mà các khoản đầu tư thực tế tạo ra.
Sức ép hàng giá rẻ buộc nhà máy phải thích ứng
Định hướng nâng cấp diễn ra khi hàng giá rẻ Trung Quốc gia tăng sức ép lên các nhà sản xuất trong khu vực. Theo ông Thammasak, dư thừa công suất tại Trung Quốc là thực tế khó tránh; nhiều sản phẩm có chất lượng tốt và giá cạnh tranh đang tràn vào Đông Nam Á. Khi nguồn cung vượt nhu cầu, các nhà máy trong khu vực khó bảo vệ biên lợi nhuận nếu chỉ cạnh tranh bằng giá hoặc vận hành ở quy mô nhỏ. Đây là phép thử đặc biệt rõ với những ngành cần vốn và năng lực sản xuất lớn, như hóa dầu.
Câu trả lời của SCG là dịch chuyển từ tăng trưởng dựa trên sản lượng sang tăng trưởng dựa trên giá trị, với trọng tâm là tự động hóa, đổi mới và sản phẩm giá trị gia tăng cao. Hướng đi này hợp lý, nhưng không miễn trừ doanh nghiệp khỏi yêu cầu về quy mô. Ông Thammasak cho rằng từng thị trường Đông Nam Á có thể quá nhỏ để hấp thụ lượng hàng dư thừa, nên nhà máy cần đủ năng lực phục vụ toàn khu vực. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp vừa nâng chất lượng sản phẩm, vừa kiểm soát chi phí và kết nối được với thị trường ASEAN.
Chiến lược SCG dựa vào sức mạnh cộng hưởng ASEAN
Trọng tâm trong chiến lược SCG là tối ưu hóa nguồn lực khu vực, dựa trên ý tưởng “Sức mạnh cộng hưởng ASEAN”. Tập đoàn muốn kết nối năng lực bổ trợ giữa các quốc gia thông qua chia sẻ công nghệ, đổi mới và hợp tác chuỗi cung ứng, thay vì xem mỗi thị trường như một đơn vị sản xuất tách biệt. Cách làm này có sức thuyết phục: quy mô khu vực có thể giúp nhà máy phân bổ năng lực hiệu quả hơn, còn liên kết công nghệ và cung ứng tạo điều kiện để chuyển từ cạnh tranh giá sang cạnh tranh bằng chất lượng và giá trị.
Tuy vậy, cộng hưởng không tự hình thành chỉ bằng tuyên bố. Doanh nghiệp trong công nghiệp ASEAN phải phối hợp tiêu chuẩn, công nghệ và kế hoạch cung ứng, đồng thời xác định rõ thế mạnh của từng cơ sở. Việt Nam có thể trở thành mắt xích thúc đẩy sản xuất giá trị cao nếu năng lực nội địa gắn chặt với mạng lưới khu vực. Nếu chỉ tăng công suất mà thiếu đổi mới và liên kết, lợi thế quy mô có thể nhanh chóng bị bào mòn trước nguồn hàng cạnh tranh.
Các khoản đầu tư sẽ là phép thử thực tế
Những dự án tại Việt Nam cho thấy định hướng của SCG đang được cụ thể hóa, dù hiệu quả cuối cùng còn phải chờ vận hành. Tổ hợp Hóa dầu Long Sơn triển khai dự án nâng cấp nguyên liệu Ethane nhằm tăng tính linh hoạt đầu vào và sức cạnh tranh về chi phí; dự án dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2027. Ở mảng bao bì, SCGP công bố kế hoạch mở rộng năng lực sản xuất bao bì chất lượng cao, với nhà máy dự kiến bổ sung công suất 26.800 tấn mỗi năm từ tháng 9/2027.
Các mốc này quan trọng vì cho thấy chiến lược phải được đánh giá bằng năng lực thực tế: công nghệ có cải thiện hiệu quả không, nguồn nguyên liệu có linh hoạt hơn không, và sản phẩm có tạo giá trị cao hơn không. Doanh nghiệp khu vực cũng cần coi hàng giá rẻ Trung Quốc là sức ép dài hạn để điều chỉnh mô hình, không phải biến động nhất thời có thể chờ qua. Kết luận của SCG vì vậy đáng chú ý vượt ra ngoài riêng tập đoàn: Việt Nam có thể là điểm tựa sản xuất giá trị cao cho ASEAN, nhưng chỉ khi đầu tư công nghệ đi cùng quy mô, liên kết và khả năng thích ứng.
