Kể chuyện để thông điệp đi xa hơn
Truyền thông phòng, chống tác hại thuốc lá là cách chuyển kiến thức về sức khỏe và quy định liên quan thành thông điệp gần gũi, giúp người dân nhận ra rủi ro và thay đổi hành vi trong gia đình, cộng đồng và nơi làm việc. Những cuộc thi video, clip và sân khấu hóa cho thấy tuyên truyền không nhất thiết phải dừng ở lời khuyên một chiều: câu chuyện, tình huống và nhân vật có thể khiến vấn đề trở nên dễ hiểu, dễ nhớ hơn.
Ngày 27.10, Liên đoàn Lao động thành phố Bắc Ninh tổng kết, trao giải cuộc thi sáng tạo video, clip tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá năm 2026. Cuộc thi nhận 33 tác phẩm, tập trung vào chủ đề công đoàn cơ sở, đoàn viên và người lao động cùng xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc. Đây là hướng tiếp cận thiết thực: đưa thông điệp đến đúng nơi hành vi hút thuốc có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đồng nghiệp.
Video gắn với tình huống ở nơi làm việc
Điểm mạnh của video tuyên truyền thuốc lá là khả năng dựng lại những cảnh quen thuộc bằng hình ảnh và âm thanh. Tại Bắc Ninh, các tác phẩm dùng tiểu phẩm, hoạt cảnh và tình huống thực tế tại nơi làm việc để truyền tải thông điệp về môi trường lao động an toàn, văn minh, không khói thuốc. Cách thể hiện này giúp người xem hình dung rõ hơn việc khói thuốc tác động đến người xung quanh, thay vì chỉ tiếp nhận một khẩu hiệu chung.
Ban tổ chức trao 12 giải, gồm một giải Nhất, hai giải Nhì, ba giải Ba và sáu giải Khuyến khích; tổng trị giá giải thưởng là 25 triệu đồng. Con số đáng chú ý hơn cả là năm tác phẩm xuất sắc được chọn dự thi cấp Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Điều đó mở thêm cơ hội để nội dung từ một cuộc thi địa phương tiếp tục được chia sẻ rộng hơn. Muốn tạo hiệu quả lâu dài, các cấp công đoàn và người sử dụng lao động cần gắn video với việc thực hiện nghiêm quy định và duy trì môi trường làm việc không khói thuốc.
Tiểu phẩm đưa chuyện sức khỏe vào đời sống gia đình
Ở một hướng tiếp cận khác, cuộc thi tiểu phẩm truyền thông “Phụ nữ với phòng, chống tác hại của thuốc lá” thu hút hơn 150 tác phẩm từ khắp cả nước. Tại lễ tổng kết ngày 27/10 ở Hà Nội, ban tổ chức vinh danh và trao 20 giải thưởng cho các tập thể, cá nhân có tác phẩm nổi bật về nội dung, thông điệp và nghệ thuật dàn dựng. Sức hút ấy cho thấy sân khấu có thể mở rộng sự tham gia của hội viên, phụ nữ và các đơn vị, thay vì để công tác truyền thông chỉ là việc của chuyên gia.
Tiểu phẩm “Khói thuốc - khoảng cách vô hình” của Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Sa Đéc khai thác mâu thuẫn trong một gia đình có người hút thuốc, làm rõ ảnh hưởng của khói thuốc thụ động đến phụ nữ và trẻ em. Nhân vật người cha lầm tưởng thuốc lá điện tử an toàn hơn, rồi thức tỉnh khi con gái gặp vấn đề sức khỏe. Tình huống này chạm tới một nhầm lẫn có thật trong nhận thức: thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng cũng cần được đề cập trong thông điệp phòng ngừa.
Sáng tạo cần đi cùng hành động
Sân khấu hóa giúp kiến thức y học và quy định pháp luật vốn khó tiếp nhận trở thành câu chuyện gắn với đời thường. Nhưng hình thức hấp dẫn chỉ có ý nghĩa khi dẫn tới lựa chọn cụ thể: không hút thuốc trong nhà, bảo vệ người thân khỏi khói thuốc thụ động và vận động người hút tìm cách từ bỏ. Các tác phẩm dự thi cùng hướng tới nâng cao nhận thức về thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và hút thuốc thụ động.
Tuyên truyền về các sản phẩm thuốc lá truyền thống và thế hệ mới không dễ, bởi nội dung đòi hỏi kiến thức y học, quy định pháp luật và hiểu biết về y tế dự phòng. Vì vậy, video và tiểu phẩm không nên thay thế thông tin chính xác, mà cần làm cầu nối để công chúng chú ý, hiểu vấn đề rồi hành động. Những cuộc thi phòng chống thuốc lá cho thấy khi người lao động, hội viên phụ nữ và cộng đồng cùng kể chuyện, thông điệp có thêm cơ hội đi vào nơi làm việc và từng mái nhà. Đó mới là thước đo thuyết phục nhất của một hình thức truyền thông sáng tạo.
