Danh hiệu “Nhà khoa học của nhà nông” và ý nghĩa vượt ra ngoài một giải thưởng
“Nhà khoa học của nhà nông” là danh hiệu dành cho những nhà khoa học nông nghiệp và trí thức có đóng góp nổi bật trong nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học – công nghệ, giúp đổi mới sản xuất nông nghiệp và cải thiện đời sống nông dân, biến các kết quả trong phòng thí nghiệm thành giải pháp cụ thể trên từng thửa ruộng, chuồng trại và vùng nông thôn. Sáng 2/10/2026 tại Hà Nội, chương trình tôn vinh “Nhà khoa học của Nhà nông” lần thứ VII cùng lễ trao giải Cuộc thi “Sáng tạo kỹ thuật Nhà nông” toàn quốc lần thứ XI đã trở thành một điểm nhấn của giải thưởng khoa học 2026, khi 42 cá nhân được vinh danh với những đóng góp trực tiếp cho nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Điều đáng nói không phải ở con số, mà ở thông điệp rõ ràng: tri thức chỉ có giá trị đầy đủ khi đi cùng bùn đất, mồ hôi và rủi ro trên đồng ruộng.
5 nhà khoa học của Liên hiệp Hội: Khi tổ chức khoa học bước ra khỏi giảng đường
Trong 42 gương mặt được tôn vinh, 5 nhà khoa học nông nghiệp đến từ hệ thống Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho thấy sự chuyển động mạnh mẽ của giới trí thức khoa học trong việc đồng hành với nông dân. Đó là GS.TS. Nguyễn Văn Tuất (bảo vệ thực vật), PGS.TS. Nguyễn Thị Ngọc Huệ (giống cây trồng), PGS.TS. Nguyễn Văn Toàn (khoa học công nghệ chè), TS. Nguyễn Xuân Dương (chăn nuôi), và ông Nguyễn Thanh Vĩnh (nông nghiệp tuần hoàn). Họ đại diện cho chuỗi liên kết từ cây trồng, vật nuôi đến mô hình nông nghiệp tuần hoàn – đúng nghĩa những chuyên gia nông dân, hiểu ruộng đồng không kém người làm đất mỗi ngày. Việc họ được giới thiệu và tôn vinh cho thấy các hội khoa học không còn là nơi bàn luận học thuật khép kín, mà là hệ thống đang chủ động đưa tiến bộ kỹ thuật và công nghệ mới vào thực tiễn sản xuất.
Giáo sư Lê Văn Hòa: 40 năm miệt mài với sinh lý, sinh hóa cây trồng Đồng bằng sông Cửu Long
Trong số các gương mặt được vinh danh, GS.TS. Lê Văn Hòa từ Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ là một biểu tượng của cam kết lâu dài giữa đại học và đồng ruộng. Với hơn 40 năm giảng dạy và nghiên cứu trong lĩnh vực sinh lý, sinh hóa cây trồng, ông đã góp phần đưa khoa học trở thành công cụ thực tế cho sản xuất nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long – vùng đất chịu sức ép lớn từ biến đổi khí hậu và biến động thị trường. Theo Đại học Cần Thơ, nhà trường hiện có 24 giáo sư, 192 phó giáo sư; tỉ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ đạt 58,9% trong tổng số hơn 1.000 giảng viên. Đây không phải chỉ là một thống kê đẹp, mà là nền tảng nhân lực cho các nhóm nghiên cứu gắn với yêu cầu của vùng: từ lúa gạo, thủy sản, đến môi trường và chuyển đổi số. Việc một giáo sư của trường được tôn vinh cho thấy rõ: khi trường đại học coi ruộng đồng là “phòng thí nghiệm mở”, nông dân sẽ có thêm chỗ dựa kiến thức.
Giải thưởng khoa học 2026: Thước đo mới cho giá trị của tri thức nông nghiệp
Giải thưởng khoa học 2026 không dừng ở việc xướng tên “Nhà khoa học của nhà nông”, mà còn song hành với Cuộc thi “Sáng tạo kỹ thuật Nhà nông” toàn quốc lần thứ XI, nơi 24 giải thưởng được trao cho chính các nông dân với những giải pháp kỹ thuật tự họ sáng tạo. Sự kết hợp này cho thấy một mô hình đáng khích lệ: nhà khoa học nghiên cứu, nông dân thực nghiệm, và giải thưởng trở thành điểm gặp gỡ để hai bên coi nhau như cộng sự, không phải đối tượng được “hướng dẫn” một chiều. Qua các lần tổ chức, chương trình ngày càng khẳng định sức lan tỏa, góp phần tăng cường sự gắn kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, nhà nông và doanh nghiệp, đưa tri thức và công nghệ đến gần hơn với đồng ruộng, trang trại và hoạt động sản xuất nông nghiệp. Khi nông dân bước lên sân khấu nhận giải cùng các nhà khoa học, khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành được rút ngắn một cách cụ thể, không bằng khẩu hiệu.
Từ tôn vinh đến hành động: Đổi mới sản xuất nông nghiệp phải coi khoa học là hạ tầng
Điểm tích cực lớn nhất của chương trình “Nhà khoa học của Nhà nông” là nó khẳng định một chân lý tưởng như hiển nhiên nhưng vẫn hay bị xem nhẹ: nông thôn không thể phát triển bền vững nếu thiếu giải pháp dựa trên khoa học. Danh hiệu này ghi nhận những người đã đưa tiến bộ kỹ thuật, công nghệ mới vào sản xuất, đồng thời khuyến khích hoạt động nghiên cứu, sáng tạo và chuyển giao gắn chặt với nhu cầu thực tế của nông dân. Sự ghi nhận dành cho GS.TS. Lê Văn Hòa, với hơn 40 năm gắn bó nghiên cứu, là minh chứng rằng đầu tư cho đội ngũ nhà khoa học nông nghiệp không phải là chi phí xa xỉ, mà là hạ tầng tri thức để bảo đảm an ninh lương thực và khả năng ứng phó trước các cú sốc khí hậu, thị trường. Nếu các chiến lược phát triển nông thôn coi các “nhà khoa học của nhà nông” là đối tác xây dựng chính sách, chứ không chỉ là khách mời một buổi lễ, thì những tấm bằng tôn vinh hôm nay sẽ chuyển hóa thành thay đổi thực sự trên cánh đồng ngày mai.
