Nhà ở xã hội Bắc Ninh: không chỉ là chỗ ở, mà là chính sách giữ chân lao động
Nhà ở xã hội Bắc Ninh là các dự án xây dựng căn hộ với giá bán, giá thuê ưu đãi dành cho người thu nhập thấp và công nhân, được tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư nhằm cụ thể hóa Đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030, đồng thời gắn với quy hoạch phân khu đô thị để nâng chất lượng sống và ổn định nguồn nhân lực tại địa phương. UBND tỉnh Bắc Ninh đã chấp thuận chủ trương và giao nhà đầu tư không qua đấu thầu cho hai dự án nhà ở xã hội tại phường Vũ Ninh và Nam Sơn với tổng mức đầu tư gần 2.000 tỷ đồng. Đây không chỉ là thông tin đầu tư, mà là tín hiệu rõ ràng cho thấy tỉnh coi nhà ở công nhân là hạ tầng thiết yếu, ngang hàng với đường sá hay công viên. Vấn đề không còn là “có xây hay không”, mà là xây bao nhiêu, ở đâu và có đi cùng dịch vụ công cộng hay không.
Cấu trúc hai dự án nhà ở 2.000 tỷ: bài kiểm tra năng lực an cư cho người thu nhập thấp
Dự án nhà ở xã hội tại phường Vũ Ninh được giao cho Công ty Cổ phần Nhà ở xã hội Kinh Bắc, xây dựng trên diện tích khoảng 1,97 ha thuộc phân khu số 14 Khu đô thị mới Tây Bắc thành phố Bắc Ninh. Tổng vốn đầu tư dự kiến gần 1.609 tỷ đồng, trong đó vốn chủ sở hữu là 350 tỷ đồng, với khối chung cư nhà ở xã hội cao 24 tầng, 1 tầng hầm, khoảng 1.012 căn hộ cùng 28 căn nhà ở thương mại thấp tầng. Dự án dự kiến đáp ứng chỗ ở cho khoảng 2.360 người với tiến độ 48 tháng và thời hạn hoạt động 50 năm. Tại phường Nam Sơn, dự án nhà ở xã hội do Công ty TNHH Bluesky Homes làm chủ đầu tư có mức vốn hơn 374 tỷ đồng, trong đó vốn chủ sở hữu gần 75 tỷ đồng, xây trên khoảng 7.029m2 đất thuộc phân khu số 17. Hai tòa chung cư 19 tầng tại đây cung cấp khoảng 224 căn hộ, phục vụ dự kiến 896 cư dân với tiến độ 36 tháng và thời hạn hoạt động 50 năm. Một câu trích dẫn đáng chú ý là: "Tiến độ thực hiện dự án là 48 tháng kể từ ngày UBND tỉnh quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư".
Nhà ở công nhân và không gian công cộng: chiến lược phát triển đô thị Bắc Ninh
Hai dự án nhà ở xã hội Bắc Ninh không thể tách rời bối cảnh phát triển đô thị Bắc Ninh, nơi quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 được dùng như khung pháp lý khiến nhà ở công nhân trở thành một phần của cấu trúc đô thị chứ không phải khu trọ tạm bợ. Song song với đó, tỉnh cũng chi gần 19,7 tỷ đồng để cải tạo, chỉnh trang Công viên Ngô Gia Tự trong giai đoạn 2026-2027, nhằm cải thiện không gian công cộng, hạ tầng và tiện ích, phục vụ nhu cầu vui chơi, nghỉ ngơi, luyện tập thể dục thể thao của người dân. Khi nhìn chung, nhà ở xã hội và công viên được đầu tư song song, Bắc Ninh đang phát đi thông điệp: lao động không chỉ cần mái nhà, mà cần môi trường sống đủ xanh, đủ dịch vụ. Một câu nói có thể trích dẫn là: "Dự án được kỳ vọng góp phần tạo diện mạo mới cho Công viên Ngô Gia Tự, nâng cao chất lượng không gian xanh và không gian công cộng".
Tác động thực tế: an cư cho công nhân, ổn định nguồn lực cho các khu công nghiệp
Mục tiêu chính của hai dự án nhà ở xã hội là đáp ứng nhu cầu an cư của người thu nhập thấp và công nhân trên địa bàn, đồng thời cụ thể hóa Đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030 của Thủ tướng Chính phủ. Về thực tế, các khối chung cư quy mô 1.012 căn tại Vũ Ninh và 224 căn tại Nam Sơn có thể tạo ra bước chuyển lớn trong việc đưa nhà ở công nhân từ khu trọ tự phát vào hệ thống được quy hoạch, có hạ tầng kỹ thuật đồng bộ như giao thông nội bộ, cấp điện, cấp nước, thoát nước, cây xanh, bãi đỗ xe, công trình thông tin liên lạc. Đặc biệt, yêu cầu chủ đầu tư xây dựng hoàn chỉnh các phần diện tích đất mở rộng để đấu nối hạ tầng kỹ thuật, giao thông bên ngoài rồi bàn giao cho Nhà nước quản lý, và không tính chi phí này vào giá bán, giá thuê hay giá thuê mua nhà ở xã hội, cho thấy tỉnh chủ động bảo vệ lợi ích người lao động thay vì để toàn bộ chi phí dồn lên người mua nhà. Đây là điểm mà nhiều địa phương khác còn thiếu khi triển khai nhà ở xã hội.
Thách thức và kết luận: từ quyết định đầu tư đến chất lượng sống người lao động
Tuy vậy, từ quyết định phê duyệt tới chỗ ở thực sự cho công nhân còn là chặng đường dài. UBND tỉnh Bắc Ninh đã yêu cầu các chủ đầu tư bố trí đầy đủ nguồn lực, bảo đảm năng lực tài chính trong suốt quá trình triển khai, đầu tư hoàn chỉnh hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội trong phạm vi dự án, tuân thủ nghiêm quy định pháp luật về đất đai, quy hoạch, bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy, công khai minh bạch giá bán, giá thuê mua và huy động vốn đúng quy định. Nhưng thực tế trên công trường, khả năng hoàn thành đúng tiến độ 36–48 tháng và chất lượng căn hộ mới là yếu tố quyết định việc người lao động có được hưởng lợi hay không. Nếu Bắc Ninh biến các dự án nhà ở 2.000 tỷ thành khu an cư có hạ tầng đồng bộ, gắn kết với công viên, dịch vụ công cộng, tỉnh sẽ có lợi thế rõ rệt trong cuộc cạnh tranh thu hút và giữ chân lao động. Ngược lại, nếu nhà ở xã hội bị "xuống cấp" ngay từ khâu triển khai, cơ hội này có thể bị đánh mất.
