Quảng Ngãi tăng trưởng kinh tế hai con số: mục tiêu cao nhưng không thiếu cơ sở
Quảng Ngãi tăng trưởng kinh tế với mục tiêu cả năm đạt 10,5-11% là định hướng phát triển dựa trên đà bứt phá của công nghiệp, sự gia tăng thu ngân sách tỉnh Quảng Ngãi và kỳ vọng giải ngân hết vốn đầu tư công, nhằm tạo bước nhảy về quy mô kinh tế và củng cố vị thế tỉnh trong chuỗi phát triển khu vực miền Trung. Nhìn vào các con số, tham vọng này không phải xuất phát từ cảm tính. Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng 14,2% so với cùng kỳ, trong đó lọc hóa dầu tăng 7,5% và thép tăng 54,7% cho thấy động cơ tăng trưởng chính đang hoạt động ở chế độ tăng tốc. Theo Sở Tài chính, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn 8 tháng đạt 24.040 tỷ đồng, tăng 11,9% so với cùng kỳ – một câu nói có thể trích dẫn như minh chứng rõ ràng rằng nền tài chính công của tỉnh đang được nuôi dưỡng bởi hoạt động sản xuất và kinh doanh đi lên. Vấn đề không còn là "có tăng hay không", mà là liệu tỉnh có duy trì được nhịp độ hai con số mà lãnh đạo UBND đã đặt ra khi yêu cầu tăng trưởng bình quân quý III và IV trên 9,5%, phấn đấu cả năm 10,5-11%.
Ngân sách 24.040 tỷ và bài toán dùng tiền để tạo thêm tăng trưởng
Việc ngân sách tỉnh Quảng Ngãi đạt 24.040 tỷ đồng sau 8 tháng, tương đương 71,5% dự toán Trung ương và tăng 11,9% so với cùng kỳ, cho thấy nền tảng tài khóa của tỉnh đang nới rộng. Thay vì an phận với con số vượt kế hoạch, cách tiếp cận của lãnh đạo tỉnh là dùng nguồn lực này làm "nhiên liệu" để đẩy nhanh đầu tư công Quảng Ngãi, qua đó khóa chặt mục tiêu tăng trưởng cao. Tuy nhiên, đến đầu tháng 9, giải ngân mới đạt khoảng 3.113 tỷ đồng, tương ứng 38,8% kế hoạch vốn Thủ tướng giao – một tỷ lệ phản ánh nút thắt kinh điển: tiền có nhưng không ra được công trình. Khi Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu phấn đấu giải ngân 100% vốn đầu tư công ở tất cả các ban quản lý, xã, phường và hoàn thành đúng thời hạn các dự án có kế hoạch kết thúc trong năm, đó không chỉ là chỉ đạo hành chính. Đó là lựa chọn chiến lược: chấp nhận sức ép tiến độ để biến vốn ngân sách thành hạ tầng, từ đường sá đến trường học biên giới, thay vì để vốn "nằm chờ" trong tài khoản. Nếu Quảng Ngãi không giải được bài toán giải ngân, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ dễ trở thành khẩu hiệu hơn là kết quả.
Từ xử lý 111 dự án tồn đọng đến chọn lọc FDI: không còn chỗ cho tăng trưởng chất lượng thấp
Điểm đáng chú ý trong chiến lược của Quảng Ngãi là sự kết hợp giữa "dọn sân" và "chọn người chơi". Tỉnh đặt mục tiêu giải quyết dứt điểm 111 dự án tồn đọng, trong đó nhiều dự án đã kéo dài nhiều năm, làm lãng phí đất đai và tạo tâm lý bất định cho nhà đầu tư. Tập trung xử lý các dự án thuộc cơ chế đặc thù theo nghị quyết của Quốc hội và các dự án thuộc thẩm quyền tỉnh không chỉ là việc hoàn tất thủ tục, mà là thông điệp: môi trường đầu tư sẽ không dung dưỡng các kế hoạch treo vô thời hạn. Song song, tỉnh tuyên bố sẽ thu hút đầu tư có chọn lọc vào công nghệ cao, công nghiệp sạch, logistics và du lịch chất lượng cao. Đặt tiêu chí "chất lượng cao" ở trung tâm cho thấy Quảng Ngãi không muốn trở thành nơi tập kết các dự án gây ô nhiễm hoặc giá trị gia tăng thấp. Đáng nói hơn, định hướng liên kết các hành lang như Dung Quất – Bờ Y – Chu Lai và tam giác du lịch Lý Sơn – Măng Đen – Sa Huỳnh cho thấy tỉnh nhìn mình như một mắt xích trong bản đồ phát triển kinh tế Đông Nam Á, chứ không chỉ là một đơn vị hành chính tách biệt.
Đầu tư công phải chạy cùng công nghiệp chủ lực: điều kiện để giữ đà tăng ngân sách 11,9%
Trong cơ cấu tăng trưởng hiện tại, công nghiệp – với trụ cột lọc hóa dầu và thép – rõ ràng là động cơ chính. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào một vài sản phẩm chủ lực, Quảng Ngãi sẽ dễ rơi vào trạng thái phụ thuộc chu kỳ ngành và biến động thị trường. Đó là lý do tỉnh đồng thời thúc đẩy nông, lâm nghiệp, thủy sản ổn định, thương mại – dịch vụ sôi động, CPI 8 tháng tăng 4,12% so với cùng kỳ, cho thấy nhu cầu trong nước vẫn được duy trì. Điểm then chốt là kết nối công nghiệp với đầu tư công: đường giao thông, cảng, logistics, trường học vùng biên… nếu về đúng tiến độ sẽ giảm chi phí sản xuất, mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp mới – vốn đang tăng 23,5% về số lượng và 69,4% về vốn đăng ký. Ở đây, đầu tư công không phải "chi thêm cho đủ chỉ tiêu", mà là công cụ thiết kế lại cấu trúc kinh tế để thu ngân sách tăng không chỉ nhờ vài doanh nghiệp lớn mà từ nền tảng doanh nghiệp rộng hơn.
Kết luận: Tăng trưởng hai con số sẽ là phép thử kỷ luật và chất lượng phát triển
Nhìn tổng thể, chiến lược Quảng Ngãi đặt ra vừa táo bạo vừa có logic nội tại: dùng đà tăng công nghiệp và thu ngân sách để bơm sức cho đầu tư công, đồng thời chủ động lọc chọn dòng vốn tư nhân, nhất là FDI chất lượng cao, để hỗ trợ các dự án trọng điểm và tạo chuỗi giá trị mới. Mục tiêu tăng trưởng 10,5-11% không thể đạt được chỉ bằng mệnh lệnh hành chính; nó đòi hỏi sự phối hợp thực chất giữa Sở Tài chính, Thống kê, Thuế, Hải quan, Kho bạc và từng địa phương như yêu cầu của Chủ tịch UBND tỉnh. Nếu tỉnh giữ được kỷ luật giải ngân, xử lý xong các dự án tồn đọng và tiếp tục nâng chất doanh nghiệp mới, Quảng Ngãi tăng trưởng kinh tế hai con số sẽ không còn là con số trên báo cáo mà trở thành bước chuyển trong vị thế của tỉnh trong bản đồ phát triển khu vực. Ngược lại, bất kỳ sự chậm trễ nào trong cải cách thủ tục, giải phóng mặt bằng hay chọn lọc đầu tư cũng sẽ nhanh chóng phản ánh vào các chỉ số thu ngân sách và tăng trưởng – đó là phép thử rất cụ thể cho năng lực quản trị phát triển của địa phương.
