Mục tiêu GRDP 13%: lời tuyên bố vị thế đầu tàu khu vực Bắc
Kế hoạch điều chỉnh kịch bản tăng trưởng GRDP của Hải Phòng là chương trình hành động nhằm đưa tốc độ tăng trưởng kinh tế cả năm lên mức 13%, dựa trên nền tảng tăng trưởng nửa đầu năm ở mức hơn 11% và định vị thành phố như một trung tâm công nghiệp, dịch vụ, logistics và kinh tế số của vùng Bắc, với trọng tâm là khu vực công nghiệp – xây dựng và dịch vụ hiện đại. Điểm đáng nói ở đây không phải là con số 13% tự thân, mà là thông điệp chính trị – kinh tế: Hải Phòng muốn khẳng định vai trò "đầu tàu" bằng một mục tiêu vượt trội, thay vì an toàn trong vùng thoải mái. UBND thành phố đã ban hành Kế hoạch số 294/KH-UBND để điều chỉnh kịch bản tăng trưởng 6 tháng cuối năm, nhằm bảo đảm hoàn thành chỉ tiêu GRDP mà Chính phủ giao và tạo nền cho giai đoạn 2026-2030. Việc GRDP 6 tháng đầu năm tăng 11,33%, đứng thứ ba cả nước và dẫn đầu bảy đô thị trực thuộc Trung ương, cho thấy tiềm năng, nhưng cũng bộc lộ khoảng cách so với kịch bản ban đầu. Theo kế hoạch, thành phố phấn đấu quy mô GRDP theo giá so sánh năm 2020 đạt 731.651 tỷ đồng, tăng 13% so với năm trước. Đây là mục tiêu khó, bởi các chỉ số sản xuất công nghiệp vẫn chưa đạt kỳ vọng và tiến độ một số dự án trọng điểm còn chậm. Câu hỏi đặt ra: Hải Phòng có đủ dư địa chính sách và năng lực điều hành để biến tham vọng thành bước ngoặt, hay sẽ lại phải điều chỉnh kỳ vọng vào phút cuối?
Công nghiệp – xây dựng: động cơ chính của Hải Phòng tăng trưởng GRDP
Nếu phải chọn một động cơ để đẩy Hải Phòng tăng trưởng GRDP lên 13%, câu trả lời gần như chắc chắn là khu vực công nghiệp – xây dựng. Thành phố đặt mục tiêu khu vực này tăng 15,40%, cao hơn đáng kể mặt bằng chung và là trụ cột quyết định. Trong bối cảnh chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) duy trì đà tăng hai chữ số, trung bình từ 12% đến 14,5% mỗi năm, việc tiếp tục nâng tốc độ là tham vọng nhưng không phi lý. Hải Phòng đã định vị mình là trung tâm chế biến, chế tạo, sản xuất điện tử, ô tô, cơ khí; đồng thời là cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hóa lớn nhất miền Bắc nhờ hạ tầng cảng biển nước sâu, cao tốc, đường sắt và sân bay quốc tế. Tuy nhiên, chính quyền thừa nhận IIP chưa đạt kịch bản và một số dự án trọng điểm còn chậm. Điều này cho thấy điểm yếu vẫn nằm ở khâu triển khai dự án và giải ngân đầu tư công Hải Phòng. Kế hoạch điều chỉnh nhấn mạnh việc bổ sung các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể cho 6 tháng cuối năm, phân công rõ cơ quan chủ trì, nâng trách nhiệm người đứng đầu và yêu cầu kiểm tra, đôn đốc thường xuyên. Nhưng để tạo "đột phá" thực sự, thành phố cần đi xa hơn các khẩu hiệu quản trị: rà soát sâu năng lực nhà thầu, tháo gỡ pháp lý, minh bạch quy trình phê duyệt dự án xây dựng, và biến mục tiêu GRDP 13% thành áp lực cải cách thực chất, không chỉ là phong trào thi đua thành tích.
Dịch vụ, kinh tế số Hải Phòng và bài toán đầu tư công
Để tránh lệ thuộc quá mạnh vào công nghiệp, Hải Phòng buộc phải xem khu vực dịch vụ và kinh tế số là động lực tăng trưởng thứ hai. Thành phố đặt mục tiêu khu vực dịch vụ tăng 11,21%, đồng thời tiếp tục phát huy thế mạnh logistics và thương mại dịch vụ vốn đã tăng trưởng tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trên 13% mỗi năm thời gian qua. Nhìn từ góc độ chiến lược, đây là cơ hội để dịch chuyển từ mô hình "cảng biển + khu công nghiệp" sang "trung tâm dịch vụ – dữ liệu – logistics thông minh". Chuỗi sự kiện ngành Công Thương, với trọng tâm là kinh tế số Hải Phòng, đang được thành phố coi như đòn bẩy cho chuyển đổi cấu trúc dịch vụ. Kế hoạch 292/KH-UBND thiết kế chuỗi hoạt động tăng xúc tiến thương mại điện tử, kết nối cung – cầu trực tuyến, đưa doanh nghiệp sản xuất lên các sàn thương mại điện tử và phổ biến thanh toán không tiền mặt, logistics thông minh. Ngay cả các chương trình đào tạo kỹ năng livestream, ứng dụng AI trong kinh doanh, marketing số và vận hành chuỗi cung ứng cũng được đưa vào. Đây là tín hiệu tích cực: chuyển đổi số không thể dừng ở hạ tầng, mà phải chạm tới năng lực thực thi của doanh nghiệp. Tuy vậy, nền tảng vật chất để hỗ trợ kinh tế số vẫn là đầu tư công Hải Phòng. Thành phố đặt mục tiêu tổng vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn đạt 363.000 tỷ đồng, trong đó quý III là 97.800 tỷ đồng, đồng thời yêu cầu cơ quan kho bạc khu vực III đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công. Với tình trạng chậm tiến độ một số dự án trọng điểm, nếu nút thắt giải ngân không được gỡ, kinh tế số và dịch vụ khó có thể tăng tốc đồng đều với công nghiệp, và mục tiêu GRDP 13% sẽ bị kéo lùi bởi những "bottle-neck" rất quen thuộc.
Liên kết vùng Bắc và FDI: mở rộng không gian tăng trưởng cho thành phố cảng
Một tham vọng tăng trưởng cao không thể chỉ dựa vào nội lực. Hải Phòng dường như hiểu điều này, khi coi liên kết vùng Bắc thông qua Chuỗi sự kiện ngành Công Thương là phần không thể thiếu trong chiến lược tăng tốc. Kế hoạch 292/KH-UBND nhấn mạnh trọng tâm là Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc lần thứ XX, biến sự kiện thường niên thành diễn đàn chiến lược. Chuỗi sự kiện được thiết kế để tạo sự thống nhất cao trong lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai mục tiêu phát triển kinh tế ngành Công Thương toàn khu vực. Quan trọng hơn, đây là kênh đối thoại trực tiếp giữa bộ quản lý ngành và chính quyền địa phương, nhằm tháo gỡ vướng mắc về thủ tục hải quan, kiểm tra chuyên ngành, quy hoạch năng lượng, cụm công nghiệp, quản lý thị trường trực tuyến – những điểm nghẽn đang khiến hơn 65% doanh nghiệp xuất nhập khẩu gặp khó vì chi phí logistics tăng và chuỗi cung ứng đứt gãy cục bộ. Với mục tiêu thu hút vốn đầu tư nước ngoài từ 3,8 đến 4,3 tỷ USD và thành lập mới 7.500 doanh nghiệp, Hải Phòng không thể để các vướng mắc HS code, hoàn thuế VAT, chứng nhận xuất xứ chiếm tới hơn 40% khó khăn của doanh nghiệp xuất nhập khẩu như hiện nay. Nếu liên kết vùng Bắc được nâng tầm thành chương trình hành động chung, giảm chi phí logistics trên toàn chuỗi, thành phố cảng sẽ mở rộng không gian tăng trưởng vượt ra khỏi địa giới hành chính. Nhưng điều này chỉ xảy ra nếu đối thoại tại hội nghị được chuyển hóa thành cơ chế, quy trình cụ thể, thay vì dừng ở các tuyên bố thiện chí.
Kết luận: tham vọng phải đi cùng cải cách để không hụt hơi
Hải Phòng đang đứng trước một phép thử: hoặc chứng minh mình xứng đáng là đầu tàu công nghiệp – dịch vụ của vùng Bắc bằng việc đạt và duy trì mức tăng trưởng GRDP 13%, hoặc lộ rõ giới hạn của bộ máy điều hành khi tham vọng không đi kèm cải cách. Kế hoạch điều chỉnh kịch bản tăng trưởng, đặt mục tiêu rõ cho từng khu vực nông nghiệp, công nghiệp – xây dựng, dịch vụ, cùng các chỉ tiêu thu ngân sách, tín dụng, đầu tư, FDI, nhà ở xã hội và doanh nghiệp mới cho thấy tư duy quản trị có cấu trúc. Tuy nhiên, những điểm yếu đã được chính thành phố chỉ ra: IIP chưa đạt kịch bản, dự án trọng điểm chậm tiến độ, khó khăn dày đặc trong xuất nhập khẩu, thủ tục hành chính và giải ngân đầu tư công. Chuỗi sự kiện ngành Công Thương khu vực phía Bắc lần thứ XX, với trọng tâm kinh tế số và liên kết vùng, là cơ hội thiết lập "đường cao tốc" thể chế cho tăng trưởng mới. Nhưng nếu không có bước đi cụ thể để rút ngắn thời gian thẩm định dự án, số hóa quy trình quản lý, đơn giản hóa thuế và hải quan, tham vọng sẽ biến thành áp lực thành tích. Ở thời điểm này, lựa chọn của Hải Phòng khá rõ: hoặc chấp nhận thay đổi sâu cách điều hành để kinh tế công nghiệp, dịch vụ, đầu tư công, kinh tế số và liên kết vùng cùng tăng tốc; hoặc chấp nhận rằng mức tăng trưởng hai chữ số sẽ chỉ là "điểm sáng nhất thời" trong thống kê, thay vì nền tảng bền vững cho một thành phố cảng hiện đại.
