Bánh canh nhân dừa sáp: một tô bánh canh, cả câu chuyện du lịch ẩm thực
Bánh canh nhân dừa sáp Vĩnh Long là món đặc sản miền Tây độc đáo, nơi mỗi sợi bánh canh được gói bên trong một sợi cơm dừa sáp béo ngậy, kết hợp với nước dùng đậm đà và topping hải sản, vịt xiêm để tạo thành trải nghiệm ẩm thực đường phố Việt vừa lạ vừa thân quen, khiến du khách sẵn sàng đi xa, xếp hàng chờ ăn như một phần hành trình du lịch ẩm thực của mình. Rất nhiều du khách không ngại đường xa đi từ TP.HCM và các tỉnh, thành miền Tây đến xã Tam Ngãi của tỉnh Vĩnh Long để thưởng thức bánh canh có nhân dừa sáp.
Điều đáng nói là sức hút của bánh canh nhân dừa không chỉ đến từ độ “độc” của nguyên liệu mà còn từ cách người địa phương biến nông sản thành câu chuyện. Bên trong mỗi sợi bánh có sợi cơm dừa sáp được cắt to gấp đôi chiếc đũa, được bao bọc bằng lớp bột gạo nên khi tạo hình hoàn chỉnh, mỗi sợi bánh canh to hơn ngón tay cái người lớn. Một tô bánh trắng có 6 sợi rất to, nhiều phụ nữ ăn không hết, nhưng chính sự hào phóng ấy lại thể hiện đúng tinh thần miền Tây: ăn là phải no, phải đã.
Tam Ngãi: từ bảo tàng dừa sáp đến điểm hẹn du khách mê ăn ngon
Bảo tàng Dừa sáp Trà Vinh ở xã Tam Ngãi, Vĩnh Long không còn là nơi trưng bày nông sản đơn thuần, mà đang trở thành điểm đến du lịch ẩm thực mới của miền Tây. Tại đây, các sản phẩm từ dừa sáp như kẹo vị nguyên chất, lá dứa, ca cao, sầu riêng được bày biện bên cạnh những tô bánh canh nhân dừa sáp nghi ngút khói. Thời gian gần đây, bảo tàng phục vụ thêm món bánh canh dừa sáp khiến nhiều du khách hiếu kỳ tìm đến thưởng thức. Theo nhân viên bảo tàng, các phần bánh canh có giá từ 99.000 - 149.000 đồng mỗi tô, tùy loại trắng hay ngũ sắc, thập cẩm thường hay đặc biệt.
Không ít người dành cả buổi sáng để “săn” một tô bánh canh nhân dừa. Chị Trần Ngọc Thảo cho biết đã đi từ 7h30, đến Tam Ngãi lúc 11h chỉ để ăn bánh canh dừa sáp, nhưng đến nơi lại được báo đã hết bánh ngũ sắc, chỉ còn loại trắng. Nhóm khách từ Cần Thơ sau khi ăn còn mua thêm gần 30 phần mang về, biến món ăn này thành món quà biếu có giá trị, chứ không chỉ là tô bánh ăn cho qua cơn đói. Những lần bánh canh dừa sáp xuất hiện tại các sự kiện festival dừa sáp hay chương trình quảng bá du lịch Vĩnh Long cho thấy món ăn đường phố giờ được xem là “đại sứ” hình ảnh địa phương.
Bánh đúc kiểu Hà Nội ở TP.HCM: giữ hồn Bắc, thêm vị Nam
Ở chiều ngược lại, TP.HCM lại kể câu chuyện ẩm thực đường phố Việt bằng một món vốn gắn với miền Bắc: bánh đúc nóng. Quán bánh đúc kiểu Hà Nội tại phường Thạnh Mỹ Tây đã chọn cách giữ khung vị truyền thống nhưng thêm nhân tôm, chả cá để tạo ra phần ăn đầy đặn phù hợp với nhịp sống đô thị phía Nam. Một phần đầy đủ gồm bánh đúc, thịt băm, mộc nhĩ, tôm và chả cá, giá 45.000 đồng. Không gian quán rộng khoảng 50 m2, đặt dưới tán cây bàng, cạnh chung cư cũ, gợi hình ảnh hàng quán bình dân Hà Nội nhưng lại nằm giữa lòng Sài Gòn.
Điều thú vị là món bánh đúc này không cố “chạy theo chuẩn Hà Nội”, mà được điều chỉnh cho hợp khẩu vị khách TP.HCM. Chủ quán quê Phan Rang tự tìm công thức, rồi chỉnh sửa dựa trên góp ý của thực khách người Bắc sống gần đó, nên món ăn không hoàn toàn chuẩn như ở Hà Nội nhưng phù hợp khẩu vị khách tại TP HCM. Mỗi ngày, quán bán khoảng 200 phần, gồm khách ăn tại chỗ và mua mang về. Cách kết hợp tôm và chả cá khiến món bánh đúc thu hút sự chú ý của thực khách. Đây chính là ví dụ rõ ràng cho việc đặc sản vùng miền có thể “di cư” nhưng vẫn giữ được tinh thần, chỉ thay đổi để hòa mình vào địa phương mới.
Tôm suối nướng lá chuối Phú Túc: hương núi rừng trong bản đồ du lịch ẩm thực
Nếu bánh canh nhân dừa và bánh đúc biến tấu là câu chuyện của đô thị và vùng sông nước, thì tôm suối nướng lá chuối ở thôn Phú Túc, xã Hòa Vang, Đà Nẵng lại mang hương vị núi rừng đặc trưng. Vào những ngày đầu xuân, du khách về Phú Túc có thể bắt gặp món ăn dân dã nhưng đậm hương vị núi rừng: tôm suối nướng lá chuối. Tôm sống giữa những ghềnh đá, nơi nước trong và chảy xiết, được người Cơ Tu bắt về, xỏ que và nướng mộc trên lá chuối rừng ngay bên bếp lửa.
Tôm suối nướng lá chuối không cầu kỳ gia vị, nhưng chính sự giản dị đó lại tạo nên bản sắc. Món ăn có thể dùng với cơm, bún hoặc làm món nhắm cùng rượu cần Phú Túc, mang theo hương vị của núi rừng trong từng miếng tôm. Nếu tôm nướng lá chuối gây ấn tượng bởi hương thơm mộc mạc thì tôm nướng lá sơn thục lại mang nét đặc trưng của những loại cây cỏ gắn với đời sống miền núi. Đây không chỉ là món quà từ dòng suối mà còn là cách cộng đồng Cơ Tu giới thiệu văn hóa, mời khách chia sẻ một phần đời sống thường ngày của họ.
Giữ bản sắc, dám biến tấu: chìa khóa hút khách của đặc sản đường phố
Từ bánh canh nhân dừa sáp ở miền Tây đến bánh đúc kiểu Hà Nội tại TP.HCM hay tôm suối nướng lá chuối ở Phú Túc, điểm chung không phải là sự cầu kỳ, mà là cách các món ăn này giữ hồn truyền thống nhưng dám biến tấu theo địa phương. Bánh canh nhân dừa sáp được nâng cấp từ nguyên liệu dừa sáp bản địa, xuất hiện tại festival 100 năm dừa sáp, giành giải nhất cuộc thi món ngon, rồi tiếp tục góp mặt ở các tuần lễ Vu lan, hội chợ xúc tiến du lịch, chương trình quảng bá Vĩnh Long hướng đến tương lai xanh. Bánh đúc nóng được thêm tôm, chả cá để hợp khẩu vị Sài Gòn, trong khi tôm suối thì thay đổi lá gói từ chuối sang sơn thục nhưng vẫn giữ lửa bếp và dòng suối làm nền.
Điểm đáng mừng là người Việt ngày càng sẵn sàng di chuyển vì món ăn. Họ đi hơn ba giờ từ Cần Thơ đến Tam Ngãi chỉ để ăn tô bánh canh ngũ sắc, chấp nhận “hết hàng” như một chuyện thường ngày. Họ ngồi vỉa hè ở Thạnh Mỹ Tây để ăn bánh đúc nóng trong tiết trời mát, hoặc về tận thôn Phú Túc những ngày đầu xuân để tìm vị tôm suối nướng lá chuối. Đó là dấu hiệu du lịch ẩm thực không còn là phụ trợ mà đã trở thành lý do chính của nhiều hành trình. Khi món ăn đường phố được làm tử tế, kể câu chuyện rõ ràng và gắn với bản sắc địa phương, việc du khách xếp hàng, đi xa để thưởng thức không phải là trào lưu nhất thời, mà là lựa chọn văn hóa.
