Tín hiệu tích cực, chưa phải bằng chứng điều trị
Cà phê và tâm trạng là mối liên hệ giữa việc uống cà phê, những thay đổi trong hệ vi sinh đường ruột và một số chỉ số cảm xúc, nhưng chưa đồng nghĩa cà phê trực tiếp cải thiện sức khỏe tinh thần. Một nghiên cứu quy mô nhỏ do Đại học College Cork thực hiện đã theo dõi 62 người trưởng thành khỏe mạnh: 31 người thường uống cà phê và 31 người không uống. Nhóm uống thường xuyên, vốn dùng từ ba đến năm tách mỗi ngày, ngừng uống trong hai tuần rồi được chia để dùng cà phê chứa caffeine hoặc cà phê khử caffeine trong ba tuần. Sau khi uống trở lại, cả hai nhóm báo cáo mức căng thẳng, trầm cảm và tính bốc đồng thấp hơn so với lúc bắt đầu nghiên cứu. Đây là kết quả đáng chú ý, nhưng quy mô nhỏ và cách đo dựa trên tự báo cáo khiến nó chưa đủ để kết luận cà phê là nguyên nhân.
Caffeine không giải thích được toàn bộ tác động
Điểm đáng chú ý nhất là nhóm dùng cà phê khử caffeine cũng ghi nhận thay đổi tâm trạng và hệ vi sinh đường ruột. Cả hai nhóm có những biến đổi nhất định trong hệ vi sinh sau khi bắt đầu uống cà phê trở lại, đồng thời đều báo cáo một số chỉ số cảm xúc thấp hơn so với thời điểm đầu nghiên cứu. Điều này khiến cách giải thích rằng caffeine là yếu tố duy nhất trở nên thiếu thuyết phục. Cà phê còn chứa polyphenol và các hợp chất thực vật có thể ảnh hưởng đến thành phần vi khuẩn đường ruột. Tuy vậy, nghiên cứu chưa chứng minh hệ vi sinh tạo ra thay đổi tâm trạng, hay ngược lại. Như tác giả John Cryan nhận xét, cà phê chứa caffeine và cà phê khử caffeine có thể tác động theo những cách khác biệt nhưng bổ trợ cho nhau.
Đường ruột và não: mối liên hệ cần được đọc thận trọng
Các bài tổng quan về lợi ích cà phê thường nêu khả năng thức uống này hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột và tâm trạng khi dùng điều độ. Polyphenol có thể thúc đẩy một số vi khuẩn có lợi, còn cà phê cũng kích thích nhu động ruột ở một số người; phản ứng này không giống nhau ở tất cả mọi người. Những dữ kiện ấy phù hợp với giả thuyết về trục ruột–não, nhưng chưa xác định được chuỗi nguyên nhân cụ thể. Sự quan tâm ngày càng tăng đối với sức khỏe đường ruột khiến câu hỏi này đáng nghiên cứu, song cơ chế cà phê tác động lên mối liên kết ruột–não vẫn chưa được làm sáng tỏ. Vì vậy, không nên biến một mối liên hệ quan sát được thành lời hứa rằng uống cà phê sẽ làm giảm căng thẳng hay trầm cảm.
Lượng uống và khả năng dung nạp mới là điều thực tế
Cà phê có thể giúp tăng tỉnh táo, nhưng uống quá nhiều caffeine có thể gây bồn chồn, lo lắng, tim đập nhanh và làm gián đoạn giấc ngủ—những tác động có thể khiến tâm trạng xấu đi. Khả năng dung nạp khác nhau giữa mỗi người; người nhạy cảm với caffeine, dễ mất ngủ, hồi hộp hoặc bị trào ngược dạ dày thực quản nên hạn chế lượng uống. Nếu chọn uống, nên ưu tiên loại ít đường, tránh dùng vào cuối ngày và điều chỉnh lượng theo phản ứng của cơ thể. Cà phê khử caffeine có thể là lựa chọn cho người muốn giảm caffeine, nhưng nghiên cứu hiện có chưa chứng minh loại nào tốt hơn cho tâm trạng. Kết luận hợp lý là xem cà phê như một thức uống có thể phù hợp với thói quen cá nhân, không phải phương pháp điều trị căng thẳng hoặc trầm cảm; nó không thay thế thuốc hay các biện pháp điều trị.
