Mối liên hệ đáng chú ý, chưa phải lời hứa về sức khỏe
Cà phê và đường ruột là chủ đề nghiên cứu về cách thức uống này có liên quan đến thành phần hệ vi sinh vật và một số chỉ số tâm trạng, chứ chưa phải bằng chứng rằng cà phê chữa được căng thẳng hay trầm cảm. Đây là cách đọc thận trọng nhất trước những tiêu đề dễ khiến người đọc hiểu quá xa kết quả nghiên cứu. Một nghiên cứu quy mô nhỏ của Đại học University College Cork tại Ireland theo dõi 62 người trưởng thành khỏe mạnh: 31 người thường xuyên uống cà phê và 31 người không uống. Nhóm uống cà phê thường xuyên, vốn dùng từ ba đến năm tách mỗi ngày, ngừng uống trong hai tuần rồi được chia để dùng cà phê có caffeine hoặc cà phê khử caffeine trong ba tuần. Các nhà nghiên cứu theo dõi tâm trạng, nhận thức và mẫu phân, nước tiểu. Kết quả gợi mở một mối liên hệ đáng quan tâm, nhưng quy mô và thiết kế này không đủ để biến nó thành lời khuyên điều trị.
Cả hai loại cà phê đều đi kèm thay đổi ở hệ vi sinh vật
Điểm đáng chú ý là thay đổi ở hệ vi sinh vật được ghi nhận ở cả nhóm dùng cà phê có caffeine lẫn nhóm dùng cà phê khử caffeine. Điều đó khiến cách giải thích mọi tác động của cà phê chỉ bằng caffeine trở nên thiếu thuyết phục: cà phê còn chứa các hợp chất khác, dù nghiên cứu nhỏ chưa xác định cơ chế nào tạo ra thay đổi. Bức tranh này phù hợp với một nghiên cứu khác công bố trên tạp chí khoa học vào năm 2024, phân tích dữ liệu vi sinh vật đường ruột của hơn 22.000 người tại Anh và Mỹ. Nghiên cứu nhận thấy người uống cà phê có hệ vi sinh vật khác biệt; vi khuẩn Lawsonibacter asaccharolyticus được ghi nhận phong phú gấp tám lần so với người không uống cà phê. Đây là mối liên hệ giữa thói quen uống và thành phần vi khuẩn, không phải bằng chứng rằng cà phê chắc chắn làm tăng vi khuẩn ấy ở mọi người.
Tín hiệu về tâm trạng cần được diễn giải thận trọng
Sau khi quay lại uống cà phê, người tham gia ở cả hai nhóm tự báo cáo mức căng thẳng, trầm cảm và tính bốc đồng thấp hơn so với thời điểm bắt đầu nghiên cứu. Đây là một tín hiệu đáng quan tâm, nhưng không chứng minh cà phê trực tiếp làm giảm căng thẳng hoặc trầm cảm. Nghiên cứu ghi nhận các kết quả trong cùng giai đoạn với thay đổi ở hệ vi sinh vật; chính nhóm nghiên cứu cũng lưu ý chưa chứng minh được hệ vi sinh vật là nguyên nhân dẫn đến thay đổi tâm trạng hay chức năng nhận thức. Vì vậy, cụm từ “cà phê và tâm trạng” nên được hiểu là mối liên hệ đang được khảo sát, không phải kết luận điều trị. Cũng cần nhớ rằng cảm nhận tâm trạng được người tham gia tự báo cáo, còn nhóm nghiên cứu nhỏ và chỉ theo dõi trong vài tuần. Không nên dùng kết quả này để thay thế chăm sóc sức khỏe chuyên môn.
Người uống cà phê nên rút ra điều gì?
Với người uống cà phê, thông điệp thực tế không phải là tăng số tách để cải thiện tâm trạng, mà là nhận ra caffeine không phải lời giải thích duy nhất cho những liên hệ được quan sát. Một bài tổng hợp nghiên cứu nêu mức hai đến bốn tách mỗi ngày như lượng có thể phù hợp, nhưng cũng nhấn mạnh mức dung nạp khác nhau giữa từng người. Các tác động liên quan đến hệ vi sinh vật được ghi nhận với cả cà phê thông thường và loại khử caffeine, nên người muốn hạn chế caffeine vẫn có thể cân nhắc cà phê khử caffeine. Tuy nhiên, loại cà phê này vẫn có thể còn một lượng caffeine, và nguồn tổng hợp lưu ý các phương pháp khử caffeine không giống nhau. Kết luận hợp lý là thưởng thức cà phê theo mức phù hợp với bản thân, nhưng không xem nó như phương pháp đã được chứng minh để điều trị vấn đề tâm trạng hay tiêu hóa.
