Quy mô lớn, nhắm tới khoảng trống thật
Giáo dục sức khỏe tuổi dậy thì là quá trình giúp học sinh hiểu những thay đổi sinh lý, biết chăm sóc cơ thể và xử lý tình huống phát sinh, đồng thời tìm đúng người lớn để nhờ hỗ trợ.
Ngày 19/10 tại Hà Nội, chương trình “Là Con Gái Thật Tuyệt” năm học 2026–2027 được khởi động với chủ đề “Hành trình từ Đô thị tới Biên cương”. Chương trình do Diana Unicharm phối hợp với Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Cục Bà mẹ và Trẻ em triển khai. Mục tiêu là tiếp cận hơn 120.000 nữ sinh tại hơn 180 điểm trường thuộc 20 tỉnh, thành phố; trong đó, 100 trường nội trú, bán trú ở các xã biên giới đất liền được ưu tiên. Quy mô ấy đáng chú ý, nhưng ý nghĩa không nằm ở con số tiếp cận đơn thuần: giáo dục sức khỏe nữ sinh chỉ tạo khác biệt khi kiến thức đi cùng sự hỗ trợ mà các em có thể dùng ngay trong đời sống học đường.
Những con số cho thấy nữ sinh cần gì
Khảo sát của chương trình với hơn 4.800 nữ sinh trung học cơ sở cho thấy chỉ 32% hiểu đúng và đầy đủ về chu kỳ kinh nguyệt. Hơn 60% chủ yếu nhận biết kinh nguyệt qua biểu hiện thể chất mà chưa hiểu rõ ý nghĩa sinh lý của hiện tượng này. Đây không phải khoảng trống có thể lấp bằng một buổi phổ biến kiến thức rồi thôi: nữ sinh cần được giải thích phù hợp với lứa tuổi và có cơ hội hỏi điều mình còn ngại.
Hơn 67% cho biết cảm thấy bất tiện khi kỳ kinh xuất hiện bất ngờ ở trường. Khi thiếu vật dụng, hơn 23% dùng giấy vệ sinh hoặc vải sạch để xử lý, còn 22% xin giáo viên cho về nhà. Những phản ứng ấy cho thấy chăm sóc sức khỏe kinh nguyệt là vấn đề gắn trực tiếp với việc học mỗi ngày. Nếu nhà trường chỉ xem đây là chuyện riêng tư, các em có thể tiếp tục lúng túng thay vì được giúp đỡ kịp thời.
Hỗ trợ tại trường quan trọng không kém bài giảng
Mô hình “Góc Nữ sinh” được bố trí tại phòng y tế, nơi học sinh có thể tiếp cận tài liệu giáo dục giới tính do Bộ Y tế ban hành và nhận băng vệ sinh khi cần. Giá trị thực tế của mô hình nằm ở chỗ các em có một địa điểm cụ thể để tìm sự trợ giúp nếu kỳ kinh đến bất ngờ, thay vì phải rời lớp vì thiếu vật dụng.
Chương trình còn tổ chức chia sẻ với chuyên gia y tế và dùng video để hướng dẫn về thay đổi cơ thể ở tuổi dậy thì, chu kỳ kinh nguyệt và vệ sinh cá nhân. Đây là cách tiếp cận cần thiết: kiến thức tuổi dậy thì phải đủ gần gũi để học sinh hiểu và vận dụng, chứ không dừng ở thuật ngữ hay lời nhắc chung chung. Tuy nhiên, một góc hỗ trợ chỉ phát huy tác dụng nếu học sinh biết nơi đó có gì, có thể đến mà không xấu hổ và được người phụ trách tiếp nhận kín đáo, tôn trọng.
Phụ huynh và nhà trường cần nối tiếp chương trình
Chương trình cũng hướng dẫn nữ sinh nhận diện tình huống cần trợ giúp, chia sẻ với người lớn đáng tin cậy và ghi nhớ Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Khảo sát ghi nhận hơn 30% nữ sinh chưa nhớ chính xác số điện thoại này. Với phụ huynh, đây là lời nhắc nên trò chuyện về thay đổi cơ thể bằng thái độ bình tĩnh, không khiến con thấy kinh nguyệt là điều phải giấu. Gia đình cũng có thể cùng con chuẩn bị vật dụng cần thiết để mang đến trường.
Nhà trường cần duy trì nơi hỗ trợ, phổ biến rõ cách tiếp cận và tạo không khí để học sinh hỏi mà không sợ bị trêu chọc. Diana Unicharm cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để mở rộng chương trình, ưu tiên địa bàn còn khó khăn. Mục tiêu tiếp cận rộng là bước khởi đầu; thước đo thuyết phục hơn sẽ là việc nữ sinh có thể tự chăm sóc, xử lý tình huống và tìm người giúp đỡ. Muốn vậy, chương trình học sinh nữ cần được nối tiếp bằng sự đồng hành thường xuyên của gia đình và trường học.
