Xuất khẩu sang Canada: bước ngoặt khi vượt 5,05 tỷ USD
Xuất khẩu sang Canada là tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ mà doanh nghiệp Việt Nam bán sang thị trường này, phản ánh mức độ thâm nhập chuỗi cung ứng Bắc Mỹ, khả năng cạnh tranh về giá, chất lượng và công nghệ, đồng thời thể hiện mức độ tận dụng các hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương hiện có. Tính trong 7 tháng, kim ngạch xuất khẩu sang Canada đạt hơn 5,05 tỷ USD, tương ứng mức tăng trưởng thương mại 20,42% so với cùng kỳ, cho thấy thị trường này không chỉ còn là “bổ sung” mà đang trở thành một trụ cột trong chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của Việt Nam. Trong bối cảnh nhu cầu nhập khẩu và tiêu dùng tại Bắc Mỹ được đánh giá là tương đối ổn định, mức tăng trên cho thấy sức bật nổi trội của hàng Việt, đặc biệt khi so sánh với nhiều thị trường truyền thống đang tăng chậm hơn.
Máy móc, điện tử: từ “phụ trợ” thành động lực dẫn dắt
Điểm đáng chú ý nhất của bức tranh xuất khẩu sang Canada là sự bứt phá của máy móc điện tử Việt Nam, đánh dấu sự dịch chuyển rõ rệt khỏi mô hình phụ thuộc vào nông sản và gia công truyền thống. Nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đã vươn lên dẫn đầu với kim ngạch khoảng 733,3 triệu USD, tăng tới 54,92% so với cùng kỳ. Song song, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 715,18 triệu USD, ghi nhận mức tăng 44,52%. Đây không còn là mức tăng mang tính chu kỳ đơn hàng, mà là tín hiệu của việc Việt Nam bắt đầu chen chân sâu hơn vào các khâu có hàm lượng công nghệ cao hơn trong chuỗi giá trị. Có thể trích dẫn: "Máy móc, thiết bị là nhóm hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất sang Canada trong 7 tháng". Điều này cho thấy các doanh nghiệp đang đi đúng hướng khi nâng cấp năng lực sản xuất công nghiệp chế biến và sản phẩm công nghiệp.
Thị phần Canada: hàng Việt không còn là lựa chọn thứ yếu
Khi kim ngạch tăng trên 20% nhưng nhu cầu Canada chỉ ổn định, điều đó đồng nghĩa thị phần Canada dành cho hàng Việt đang mở rộng chứ không chỉ “ăn theo” tăng trưởng chung. Việt Nam hiện là đối tác nhập khẩu lớn thứ 7 của Canada với thế giới, đứng thứ nhất trong ASEAN và chiếm 43,6% tổng kim ngạch nhập khẩu của Canada từ khu vực. Đây là kết quả của quá trình nâng sức cạnh tranh chứ không phải may mắn ngắn hạn. Sự gia tăng mạnh của các nhóm hàng công nghiệp và công nghệ cao chứng tỏ cơ cấu xuất khẩu sang Canada đang chuyển dần sang các sản phẩm có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao. Nói cách khác, hàng Việt đang chuyển từ hình ảnh “giá rẻ” sang “giá trị tốt” trong mắt nhà nhập khẩu Canada, tạo nền tảng vững hơn cho việc giữ và tăng thị phần.
CPTPP, dịch chuyển chuỗi cung ứng và động lực công nghiệp chế biến
Tăng trưởng xuất khẩu sang Canada không phải là sự bùng nổ vô cớ, mà được “châm ngòi” bởi ba yếu tố chiến lược. Thứ nhất, Hiệp định CPTPP giữa hai nước đã cắt giảm thuế quan, tạo hành lang pháp lý ổn định cho doanh nghiệp Việt tiếp cận sâu hơn thị trường này. Thứ hai, xu hướng Canada đa dạng hóa chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc vào một số nguồn cung truyền thống mở ra cửa sổ cơ hội mà Việt Nam đang tận dụng khá tốt. Thứ ba, động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ các nhóm hàng công nghiệp chế biến, máy móc và công nghệ cao, chứ không còn dựa nặng vào nông sản hay hàng gia công giá thấp. Chính công nghiệp chế biến và sản phẩm công nghiệp đang trở thành “mũi nhọn” giúp Việt Nam hòa vào làn sóng đầu tư cho sản xuất, chuyển đổi số và tự động hóa tại Canada.
Tín hiệu trái chiều và bài toán nâng tầm cạnh tranh dài hạn
Dù bức tranh chung sáng màu, các con số cũng gióng lên vài cảnh báo. Cà phê giảm tới 45,7%, túi xách, ví, vali, mũ, ô dù giảm 14,64%, máy ảnh và linh kiện giảm 13,08%, dệt may giảm nhẹ 1,22%. Điều này cho thấy nếu không nâng cao giá trị gia tăng và khác biệt sản phẩm, những ngành hàng truyền thống sẽ dễ bị lùi lại trong cuộc đua thị phần Canada. Ngược lại, hóa chất tăng 135,09% và hạt điều tăng 54,09% cho thấy dư địa còn rất lớn nếu doanh nghiệp chủ động đổi mới sản phẩm. Trong bối cảnh yêu cầu về phòng vệ thương mại, quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn ESG ngày càng khắt khe, câu hỏi không còn là “có xuất khẩu được sang Canada hay không”, mà là “có trụ được lâu và leo lên nấc giá trị cao hơn hay không”.
