Xuất khẩu sang Canada: bước ngoặt dịch chuyển sang hàng điện tử và máy móc
Xuất khẩu sang Canada là hoạt động bán hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp Việt Nam vào thị trường Canada trong khuôn khổ các hiệp định thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu, với trọng tâm ngày càng nghiêng về nhóm hàng điện tử, máy móc và công nghiệp chế biến có hàm lượng công nghệ cao, thay vì chỉ dựa vào nông sản và các ngành gia công truyền thống. Điểm nổi bật của giai đoạn hiện nay không phải là quy mô kim ngạch ở mức nào, mà là sự thay đổi chất lượng trong thương mại Việt Canada: các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đang vươn lên làm động lực tăng trưởng, giúp doanh nghiệp xuất khẩu Việt cải thiện giá trị gia tăng. Khi tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt 6,91 tỷ USD trong 8 tháng, cấu trúc tăng trưởng cho thấy ai nắm được công nghệ, tiêu chuẩn và chuỗi cung ứng sẽ là người thắng cuộc trong làn sóng mở rộng thị phần tại Bắc Mỹ.
Điện tử, máy móc: từ vai phụ thành động lực chính trong thương mại Việt Canada
Nếu trước đây thị trường Canada được nhìn nhận chủ yếu qua dệt may, giày dép, gỗ hay thủy sản, thì hiện tại bức tranh đã khác: hàng điện tử máy móc đang giữ vai trò trung tâm trong thương mại Việt Canada. Số liệu cho thấy máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác, cùng với máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, điện thoại và linh kiện, không chỉ tăng trưởng 2 chữ số, mà còn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu sang Canada. Điều này phản ánh hai chuyển dịch quan trọng. Thứ nhất, năng lực sản xuất của doanh nghiệp Việt đã được các tập đoàn đa quốc gia công nhận, đưa Việt Nam vào sâu hơn trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Thứ hai, cấu trúc nhu cầu của Canada ưu tiên các sản phẩm có hàm lượng kỹ thuật, hỗ trợ chiến lược đa dạng hóa nguồn cung và tái cơ cấu mạng lưới sản xuất ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
CPTPP và sự bổ trợ kinh tế: tại sao Canada là thị trường doanh nghiệp xuất khẩu không nên bỏ qua
Nhiều doanh nghiệp Việt vẫn xem Bắc Mỹ là sân chơi khó, nhưng diễn biến hiện nay cho thấy đây là thời điểm không nên tiếp tục đứng ngoài. Sau khi CPTPP có hiệu lực, xuất khẩu sang Canada đã tăng gần 60%, đưa Việt Nam lên vị trí đối tác nhập khẩu lớn thứ 7 của Canada và đứng đầu ASEAN. Đằng sau các con số là sự bổ trợ rõ rệt giữa hai nền kinh tế: Canada mạnh về luyện kim, kim loại cho chuyển dịch năng lượng và nghiên cứu vật liệu tiên tiến, trong khi Việt Nam nổi lên như trung tâm sản xuất chế tạo, cơ khí chính xác và lắp ráp vi điện tử năng động tại châu Á. "Sự kết hợp này mở ra không gian rộng lớn để hai bên không chỉ mua bán, gia công cho nhau mà còn cùng đầu tư, phát triển sản phẩm và chuyển giao công nghệ" – nhận định của Thương vụ Việt Nam tại Canada cho thấy thị trường này là nơi doanh nghiệp Việt có thể đi xa hơn hẳn mô hình gia công thuần túy.
Cơ hội cụ thể cho doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị điện tử, máy móc
Tăng trưởng mạnh của hàng điện tử máy móc không tự động biến thành lợi ích cho mọi doanh nghiệp xuất khẩu; nó ưu tiên những đơn vị dám dịch chuyển mô hình. Đầu tiên, doanh nghiệp cần nhìn Canada như thị trường thử nghiệm cho sản phẩm công nghiệp chế biến, không chỉ là đầu ra cho hàng gia công. Việc tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, từ cung cấp linh kiện, bán thành phẩm đến sản phẩm hoàn chỉnh, sẽ giúp nâng giá trị xuất khẩu và giảm phụ thuộc vào đơn hàng ngắn hạn. Thứ hai, hợp tác công nghiệp với các đối tác Canada có thể mở ra cơ hội tiếp nhận và chuyển giao công nghệ luyện kim, sản xuất thép xanh, nghiên cứu vật liệu kim loại tiên tiến và đào tạo nhân lực kỹ thuật. Đây là nền tảng để doanh nghiệp Việt dần làm chủ công nghệ, không chỉ phục vụ xuất khẩu sang Canada mà còn củng cố sức cạnh tranh trên các thị trường cao cấp khác.
Từ tăng trưởng kim ngạch đến nâng vị thế: doanh nghiệp Việt cần làm gì tiếp theo?
Đà tăng của nhóm hàng điện tử và máy móc cho thấy, Canada đang trở thành thị trường hấp dẫn đối với các ngành sản xuất giá trị gia tăng cao của Việt Nam, và dư địa thúc đẩy xuất khẩu trong thời gian tới vẫn còn rộng mở. Nhưng nếu chỉ vui mừng vì kim ngạch, doanh nghiệp sẽ bỏ lỡ cơ hội nâng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việc cần làm tiếp theo là chuyển trọng tâm từ “bán được bao nhiêu” sang “đang tham gia đoạn nào của chuỗi giá trị”: doanh nghiệp phải đầu tư chuẩn hóa chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường, sản phẩm xanh, và chủ động tìm kiếm đối tác Canada để cùng nghiên cứu, phát triển sản phẩm mới. Sự bổ trợ về tài nguyên và công nghệ giữa hai bên tạo điều kiện chia sẻ tiêu chuẩn kỹ thuật, phát triển vật liệu tiên tiến cho các ngành công nghiệp mới – nếu doanh nghiệp Việt không bước vào, khoảng trống sẽ nhanh chóng được lấp đầy bởi đối thủ trong khu vực.
