Khám sức khỏe toàn dân: từ chiến dịch hành chính đến lá chắn tim mạch cho cộng đồng
Chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí tại TP.HCM là chiến dịch tầm soát sức khỏe quy mô toàn dân, sử dụng hồ sơ sức khỏe điện tử để ghi nhận dữ liệu, phân tích nguy cơ bệnh tật – đặc biệt là tim mạch và bệnh mạn tính – nhằm chuyển hệ thống y tế từ mô hình chữa bệnh thụ động sang chủ động phòng bệnh dựa trên bằng chứng. Đây không chỉ là một hoạt động hành chính mà là bước ngoặt về cách Thành phố nhìn nhận sức khỏe cộng đồng. Chiều 13/10, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường đã chủ trì cuộc họp giao ban về tiến độ triển khai kế hoạch khám sức khỏe định kỳ cho người dân năm 2026. Thông điệp ngầm nhưng rất rõ: ai không đi khám hôm nay có thể trở thành bệnh nhân tim mạch nặng ngày mai – và hệ thống y tế sẽ phải trả giá đắt.
Hơn 6,3 triệu người được khám và con số 30% nguy cơ tim mạch cao: bức tranh không thể xem nhẹ
Đến ngày 19/10, TP.HCM đã ghi nhận 6.318.764 người được khám sức khỏe, khám sàng lọc – một con số ấn tượng nếu chỉ nhìn ở góc độ bao phủ. Quan trọng hơn, hơn 5,37 triệu người đã có hồ sơ sức khỏe điện tử được cập nhật, đặt nền móng dữ liệu cho quản lý sức khỏe cộng đồng lâu dài. Nhưng dữ liệu đang kể một câu chuyện đáng lo: trong số hồ sơ người trên 40 tuổi đủ điều kiện phân tầng nguy cơ tim mạch, 14,7% thuộc nhóm nguy cơ cao và 16% thuộc nhóm nguy cơ rất cao. Nói cách khác, hơn 30% người trung niên và cao tuổi trong nhóm được phân tích đang đứng sát lằn ranh của các biến cố tim mạch nghiêm trọng. Đây không còn là cảnh báo xa xôi mà là áp lực trực tiếp lên hệ thống cấp cứu, hồi sức và tài chính y tế trong vài năm tới.
Khám sức khỏe miễn phí: cơ hội vàng để tầm soát bệnh tim mạch nhưng người lao động vẫn bị bỏ lại phía sau
Về mặt chính sách, TP.HCM đã làm một việc đúng và dũng cảm: triển khai khám sức khỏe miễn phí định kỳ cho toàn dân từ ngày 25/5/2026, hướng tới mục tiêu 100% người dân tại 168 phường, xã, đặc khu được khám ít nhất một lần trong năm. Đây là nền tảng để tầm soát bệnh tim mạch và phòng chống bệnh mạn tính một cách hệ thống. Tuy nhiên, dữ liệu cho thấy sự bất bình đẳng trong tiếp cận: 2.279.506 học sinh đã được khám, đạt 87,1% kế hoạch, trong khi chỉ có 1.248.756 người lao động (27,7%) và 128.835 sinh viên (29,3%) được khám. Những người có nguy cơ tim mạch cao nhất – lao động tự do, công nhân ca kíp, người làm việc trong môi trường căng thẳng – lại là nhóm ít được tầm soát nhất. Nếu không điều chỉnh, chương trình sẽ vô tình ưu tiên nhóm dễ tiếp cận thay vì nhóm dễ mắc bệnh.
Hồ sơ sức khỏe điện tử: “bản đồ nguy cơ” mới cho phòng chống bệnh mạn tính
Điểm tiến bộ nhất của chương trình không chỉ nằm ở số lượt khám, mà ở việc số hóa dữ liệu sức khỏe. Hơn 5,37 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử cho phép ngành y tế phân tích mô hình bệnh tật theo nhóm tuổi, xác định các nhóm nguy cơ và xây dựng phương án chăm sóc phù hợp. Ở trẻ 6–18 tuổi, tật khúc xạ chiếm hơn 48% và sâu răng 34% – cảnh báo về sức khỏe học đường. Ở người 18–60 tuổi và trên 60 tuổi, tỷ lệ tăng huyết áp, đái tháo đường típ 2 và rối loạn lipid máu cho thấy gánh nặng bệnh mạn tính đang âm thầm tích tụ. Thông qua phân tầng nguy cơ tim mạch, bệnh thận mạn và đái tháo đường, hệ thống có thể ưu tiên tư vấn, theo dõi, xét nghiệm bổ sung cho những người cần nhất. Đây chính là cách phòng chống bệnh mạn tính thông minh: dùng dữ liệu để đi trước bệnh tật một bước.
Mở rộng diện thụ hưởng và bài toán bước tiếp theo: đừng để dữ liệu nằm yên trên hệ thống
Ngày 17/10, UBND TP.HCM đã chấp thuận mở rộng đối tượng được khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho cả những người chưa đủ điều kiện đăng ký thường trú, tạm trú nhưng có xác thực nơi ở hiện tại bằng VNeID mức độ 2. Chính sách này giúp người đang sinh sống thực tế tại Thành phố tiếp cận khám sức khỏe miễn phí, hạn chế bỏ sót đối tượng – một quyết định đúng nếu muốn tầm soát bệnh tim mạch và bệnh mạn tính thực sự bao trùm cộng đồng đô thị. Tuy vậy, thách thức phía trước không nhỏ: nhiều địa phương vẫn có tỷ lệ khám dưới 30% và phải được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, chủ động đề xuất hỗ trợ. Ngành y tế còn phải hoàn thiện hệ thống phân tích dữ liệu, chuẩn hóa thông tin, tăng cường liên thông giữa các cơ sở khám chữa bệnh và bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân, đồng thời mở rộng đánh giá chất lượng tới cả phòng khám đa khoa tư nhân. Nếu dữ liệu không được dùng để thay đổi cách tổ chức chăm sóc, mọi nỗ lực tầm soát sẽ dừng lại ở mức thống kê.
