Khoảng cách AI: 17,4% so với 52% nói lên điều gì?
Khoảng cách AI giữa doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp lớn là sự chênh lệch đáng kể về mức độ ứng dụng trí tuệ nhân tạo, thể hiện qua tỷ lệ áp dụng thấp hơn nhiều của SME, kéo theo năng suất, lợi nhuận và khả năng cạnh tranh đều yếu hơn, trong khi các tập đoàn lớn đã xem AI và công nghệ số như công cụ vận hành thường ngày và là nền tảng chiến lược tăng trưởng dài hạn.
Khi chỉ 17,4% SME ứng dụng AI so với 52% doanh nghiệp lớn, vấn đề không còn là chuyện “có nên” mà là “có kịp” hay không. Khoảng cách này phản ánh hai thế giới: một bên là các tập đoàn đã coi ứng dụng trí tuệ nhân tạo như tiêu chuẩn mới, bên kia là các doanh nghiệp nhỏ vẫn loay hoay với bảng Excel và quy trình thủ công. Nếu AI cho doanh nghiệp nhỏ không được đẩy nhanh, nhiều SME sẽ bị đẩy xuống chuỗi giá trị thấp, trở thành nhà thầu phụ giá rẻ cho những đơn vị đã chuyển đổi số SME thành công.
Hà Nội: kết nối nguồn lực, biến diễn đàn AI thành kế hoạch hành động
Hà Nội đang chọn cách “kéo” SME vào cuộc chơi AI bằng kết nối nguồn lực thay vì chỉ hô khẩu hiệu. Diễn đàn Kinh tế Thủ đô năm 2026 do Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố tổ chức ngày 31/7, với chủ đề “Doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng AI và thương mại điện tử bứt phá tăng trưởng hai con số”.
Diễn đàn quy tụ hơn 200 doanh nghiệp và gần 50 đơn vị cung cấp giải pháp AI, phần mềm quản trị, thương mại điện tử, ngân hàng, quỹ đầu tư và logistics, giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, nguồn vốn và thị trường. Đây chính là cách làm thiết thực nhất cho AI cho doanh nghiệp nhỏ: không yêu cầu SME tự tìm đường, mà chủ động mang công nghệ, tài chính và đối tác đến cùng một chỗ. Ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, cam kết tiếp nhận nhu cầu từ cơ sở và chuyển toàn bộ phản ánh, kiến nghị trong vòng 24 giờ, đồng thời công khai trên iHanoi. Đó là tín hiệu cho thấy hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội đang chuyển sang mô hình “phản ứng nhanh” thay vì thủ tục chậm chạp.
Không kém phần quan trọng, HANOISME ký kết với SHB, BIDV, Nam A Bank và nhiều doanh nghiệp công nghệ để tư vấn vốn lưu động, tín dụng đầu tư máy móc, đổi mới công nghệ, tài trợ chuỗi cung ứng, ngân hàng số và các giải pháp quản trị doanh nghiệp. Hiệp hội còn tham gia chuẩn hóa hồ sơ vay vốn, phân loại doanh nghiệp theo nhu cầu và năng lực tài chính, tổ chức tư vấn chuyên sâu và theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ nhằm thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp với các nguồn lực hỗ trợ. Đây là điểm mấu chốt: chuyển đổi số SME không thể tiến xa nếu hồ sơ tín dụng vẫn rối rắm và SME bị “ngợp” trước ngân hàng.
Kế hoạch 100 ngày và chuỗi diễn đàn: Hà Nội muốn đo được kết quả
Điểm khác biệt của Hà Nội là coi diễn đàn kinh tế như một mắt xích trong kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số, chứ không phải sự kiện truyền thông rồi… để đó. Diễn đàn kết nối hơn 200 doanh nghiệp với gần 50 đơn vị cung cấp giải pháp AI, phần mềm quản trị và thương mại điện tử, cùng ngân hàng, quỹ đầu tư và logistics.
Sau diễn đàn, thành phố sẽ tổng hợp nhu cầu của doanh nghiệp để kết nối với viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ xây dựng giải pháp; đồng thời theo dõi kết quả hỗ trợ sau 30, 60 và 100 ngày. Dự kiến ngày 21-8-2026, HANOISME tổ chức Diễn đàn Kinh tế tiếp theo nhằm rà soát tiến độ các cam kết và tiếp tục kết nối doanh nghiệp với công nghệ, AI, tín dụng, thương mại điện tử, chuỗi cung ứng và thị trường. Một phát biểu đáng chú ý là nhận định rằng diễn đàn này là “bước tiếp theo của chuỗi hành động”, nơi cam kết sẽ được kiểm chứng bằng kết quả thực tế. Nếu các mốc 30–60–100 ngày được thực thi nghiêm túc, Hà Nội có cơ hội biến khẩu hiệu ứng dụng trí tuệ nhân tạo thành các dự án cụ thể trong từng doanh nghiệp.
TP.HCM: công nghệ số, AI và mạng lưới tư vấn cho SME
Trong khi Hà Nội chọn “diễn đàn + cam kết 100 ngày”, TP.HCM xây dựng hẳn một đề án chuyển đổi số SME với trọng tâm là ứng dụng trực tiếp công nghệ số và AI vào hoạt động doanh nghiệp. UBND TP.HCM vừa ban hành Kế hoạch triển khai Đề án chuyển đổi số các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn năm 2026, nhằm nâng cao năng suất, cải thiện năng lực cạnh tranh và giúp doanh nghiệp thích ứng nhanh với biến động thị trường.
Thành phố hỗ trợ doanh nghiệp thuê, mua các giải pháp phục vụ tự động hóa, nâng cao hiệu quả quy trình kinh doanh, quản trị, sản xuất và chuyển đổi mô hình kinh doanh, đồng thời hỗ trợ lãi suất vay để ứng dụng, chuyển giao công nghệ số, đổi mới công nghệ, thử nghiệm sản phẩm và dịch vụ số mới. Đây là cách tiếp cận rất “thực chiến” cho AI cho doanh nghiệp nhỏ: không bắt SME tự đầu tư lớn ngay từ đầu, mà cho phép tiếp cận giải pháp theo dạng dịch vụ và có hỗ trợ tài chính. Song song đó, thành phố xây dựng mạng lưới tư vấn viên chuyên nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp về kỹ thuật, đánh giá rủi ro, kiểm thử an toàn công nghệ số và AI; các điểm hỗ trợ chuyển đổi số một cửa cung cấp thông tin, hướng dẫn, tư vấn, đào tạo, kết nối công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các chính sách tài chính.
Từ nông nghiệp đến logistics: AI và dữ liệu mở là “đường băng” cho SME
Nếu Hà Nội tập trung vào kết nối nguồn lực tài chính và công nghệ, TP.HCM đang mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số sang những lĩnh vực SME hay bỏ qua. Kế hoạch đặt ra việc xây dựng, mở Cổng dữ liệu dùng chung (Open Data), công khai và chia sẻ có kiểm soát các nguồn dữ liệu chuyên ngành như công nghiệp, nông nghiệp, logistics, tài chính. Với SME, đây là nguồn “nguyên liệu dữ liệu” quý giá để phát triển các ứng dụng AI đơn giản nhưng hiệu quả, thay vì phải tự thu thập dữ liệu từ đầu.
Trong nông nghiệp, TP.HCM hỗ trợ chuyển đổi số nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp thông minh; thúc đẩy ứng dụng IoT trong quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc nông – lâm – thủy sản và tài nguyên đất đai. Thành phố còn xây dựng bản đồ GIS quản lý vùng trồng, vùng nuôi, triển khai truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và chuẩn hóa dữ liệu chuỗi cung ứng nông sản. Ở lĩnh vực logistics, thành phố hỗ trợ chia sẻ cơ sở dữ liệu, ứng dụng giải pháp quản trị kho bãi, vận tải, thúc đẩy xuất khẩu trực tuyến qua thương mại điện tử xuyên biên giới và kết nối cung – cầu trực tuyến giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa với các tập đoàn phân phối quốc tế, sàn thương mại điện tử lớn. Đáng chú ý, TP.HCM đặt mục tiêu kết nối SME với startup, đưa AI, IoT, Big Data vào sản xuất, và hỗ trợ kinh phí thuê, mua các giải pháp chuyển đổi số như ERP, CRM, phần mềm kế toán.
Nhìn ở góc độ chuyển đổi số SME, đây không chỉ là gói hỗ trợ kỹ thuật, mà là “đường băng” để các doanh nghiệp nhỏ bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu, thay vì bị khóa chặt ở thị trường địa phương.
Kết luận: Khoảng cách AI là rủi ro, nhưng cũng là cơ hội để SME bứt tốc
Khoảng cách 17,4% – 52% không chỉ là bài toán công nghệ, mà là câu hỏi sống còn: SME muốn tồn tại hay muốn dẫn dắt trong thị trường mới? Hà Nội đang đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội thông qua kết nối ngân hàng, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và cơ chế phản hồi nhanh; trong khi TP.HCM lại xây dựng hệ sinh thái công nghệ số TP.HCM với mạng lưới tư vấn, dữ liệu mở, AI, IoT và các gói hỗ trợ giải pháp số.
Điểm chung của hai thành phố là coi ứng dụng trí tuệ nhân tạo như công cụ nâng cao năng suất và khả năng thích ứng, chứ không phải món đồ xa xỉ. Đối với SME, đây là “cửa sổ cơ hội” hiếm có: lần đầu tiên, Nhà nước, ngân hàng, đơn vị công nghệ và đơn vị tư vấn cùng ngồi một bàn để hỗ trợ AI cho doanh nghiệp nhỏ. Câu hỏi còn lại không phải là chương trình hỗ trợ đủ hay chưa, mà là từng SME có dám thay đổi mô hình vận hành, tái đào tạo nhân sự và thử nghiệm công nghệ sớm hay không. Ai đi trước bây giờ sẽ là người đặt luật chơi cho thị trường ngày mai.
