Triển lãm ảnh không chỉ để ngắm, mà để nhớ và tự hào
Triển lãm ảnh “Rạng rỡ non sông Việt Nam” là hoạt động văn hóa tại Nhà triển lãm 93 Đinh Tiên Hoàng, Hà Nội, nơi 130 bức ảnh tư liệu chọn lọc được sắp đặt thành một hành trình trực quan giúp công chúng nhìn lại di sản lịch sử Việt Nam, cảm nhận vẻ đẹp non sông và con người, đồng thời khơi dậy lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm với hiện tại lẫn tương lai. Đây không phải một triển lãm ảnh Hà Nội đơn thuần để thưởng lãm vài tấm hình đẹp, mà là lời nhắc mạnh mẽ rằng lịch sử dân tộc cần được nhìn thấy, đọc lại và tự soi vào mỗi ngày. Việc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội đứng ra tổ chức, phối hợp với Trung tâm Thông tin Triển lãm, cho thấy thành phố coi nhiếp ảnh như một “ngôn ngữ” giáo dục công dân, nhất là giới trẻ, hiệu quả hơn mọi khẩu hiệu khô cứng.
Ba phần nội dung: một dòng chảy lịch sử không bị đứt đoạn
Điểm đáng giá nhất của triển lãm là cấu trúc ba phần rõ ràng, giúp người xem không bị lạc trong kho ảnh tư liệu non sông mà theo được một mạch chuyện xuyên suốt. Phần 1, “Hào khí mùa Thu lịch sử”, đưa người xem trở lại Tổng khởi nghĩa 1945 và khoảnh khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, như đặt viên gạch đầu tiên cho ý thức quốc gia trong mỗi người. Phần 2, “Bảo vệ nền độc lập và thống nhất non sông”, không né tránh gian khổ, mà cho thấy sự oanh liệt của quân và dân trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ. Phần 3, “Việt Nam đổi mới, hội nhập và phát triển”, khẳng định lịch sử không dừng lại ở chiến thắng mà tiếp tục trong xây dựng, đổi mới, hội nhập, với hình ảnh sinh động về thành tựu chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội và đối ngoại của đất nước cùng Thủ đô.
Không khí khai mạc: khi lịch sử bước ra khỏi sách giáo khoa
Lễ khai mạc sáng 28/8 tại không gian bên bờ hồ Hoàn Kiếm cho thấy lịch sử hoàn toàn có thể sống động nếu được kể bằng hình ảnh và cảm xúc. Trong phát biểu mở màn, bà Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, nhấn mạnh ngày 2/9/1945 là “bước ngoặt vĩ đại trong tiến trình lịch sử dân tộc, mở ra một kỷ nguyên mới cho đất nước”, một câu nói xứng đáng để được trích lại trước mỗi lớp học lịch sử. Sự có mặt của đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, lãnh đạo phường Hoàn Kiếm, các phòng thuộc Sở cùng đông đảo cán bộ, viên chức và người dân cho thấy triển lãm ảnh Hà Nội này không phải sự kiện mang tính hình thức. Không khí cắt băng rồi cùng nhau đi xem từng khung hình thể hiện rõ mục tiêu đưa di sản lịch sử Việt Nam ra khỏi những trang giấy, vào đời sống công cộng, nơi mọi thế hệ đều có thể đối thoại với quá khứ qua ánh mắt của riêng mình.
Bạn trẻ tại triển lãm: thế hệ phải nhìn thẳng vào lịch sử
Điều đáng mừng là không gian triển lãm thu hút sự quan tâm của đông đảo bạn trẻ, đúng kỳ vọng của Ban tổ chức về việc khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào, tự tôn dân tộc trong thế hệ mới. Khi giới trẻ đứng lâu trước những khung hình đen trắng của ngày độc lập, rồi chuyển sang những bức màu về Việt Nam thời đổi mới, họ thấy rõ lịch sử không phải chuyện quá xa, mà là tuyến liên kết trực tiếp đến hiện tại mình đang sống. Từ góc nhìn đó, 130 bức ảnh tư liệu non sông trở thành “tấm gương soi” để mỗi người trẻ tự hỏi mình đang làm gì cho đất nước đã được bao thế hệ đánh đổi bằng máu và trí tuệ. Thực tế, triển lãm góp phần lan tỏa niềm tự hào về truyền thống lịch sử và văn hóa dân tộc, thay cho những bài thuyết trình khô khan. Đây là cách giáo dục lịch sử cần được nhân rộng: bằng trải nghiệm, không phải bằng áp đặt.
Từ Nhà triển lãm 93 Đinh Tiên Hoàng đến ý thức công dân
Việc triển lãm diễn ra liên tục từ ngày 28/8 đến 10/10 tại Nhà triển lãm số 93 Đinh Tiên Hoàng cho thấy đây là một hành trình lịch sử mở, không đóng lại sau vài buổi lễ rồi bị lãng quên. Triển lãm nhằm tôn vinh những giá trị lịch sử vĩ đại của dân tộc, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào, tự tôn; nếu người xem bước ra khỏi không gian ấy mà vẫn thờ ơ với di sản lịch sử Việt Nam, thì mọi nỗ lực sắp đặt ảnh tư liệu, mọi bài phát biểu đều trở nên vô nghĩa. Nhiếp ảnh cảnh quan trong triển lãm – từ những góc nhìn đất nước thời kháng chiến đến các đô thị hiện đại – gợi nhắc rằng non sông không chỉ là địa lý, mà là ký ức và trách nhiệm. Cuối cùng, “Rạng rỡ non sông Việt Nam” chỉ thực sự rạng rỡ nếu mỗi người xem tự nối câu chuyện lịch sử bằng hành động hôm nay: sống có ý thức, làm việc tử tế và giữ gìn những giá trị đã được bảo vệ bằng bao hy sinh. Đó mới là kết thúc đúng cho bất kỳ cuộc triển lãm lịch sử nào.
