Triển lãm ảnh Hà Nội như một cuốn sử bằng hình
Triển lãm ảnh “Rạng rỡ non sông Việt Nam” là hoạt động trưng bày 130 bức ảnh tư liệu văn hóa được lựa chọn kỹ lưỡng, giới thiệu tại Nhà triển lãm 93 Đinh Tiên Hoàng, nhằm tái hiện các mốc son lịch sử, thành tựu đổi mới và tinh thần yêu nước, qua đó khẳng định di sản lịch sử Việt Nam trong tâm thức người xem. Đây không phải là một sự kiện đơn thuần, mà là lời nhắc mạnh mẽ rằng lịch sử không nằm trên trang sách, mà hiện diện trong từng khung hình, từng gương mặt, từng đoàn người đi qua các biến cố của dân tộc. Khi Hà Nội chọn cách kể chuyện bằng ảnh, thành phố đã đặt công chúng, đặc biệt là giới trẻ, vào vị trí nhân chứng trước quá khứ và trách nhiệm đối với tương lai.
Ba mạch nội dung: từ Ba Đình lịch sử đến hành trình đổi mới
Điểm thuyết phục nhất của triển lãm là cấu trúc ba phần chặt chẽ, như ba chương lớn của một cuốn sử bằng hình. Phần “Hào khí mùa Thu lịch sử” đưa người xem trở lại Cách mạng Tháng Tám và ngày 2/9/1945, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á. Đây là lựa chọn đúng đắn: muốn hiểu hiện tại phải bắt đầu từ khoảnh khắc khai sinh quốc gia. Tiếp theo, “Bảo vệ nền độc lập và thống nhất non sông” không né tránh gian khổ, mà khắc họa cả máu, nước mắt lẫn khí phách trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Khép lại, “Việt Nam đổi mới, hội nhập và phát triển” nhấn mạnh rằng thành tựu chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội hôm nay là kết quả trực tiếp của những hy sinh đã được ghi lại trong hai phần đầu.
130 bức ảnh tư liệu: di sản lịch sử Việt Nam nhìn từ cảm xúc
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội đã chọn 130 bức ảnh tư liệu để kể một câu chuyện lịch sử liên tục, chứ không dừng ở việc minh họa các mốc thời gian. Mỗi tấm ảnh là một lát cắt di sản lịch sử Việt Nam, từ quảng trường Ba Đình ngày độc lập đến những mặt trận kháng chiến và hình ảnh đất nước trong thời kỳ hội nhập. Theo Phó Giám đốc Sở Lê Thị Ánh Mai, triển lãm được kỳ vọng giúp người xem “nhận thức sâu sắc hơn về tầm vóc, ý nghĩa trọng đại của Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9”, đồng thời thấy rõ trách nhiệm của mỗi người trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Điều đáng nói là những ảnh tư liệu văn hóa này không bị khô cứng: chúng gợi cảm xúc bằng ánh mắt người lính, nụ cười ngày toàn thắng, hay những công trình hiện đại mọc lên trên nền đất từng là chiến trường.
Tác động tới người trẻ: ảnh tư liệu văn hóa và giá trị hòa bình
Triển lãm ảnh Hà Nội lần này rõ ràng nhắm đến việc đối thoại với thế hệ trẻ, những người sinh ra trong hòa bình nhưng đôi khi xa lạ với lịch sử. Nhiều bạn trẻ chia sẻ cảm nhận rõ hơn giá trị của cuộc sống hôm nay khi đối diện trực tiếp với những tấm ảnh về chiến tranh và khởi nghĩa. Sinh viên Phan Thị Nguyên Giang nói rằng điều lớn nhất là “tự hào vì được đứng ở đây và được nhìn lại lịch sử từ xưa cho đến nay”, để thấy cha ông “vĩ đại, dũng cảm, hy sinh cho đất nước để có hòa bình như ngày hôm nay”. Những lời nói này cho thấy ảnh tư liệu văn hóa không hề xa vời; chúng có khả năng chạm tới cảm xúc và thay đổi cách người trẻ nhìn vào trách nhiệm công dân. Ở đây, tinh thần tự tôn dân tộc không áp đặt, mà được nuôi dưỡng từ những hình ảnh chân thật, không tô vẽ.
Kết luận: một triển lãm nên được xem như lời hẹn với lịch sử
Triển lãm “Rạng rỡ non sông Việt Nam” diễn ra từ ngày 28/8 đến hết ngày 10/10, tại Nhà triển lãm 93 Đinh Tiên Hoàng, ngay trung tâm Thủ đô. Thời gian kéo dài hơn một tháng không chỉ để phục vụ lượng khách lớn, mà còn như một lời nhắc dai dẳng rằng lịch sử luôn hiện diện quanh ta, nếu ta chịu bước vào không gian ấy và lắng nghe. Ở góc độ cá nhân, đây là một triển lãm mà người dân Hà Nội và du khách khó nên bỏ qua: nó tôn vinh di sản lịch sử Việt Nam, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào và tự tôn dân tộc bằng ngôn ngữ ảnh – một ngôn ngữ trực diện và khó chối từ. Khi rời khỏi không gian trưng bày, thứ còn lại không chỉ là thông tin, mà là cảm giác mình đang nối tiếp một mạch chuyện dài từ quá khứ, hiện tại tới tương lai.
