Cuộc chạy đua tiến độ APEC: Phú Quốc chọn công nghệ thay vì chỉ tăng nhân lực
Phú Quốc đang bước vào giai đoạn nước rút cho hàng loạt dự án trọng điểm APEC khi chỉ còn hơn một năm nữa Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương diễn ra, buộc các chủ đầu tư và nhà thầu phải đồng thời mở rộng mô hình 3 ca 4 kíp, thi công xuyên đêm và áp dụng công nghệ xây dựng tiên tiến để rút ngắn thời gian thi công mà vẫn kiểm soát chất lượng, môi trường và chuỗi cung ứng vật liệu. Điểm mấu chốt ở Phú Quốc là lựa chọn chiến lược: thay vì lệ thuộc vào phương thức xây dựng truyền thống, đảo Ngọc đang dùng công nghệ xây dựng Phú Quốc như một lợi thế cạnh tranh mới. Với tổng số 21 dự án hạ tầng phục vụ Hội nghị APEC, toàn bộ quá trình từ khởi công đến hoàn thành chỉ gói trong khoảng 2 năm – một khung thời gian đầy rủi ro nếu chỉ “đắp” thêm nhân lực mà không thay đổi phương thức tổ chức thi công. Những trận mưa dai dẳng biến đường công trường thành biển bùn, nhưng ánh đèn tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC cùng Nhà biểu diễn đa năng vẫn rực sáng giữa trời đêm – hình ảnh cho thấy Phú Quốc đã chấp nhận chiến lược chạy liên tục 24/7 để giữ APEC 2027 tiến độ trong vùng an toàn.
Công nghệ xây dựng Phú Quốc: từ nhà thép tiền chế đến mô hình mô-đun
Trên một hòn đảo cách đất liền hơn 100km, việc đưa từng tấn vật liệu, thiết bị và nhân lực ra công trường không thể xử lý bằng tư duy xây dựng kiểu cũ. Phú Quốc vì thế đi theo hướng tăng tỉ lệ cấu kiện sản xuất sẵn, giảm tối đa khối lượng thi công tại hiện trường. Khung mái Trung tâm Hội nghị APEC được sản xuất bằng hệ cấu kiện khung thép tại nhà máy với độ chính xác cao rồi mới vận chuyển ra đảo để lắp dựng, thay vì gia công từng chi tiết trên công trường như trước đây. Một trong những công nghệ được ưu tiên là Modular Construction – mô hình “lắp ráp Lego” trong xây dựng, kết hợp với DFMA (Design for Manufacturing and Assembly) để thiết kế ngay từ đầu theo hướng dễ sản xuất, dễ lắp dựng. Theo ông Trần Huy Hùng, thời gian thi công có thể rút ngắn từ 30–60%, đồng thời giảm đáng kể lượng công việc ngoài hiện trường, hạn chế chất thải xây dựng và tác động môi trường. Các tấm panel nhẹ thay thế hàng chục, hàng trăm viên gạch, vừa giảm tải trọng công trình, vừa cắt bớt các công đoạn xây trát thủ công và nhu cầu nhân công phổ thông.
Nhịp công trường 24/7: 3 ca 4 kíp và sức chịu đựng của người lao động
Nếu công nghệ là “bộ não” của cuộc đua tiến độ thì người lao động là phần cơ bắp đang gồng mình cho APEC 2027 tiến độ. Không phải ngẫu nhiên mà hình ảnh quen thuộc ở các công trường trọng điểm là những dòng người mặc áo mưa, đội mũ bảo hộ nối đuôi nhau trên các lối bùn nhão, chen giữa xe tải, máy xúc và thiết bị thi công ngay cả lúc giao ca trong đêm mưa gió. Nhiều hạng mục được tổ chức thi công xuyên tối; hết nhóm này ra vị trí, nhóm khác lập tức vào thay. Với phương án làm việc 3 ca, 4 kíp, 30 trong tổng số 50 cột trụ của Nhà biểu diễn đa năng đã được lắp đặt hoàn thiện, cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình lao động liên tục. Trung tâm Hội nghị – Triển lãm APEC là một công trình có tổng diện tích sàn khoảng 153.130m², gồm một tầng hầm, ba tầng nổi cùng tầng tum kỹ thuật – khối lượng khổng lồ chỉ có thể xử lý bằng cách bẻ nhỏ theo ca, theo kíp và duy trì nhịp 24/7. Ở cấp độ cá nhân, những người như ông Bùi Văn Út – tài xế xe chở cát làm việc gần 5 tháng, mỗi chuyến được 75.000 đồng tiền công, thêm 200.000 đồng tiền ăn mỗi ngày – là minh chứng rõ ràng rằng cuộc chạy đua hạ tầng Phú Quốc đang tạo ra thu nhập hàng chục triệu đồng mỗi tháng cho lao động lành nghề, nhưng đi kèm là cường độ làm việc cực cao.
Chuỗi cung ứng, môi trường và bài toán hạ tầng dài hạn cho đảo Ngọc
Phú Quốc không chỉ vật lộn với tiến độ mà còn phải xử lý đồng thời hai áp lực ít được nói thẳng: chuỗi cung ứng vật liệu và tác động môi trường. Vị trí biển đảo làm cho mỗi tấn vật liệu, mỗi máy móc chuyên dụng đều tốn thời gian và chi phí vận chuyển hơn đất liền, trong khi cùng lúc có hàng chục dự án hạ tầng quy mô lớn cần được triển khai. Điều này biến điều phối logistics thành một “mặt trận” riêng, nơi mọi chậm trễ đều có nguy cơ làm đứt gãy nhịp công trường 3 ca 4 kíp. Ở chiều ngược lại, dùng công nghệ xây dựng Phú Quốc theo hướng tiền chế, mô-đun giúp giảm đáng kể chất thải tại hiện trường và giảm tác động môi trường, thay vì biến công trường thành “núi” phế thải bê tông, gạch đá. Tuy vậy, lượng phương tiện, thiết bị ra vào công trường cùng thi công xuyên đêm vẫn đặt ra câu hỏi về tiếng ồn, bụi và khả năng chịu tải của hạ tầng Phú Quốc hiện hữu – từ cảng biển đến đường bộ nội đảo – khi phải gánh cùng lúc quá nhiều dự án trọng điểm APEC. Về lâu dài, nếu không coi quản lý chuỗi cung ứng và môi trường là một phần của thiết kế công trình, nguy cơ “quá tải” sau APEC là có thật: hệ thống hạ tầng mới có thể trở thành gánh nặng bảo trì, còn hình ảnh đảo Ngọc sẽ bị chi phối bởi những vết hằn xây dựng không được xử lý triệt để.
Kết luận: APEC là chất xúc tác, nhưng tầm nhìn phải vượt quá mốc 2027
Nhìn từ Trung tâm Hội nghị – Triển lãm APEC và Nhà biểu diễn đa năng đang tăng tốc về đích, có thể thấy APEC chỉ là chất xúc tác, còn sự thay đổi thật sự nằm ở cách Phú Quốc tổ chức xây dựng: công nghệ tiền chế, mô hình mô-đun, DFMA, panel nhẹ đi cùng nhịp công trường 24/7 đang đặt lại chuẩn mới cho hạ tầng Phú Quốc. Theo tiến độ đặt ra, Trung tâm Hội nghị – Triển lãm APEC sẽ hoàn thành mặt ngoài trong quý IV/2026, toàn bộ phần nội thất hướng tới mốc 31/3/2027; Nhà biểu diễn đa năng cũng nhắm mục tiêu hoàn thiện mặt ngoài trong quý IV/2026 và nội thất vào ngày 30/3/2027. Nếu các mốc này giữ vững, Phú Quốc không chỉ “về đích” đúng hẹn cho APEC, mà còn sở hữu một bộ khung hạ tầng có khả năng định hình diện mạo mới của đảo Ngọc với sân bay, tuyến LRT, đại lộ, trung tâm hội nghị và nhà biểu diễn. Câu hỏi còn lại dành cho các nhà quản lý là: liệu tư duy công nghệ và quản trị tiến độ có được tiếp tục sau APEC hay bị gác lại khi sự kiện kết thúc. Nếu câu trả lời là “tiếp tục”, cuộc chạy đua hiện nay không chỉ là nỗ lực ngắn hạn, mà là bước đầu xây dựng năng lực công nghệ xây dựng Phú Quốc đủ sức cạnh tranh với các trung tâm hạ tầng khu vực.
