Từ công xưởng sản xuất đến tham vọng bán văn hóa, bán không khí
Dự án tổ hợp sân golf Trump Việt Nam của KBC Đặng Thành Tâm là một bước chuyển hướng chiến lược, trong đó doanh nghiệp không còn coi mình là “công xưởng sản xuất” mà định vị lại như nhà phát triển dịch vụ cao cấp, xuất khẩu trải nghiệm văn hóa, không khí và du lịch golf để thu ngoại tệ một cách bền vững, thay vì chỉ trông chờ vào dòng vốn đầu tư nhà máy và khu công nghiệp truyền thống.
Phát biểu tại một tọa đàm về vai trò doanh nghiệp dẫn đầu, ông Đặng Thành Tâm nhắc lại chặng đường của KBC từ khu công nghiệp Quế Võ đến hơn 30 khu công nghiệp trên cả nước, mỗi năm thu hút khoảng 10 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài và tạo 75.000 việc làm mới. Nhưng ông đồng thời thừa nhận mô hình “công xưởng” này sẽ chạm trần: Việt Nam không thể mãi sống bằng gia công, lắp ráp, phụ thuộc vào chu kỳ dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu. Quan điểm chuyển hướng sang dịch vụ vì thế không phải là khẩu hiệu, mà là lựa chọn bắt buộc nếu muốn có nguồn thu ngân sách ổn định và dài hạn.
Sân golf Trump Việt Nam: Tổ hợp dịch vụ, không chỉ là fairway và green
Khi nhắc tới dự án golf tỷ USD, Chủ tịch KBC nhấn mạnh đây không đơn thuần là một sân golf gắn mác hợp tác Trump Organization, mà là một tổ hợp quần thể dịch vụ được xây dựng trên vùng đất Phố Hiến bên bờ sông Hồng. Mục tiêu là kéo theo hàng loạt dự án khác phát triển dọc dòng sông, hình thành hệ sinh thái “xanh, sạch, đẹp” gắn với du lịch và nghỉ dưỡng chứ không phải một khu thể thao biệt lập. Ở đó, sân golf chỉ là điểm nhấn không gian; thứ KBC muốn bán cho khách quốc tế là cảm giác về một vùng đất, không khí, lối sống – đúng như cách ông Tâm mô tả: “bán văn hóa, bán không khí để lấy ngoại tệ”.
Cách thiết kế mô hình kinh doanh này đặt trọng tâm vào thu ngoại tệ từ du lịch golf hơn là doanh thu phí hội viên. Một sân golf Trump Việt Nam nếu được xây như điểm đến “công nghiệp không khói” sẽ hút những dòng khách có khả năng chi trả cao, kéo theo dịch vụ lưu trú, ẩm thực, mua sắm và giải trí. Đó là sự dịch chuyển từ bán diện tích đất công nghiệp sang bán thời gian lưu trú và trải nghiệm của du khách. Về mặt tư duy, đây là bước tiến đáng kể của một doanh nghiệp vốn nổi tiếng với khu công nghiệp, nay muốn bước vào sân chơi dịch vụ cao cấp, cạnh tranh bằng bản sắc và chất lượng không gian.
Chiến lược thu ngoại tệ: xuất khẩu trải nghiệm thay vì xuất khẩu hàng hóa
Khái niệm “ngành công nghiệp không khói” mà ông Tâm nhắc đến không mới, nhưng lần này được đặt trong một cấu trúc rất cụ thể: thu ngoại tệ từ du lịch golf gắn với tổ hợp dịch vụ bên sông Hồng. Nội hàm “bán văn hóa, bán không khí” ở đây là bán khả năng kể câu chuyện về Phố Hiến, về miền Bắc với di sản, ẩm thực và cảnh quan; bán cảm giác trong lành bên một dòng sông lớn, trong một không gian được quy hoạch. KBC không giấu tham vọng tạo ra một hệ sinh thái có thể nhân rộng mô hình thu ngoại tệ dựa trên dịch vụ cao cấp, từ golf đến nghỉ dưỡng và công nghệ.
Điểm đáng chú ý là cách ông Tâm lý giải vì sao phải chuyển hướng: "Việc phát triển công nghiệp đến một lúc nào đó sẽ chạm ngưỡng, không thể phát triển mãi được. Việt Nam không thể chỉ mãi là một công xưởng sản xuất". Câu nói này cho thấy doanh nghiệp đang nhìn xa hơn đường chân trời của thuê đất, xây nhà xưởng, hút FDI. Đặt thu ngoại tệ từ dịch vụ lên bàn chiến lược nghĩa là chấp nhận đi vào lĩnh vực có biên lợi nhuận phụ thuộc mạnh vào chất lượng trải nghiệm, năng lực vận hành và sức hấp dẫn văn hóa – một cuộc chơi không dễ nhưng có tiềm năng nếu làm đến nơi đến chốn.
AI City và tham vọng dựng nền tảng tăng trưởng mới
Điểm thú vị là cùng lúc nói về sân golf Trump Việt Nam, KBC Đặng Thành Tâm cũng trình bày tham vọng xây dựng AI City tại Hưng Yên, phối hợp với VCCI trên tinh thần Nghị quyết 57 về công nghệ cao và đột phá công nghệ. Hạt nhân của mô hình này là các AI Factory – những trung tâm dữ liệu thế hệ mới, nơi không chỉ lưu trữ mà “sản sinh ra những bộ óc trí tuệ nhân tạo”, và trên nền tảng đó phát triển khu nhà ở tích hợp công nghệ AI. Bên cạnh hợp tác Trump Organization trong mảng dịch vụ cao cấp, việc được Starlink chọn làm đối tác cho thấy KBC đang tìm cách xây hệ hạ tầng kết nối tốc độ cao và ổn định cho không gian đô thị mới.
Các chương trình thử nghiệm taxi robot ở San Francisco được ông Tâm nhắc tới như một ví dụ: mọi thứ đều phải bắt đầu từ một vùng thí điểm rồi mới nhân rộng. KBC muốn Hưng Yên trở thành vùng thí điểm cho cả du lịch golf lẫn đô thị AI – hai lĩnh vực tưởng như xa nhau nhưng đều có điểm chung là dựa vào chất lượng dịch vụ và năng lực công nghệ. Nếu sân golf là nơi thu ngoại tệ từ trải nghiệm, thì AI City là nơi xây nền tảng để nâng giá trị lao động và đời sống người dân. Một doanh nghiệp xuất thân từ khu công nghiệp chuyển sang thiết kế tương lai của đô thị và dịch vụ số cho thấy vai trò mới: không chỉ làm những gì mình đã biết, mà nhận rủi ro tiên phong như ông Tâm khẳng định.
Tác động dài hạn: bài kiểm tra cho chiến lược dịch vụ cao cấp
Để thuyết phục rằng hướng đi mới có ý nghĩa, ông Tâm nhắc lại thành quả Bắc Ninh: năm 2003 thu nhập bình quân đầu người chỉ 200 USD, thấp hơn mức bình quân cả nước 300 USD, nhưng hiện nay đã gấp đôi thu nhập bình quân chung sau khi hình thành các khu công nghiệp và “Silicon Valley” tại Bắc Ninh, Bắc Giang. Câu chuyện này được dùng như bằng chứng rằng nếu thiết kế đúng mô hình, một doanh nghiệp như KBC có thể làm thay đổi cấu trúc kinh tế địa phương. Tuy nhiên, dịch vụ cao cấp là môi trường cạnh tranh đa tầng: từ khả năng quy hoạch, năng lực phối hợp với chính quyền đến việc bảo đảm hệ sinh thái xanh, sạch, đẹp không trở thành khẩu hiệu rỗng.
Tổ hợp sân golf gắn với Trump Organization sẽ là bài kiểm tra đầu tiên cho chiến lược “bán văn hóa, bán không khí” của KBC. Nếu dự án sân golf Trump Việt Nam hình thành được chuỗi giá trị thu ngoại tệ từ du lịch golf, đồng thời kết nối với tham vọng AI City và hạ tầng Starlink, doanh nghiệp sẽ có cơ sở để nói về một mô hình tăng trưởng mới, nơi dịch vụ, công nghệ và bản sắc địa phương cùng tạo ra dòng thu bền vững. Còn nếu thất bại, bài học cũng sẽ rõ ràng: rời bỏ vai trò công xưởng để bước vào sân chơi trải nghiệm đòi hỏi nhiều hơn vốn và tên tuổi đối tác – đó là bài toán mà KBC phải giải nếu muốn xứng với vị thế doanh nghiệp dẫn đầu.
