Triển lãm ảnh Mường Lò: Khi di sản bước ra khỏi vòng xòe
Triển lãm ảnh Mường Lò là chuỗi trưng bày nghệ thuật nhiếp ảnh được tổ chức trong khuôn khổ Tuần Văn hóa, Du lịch Mường Lò, nhằm tôn vinh Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và quảng bá hình ảnh du lịch Tây Bắc thông qua ống kính của các nghệ sĩ.
Điều đáng nói là triển lãm không chỉ dừng ở việc treo ảnh đẹp, mà đặt ra một thông điệp rõ ràng: di sản chỉ sống khi gắn với đời sống hôm nay. Hưởng ứng Tuần Văn hóa, Du lịch Mường Lò và hướng tới kỷ niệm 5 năm Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (15/12/2021 - 15/12/2026), Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức hai triển lãm ảnh nghệ thuật quy mô lớn. Đây là cách lựa chọn khôn ngoan: dùng ngôn ngữ thị giác để kể lại hành trình của Xòe Thái UNESCO, đồng thời mời gọi du khách bước vào không gian lễ hội văn hóa Lào Cai bằng cảm xúc, không phải bằng khẩu hiệu.
Hai không gian trưng bày: Từ sắc màu Lào Cai đến di sản Xòe Thái
Trọng tâm của chuỗi sự kiện là hai không gian trưng bày tách biệt nhưng bổ sung cho nhau: một bên là “Lào Cai - Nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc”, một bên là “Di sản Nghệ thuật Xòe Thái - Ảnh đẹp Du lịch Tây Bắc”. Việc đặt triển lãm thứ nhất tại khuôn viên Khu Tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và triển lãm thứ hai tại Quảng trường Golden Field cho thấy sự tính toán kỹ lưỡng: gắn ký ức lịch sử với nhịp sống đương đại, tạo một hành trình tham quan có chiều sâu.
Trong 7 ngày, từ 15/10 đến hết 21/10/2026, chuỗi sự kiện mở cửa đón du khách và Nhân dân tới tham quan. 200 tác phẩm ảnh nghệ thuật được tuyển chọn kỹ lưỡng từ các cuộc thi ảnh quy mô toàn quốc, dưới sự bảo trợ của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, kết hợp cùng nguồn tư liệu quý trong kho ảnh của Hội. Đây không phải là một “góc ảnh lưu niệm” cho có, mà là một tuyển tập có chủ đích, khắc họa thiên nhiên hùng vĩ, bản sắc văn hóa độc đáo và tình người thân thiện của cộng đồng các dân tộc Tây Bắc.
Xòe Thái UNESCO: Di sản sống trong không gian lễ hội
Nếu không có Xòe Thái, triển lãm ảnh Mường Lò sẽ chỉ là một sự kiện nghệ thuật đẹp mắt. Nhưng khi Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, mỗi khuôn hình bỗng trở thành chứng tích cho một cam kết: giữ gìn di sản bằng cách để cộng đồng tiếp tục sống trong nó. Lễ hội năm nay trùng với dấu mốc 5 năm Xòe Thái được ghi danh, được xem là dịp “điểm danh” lại những nỗ lực bảo tồn và phát huy di sản.
Trên nền các vòng xòe rộng mở, những bức ảnh ghi lại đời sống văn hóa, phong tục, nghi lễ, từ Hạn Khuống đến những vòng xòe cộng đồng, hòa cùng các hoạt động nghệ thuật, hội chợ du lịch, không gian ẩm thực, sản phẩm OCOP và trải nghiệm làng bản. Cách thiết kế này cho thấy một quan điểm rõ ràng: di sản văn hóa phi vật thể không phải là vật trưng bày trong tủ kính, mà là dòng chảy, nơi người dân, nghệ nhân và du khách cùng tham gia, cùng tái tạo. Triển lãm vì thế trở thành cầu nối giữa ký ức và hiện tại, giữa nghệ thuật và đời sống.
Liên kết du lịch Tây Bắc và kinh tế văn hóa địa phương
Điểm đáng chú ý nhất của triển lãm ảnh Mường Lò là nó không khép kín trong phạm vi nghệ thuật. Thông qua việc trưng bày và quảng bá các sản phẩm nghệ thuật, hai triển lãm đóng vai trò quan trọng trong việc giới thiệu tiềm năng, thế mạnh du lịch, thúc đẩy liên kết phát triển giữa Lào Cai với các tỉnh khu vực Tây Bắc cũng như các địa phương trên cả nước. Nói cách khác, mỗi bức ảnh là một “tờ rơi” du lịch Tây Bắc theo nghĩa đẹp nhất: gợi mở, chân thực và giàu cảm xúc.
Khi lễ hội văn hóa Lào Cai kết nối chặt với hội chợ du lịch, không gian ẩm thực, sản phẩm OCOP và trải nghiệm làng bản, triển lãm ảnh trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị kinh tế văn hóa. Hoạt động này không chỉ thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước mà còn góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho Nhân dân, phục vụ hiệu quả các nhiệm vụ chính trị, kinh tế - xã hội của địa phương. Đây là minh chứng rõ ràng rằng, nếu được quy hoạch bằng tầm nhìn dài hạn, di sản có thể trở thành động lực phát triển, chứ không phải gánh nặng bảo tồn.
Kết luận: Ống kính mở đường cho di sản
Từ góc nhìn của người yêu văn hóa, triển lãm ảnh Mường Lò lần này là một bước tiến quan trọng: nó chứng minh rằng di sản chỉ thực sự bền vững khi được kể lại bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau – từ vòng xòe, sân khấu, đến khung hình nhiếp ảnh. Chuỗi sự kiện cũng là hoạt động thiết thực cụ thể hóa chủ trương phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị.
Trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn loay hoay giữa bảo tồn và phát triển, cách làm của Lào Cai gợi ra một lựa chọn đáng suy ngẫm: thay vì tách di sản khỏi đời sống, hãy để di sản dẫn đường cho du lịch, kinh tế và bản sắc. Khi những vòng Xòe Thái UNESCO tiếp tục mở rộng, và ống kính vẫn kiên nhẫn ghi lại từng khoảnh khắc, di sản văn hóa phi vật thể không chỉ được lưu giữ trong hồ sơ, mà còn sống động trong ký ức của mỗi du khách từng đặt chân đến Mường Lò.
