Từ lợi thế biển đến năng lực sản xuất
Kinh tế biển Khánh Hòa là hệ thống hoạt động sản xuất và dịch vụ dựa trên biển, đảo, từ thủy sản, du lịch đến cảng biển, logistics, đóng tàu và năng lượng, được phát triển theo hướng hiện đại và bền vững. Đây không nên chỉ là câu chuyện khai thác cảnh quan hay tài nguyên; thước đo phải là khả năng tạo việc làm, giá trị gia tăng và năng lực sản xuất lâu dài. Sau hợp nhất, tỉnh có thêm nguồn lực và dư địa phát triển; đường bờ biển dài gần 500 km càng làm tăng sức hấp dẫn với nhà đầu tư. Khánh Hòa đang thúc đẩy các ngành kinh tế biển dựa trên lợi thế ấy, đồng thời cần tránh để tăng trưởng dựa quá nhiều vào một vài lĩnh vực. Nuôi biển, thủy sản, du lịch, cảng và công nghiệp chỉ tạo thành động lực bền chắc khi được kết nối thành chuỗi, có hạ tầng và công nghệ hỗ trợ.
Các con số cho thấy nền kinh tế biển đã gắn với đời sống địa phương. Năm 2025, sản lượng thủy sản nuôi trồng vượt 41.700 tấn; nuôi biển chiếm khoảng một nửa. Trong chín tháng năm 2026, sản lượng nuôi trồng đạt 33.976,5 tấn, tăng 22,96% so với cùng kỳ. Ý nghĩa không chỉ nằm ở sản lượng: nghề nuôi biển góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, tạo việc làm và nâng cao đời sống người dân vùng biển. Vì vậy, chính sách thu hút vốn nên tính đến năng lực sản xuất của người dân và doanh nghiệp tại chỗ, thay vì chỉ đếm số dự án được công bố.
Xúc tiến đầu tư phải đi từ lời mời đến dự án
Điểm đáng chú ý trong xúc tiến đầu tư Khánh Hòa là sự chuyển dịch từ chờ nhà đầu tư tìm đến sang chủ động tìm kiếm đối tác chiến lược, tập trung vào thế mạnh biển, cảng, logistics, năng lượng và chuyển đổi số. Hướng đi này hợp lý: một lời mời đầu tư chỉ có giá trị khi gắn với dự án cụ thể, quy hoạch rõ và khả năng giải quyết vướng mắc. Chương trình năm 2026 ưu tiên công nghiệp, năng lượng, du lịch - dịch vụ và đô thị - xây dựng, đồng thời nhấn mạnh hiện đại hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nói cách khác, đầu tư kinh tế biển không nên dừng ở xây thêm hạ tầng; nó cần kéo theo công nghiệp phụ trợ, dịch vụ chuyên môn và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp địa phương.
Trong chín tháng đầu năm 2026, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh tham mưu tổ chức tiếp đón, làm việc với tám đoàn công tác của các hiệp hội và tổ chức quốc tế; đồng thời kết nối, làm việc với hơn 30 lượt nhà đầu tư trong và ngoài nước. Đây là cách mở rộng mạng lưới, nhưng kết quả cần được đánh giá bằng bước đi tiếp theo: dự án có phù hợp quy hoạch, công nghệ có đáp ứng yêu cầu môi trường, và doanh nghiệp địa phương có tham gia được hay không. Hoạt động tại chỗ gắn với tư vấn đầu tư và xử lý khó khăn cho doanh nghiệp vì thế quan trọng không kém các chuyến xúc tiến ở nước ngoài.
Cảng, logistics và du lịch cần phát triển thành một hệ thống
Cảng biển chỉ tạo lợi thế khi được nối với đường sá, kho bãi, nguồn hàng và dịch vụ logistics; nếu thiếu các mắt xích ấy, năng lực tiếp nhận tàu lớn chưa đủ bảo đảm hiệu quả khai thác. Tại hội nghị về cảng biển, cảng cạn và trung tâm logistics ngày 14/7/2026, gần 300 chuyên gia và nhà đầu tư tham dự; tỉnh ký hai biên bản ghi nhớ với doanh nghiệp để nghiên cứu, tìm hiểu cơ hội đầu tư. Đây là bước khởi đầu, chưa phải bảo chứng cho dự án thành hình. Khánh Hòa cần biến kết nối thành kế hoạch triển khai có tiến độ, gắn cảng với công nghiệp phụ trợ và nguồn hàng ổn định. Cách tiếp cận ấy cũng giúp đầu tư kinh tế biển tạo giá trị lan tỏa thay vì chỉ tập trung quanh một công trình.
Du lịch là một trụ cột khác, nhưng cần được đặt trong cấu trúc kinh tế biển rộng hơn, cùng thủy sản, dịch vụ cảng và năng lượng. Trong 10 tháng năm 2026, toàn tỉnh đón hơn 22,5 triệu lượt khách, tăng gần 51% so với cùng kỳ. Mức tăng ấy cho thấy sức hút điểm đến, song cũng làm rõ yêu cầu về hạ tầng, chất lượng dịch vụ và bảo vệ hệ sinh thái ven biển. Xúc tiến thương mại, du lịch và hỗ trợ doanh nghiệp có trọng tâm sẽ hữu ích nhất khi giúp doanh nghiệp địa phương nâng chất lượng sản phẩm, tiếp cận thị trường và tham gia chuỗi cung ứng. Tăng lượt khách tự nó chưa đủ; cần giữ được giá trị ở lại với cộng đồng và doanh nghiệp trong tỉnh.
Vân Phong và mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển
Khánh Hòa định hướng đưa Khu kinh tế Vân Phong thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, phát triển tổng hợp với công nghiệp gắn cảng biển, logistics, du lịch nghỉ dưỡng và đô thị đẳng cấp quốc tế. Tầm nhìn này có sức thuyết phục nếu các lĩnh vực được quy hoạch như một hệ sinh thái, thay vì những dự án đứng riêng lẻ. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, là trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế; đến năm 2050 hướng tới vị thế một trung tâm kinh tế biển lớn của cả nước. Thu hút vốn là điều kiện cần để đi tới các mốc đó, nhưng chất lượng lựa chọn dự án mới quyết định liệu tăng trưởng có bền vững và bao trùm hay không.
Định hướng sản xuất được nêu gồm công nghệ sinh học hàng hải, đóng và sửa chữa tàu, robot cùng hệ thống hàng hải không người lái, cơ khí, điện tử và công nghiệp hỗ trợ cho lĩnh vực công nghệ cao. Những ngành này mở ra cơ hội nâng cấp cơ cấu kinh tế, nhưng cũng đòi hỏi nhân lực, nghiên cứu ứng dụng và quản trị môi trường. Bởi vậy, vai trò của xúc tiến không chỉ là quảng bá tiềm năng mà còn là chọn đúng nhà đầu tư, hỗ trợ thủ tục và duy trì đối thoại với doanh nghiệp. Nếu làm được điều đó, lợi thế biển sẽ trở thành năng lực sản xuất thực chất; nếu không, danh xưng trung tâm kinh tế biển sẽ đi trước nền tảng cần có.
