Từ hội nghị giữa kỳ đến sức ép phải tháo gỡ điểm nghẽn
Hợp tác Việt Nam Lào về hạ tầng kết nối và giao thương là tập hợp các thỏa thuận, dự án kinh tế, đầu tư, giao thông và năng lượng giữa hai nước, nhằm nâng sức cạnh tranh, giảm điểm nghẽn logistics và tăng tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế thông qua những tuyến kết nối trọng điểm và cơ chế phối hợp song phương chặt chẽ. Ngày 27/8/2026 tại Đà Nẵng, hội nghị giữa kỳ Ủy ban Hợp tác Việt Nam - Lào về triển khai Kế hoạch hợp tác năm 2026 được đồng chủ trì bởi Bộ trưởng Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Tài chính Lào Santiphab Phomvihane. Việc họp giữa kỳ không mang tính nghi thức mà phản ánh sức ép thực tế: dự án hạ tầng kết nối phải được tăng tốc, các vướng mắc giao thương phải được “giải phẫu” thay vì để tồn tại kéo dài.
Kết quả hợp tác: con số tăng trưởng nhưng chưa đủ để yên tâm
Bức tranh hợp tác kinh tế hai nước trong 7–8 tháng đầu năm cho thấy đà tăng tích cực, song cũng lộ rõ giới hạn nếu hạ tầng và thể chế không được cải thiện. Các bên đánh giá việc thực hiện Kế hoạch hợp tác năm 2026 “cơ bản đạt mục tiêu đề ra” bất chấp bối cảnh thế giới và khu vực phức tạp, tác động rõ rệt tới kinh tế – xã hội của cả hai nước. Hợp tác Việt Nam - Lào tiếp tục đạt kết quả tốt trên nhiều lĩnh vực, góp phần củng cố quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện. Kim ngạch thương mại hai chiều 6 tháng đầu năm đạt 1,3 tỷ USD, trong khi các bộ, ngành đã chủ động phối hợp triển khai nhiệm vụ đã thống nhất. Câu hỏi đặt ra là: nếu không nhanh chóng tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, tốc độ tăng trưởng này có nguy cơ chạm trần sớm.
Các dự án hạ tầng kết nối: tâm điểm ưu tiên cuối năm
Hội nghị khẳng định ưu tiên hàng đầu là các dự án hạ tầng kết nối – từ đường bộ, đường sắt đến năng lượng – như một “đường băng” mới cho hợp tác kinh tế hai nước. Về hạ tầng giao thông, phía Việt Nam đề nghị sớm thúc đẩy các tuyến kết nối Việt Nam - Lào và với các nước ASEAN, tạo thuận lợi cho giao thương, du lịch, đồng thời góp phần củng cố quốc phòng, an ninh. Phía Lào tuyên bố tiếp tục thúc đẩy cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn, hệ thống đường ống dẫn dầu và đường sắt như những dự án hạ tầng kết nối trọng điểm. Đây không chỉ là công trình xây dựng; đó là các “động mạch” kinh tế mới, có khả năng thay đổi cấu trúc dòng chảy hàng hóa khu vực. Trong những tháng cuối năm, hai bên thống nhất ưu tiên hợp tác về giao thông vận tải và năng lượng như trụ cột cho đợt tăng tốc này.
Tháo gỡ vướng mắc giao thương: từ dự án trọng điểm tới cơ chế
Nếu hạ tầng là phần “cứng” thì những vướng mắc giao thương chính là phần “mềm” đang cản trở hiệu quả của hợp tác Việt Nam Lào. Hai bên thống nhất tiếp tục rà soát cơ chế hợp tác, phát huy vai trò Ủy ban Hợp tác trong phối hợp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và thúc đẩy thực hiện các hiệp định kinh tế. Đáng chú ý, hội nghị yêu cầu rà soát, tháo gỡ khó khăn đối với các dự án trọng điểm còn chậm tiến độ. Việc tăng đối thoại để giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư được đặt ngang hàng với thúc đẩy thương mại và hợp tác năng lượng. Đây là cách tiếp cận đúng: nếu chỉ rót vốn mà không cải thiện thủ tục, kết nối thể chế và chất lượng nguồn nhân lực, những dự án hạ tầng kết nối sẽ khó phát huy hết tác dụng trong việc tháo gỡ vướng mắc giao thương.
Hướng đi cuối năm: tăng tính bổ trợ và tầm nhìn ba nền kinh tế
Điểm đáng chú ý của hợp tác kinh tế hai nước là tầm nhìn không dừng ở song phương, mà mở rộng sang kết nối Việt Nam - Lào - Campuchia. Trong những tháng cuối năm, hai bên sẽ tập trung thúc đẩy tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế, gắn với kết nối ba nền kinh tế thông qua hợp tác về thể chế, tài chính, giao thông vận tải, năng lượng, viễn thông và du lịch. Hai nước cũng sẽ tăng cường đối thoại, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đồng thời tiếp tục ưu tiên giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Nhìn tổng thể, nếu các dự án hạ tầng kết nối được triển khai đúng tiến độ và các điểm nghẽn giao thương được xử lý đến nơi đến chốn, hợp tác Việt Nam Lào có cơ hội bước sang giai đoạn mới, cạnh tranh hơn và gắn kết chặt chẽ hơn với chuỗi giá trị khu vực.
