Kỹ năng giao thông an toàn: định nghĩa lại “đường đến trường”
Kỹ năng giao thông an toàn là tập hợp những hiểu biết và thói quen giúp người tham gia giao thông quan sát tốt, chấp hành đúng luật, lựa chọn phương tiện phù hợp, xử lý tình huống bất ngờ và bảo vệ bản thân cũng như người xung quanh khi di chuyển trên đường, đặc biệt trong môi trường đông phương tiện như khu vực trường học và cổng trường giờ cao điểm. Đầu năm học mới, trước cổng trường luôn là bức tranh giao thông đông đúc: học sinh vội đến lớp, phụ huynh chen nhau dừng đỗ, xe máy, ô tô cùng dồn vào một khoảng không hẹp. Trong bối cảnh đó, nói “đi học an toàn” mà thiếu kỹ năng là một sự chủ quan. Chính lúc này, các chương trình hướng dẫn tham gia giao thông của lực lượng CSGT và nhà trường trở thành tuyến phòng vệ đầu tiên chống lại tai nạn. Vấn đề không phải là học sinh có thuộc luật hay không, mà là các em có được dạy cách ứng xử thông minh trước tình huống nguy hiểm hay không.
Khi cảnh sát giao thông bước vào lớp học: cách làm mới đáng ủng hộ
Điểm đáng chú ý trong mùa tựu trường năm nay là cách lực lượng CSGT coi học sinh như đối tượng cần đào tạo kỹ năng, chứ không chỉ nhắc nhở chung chung. Tại một phân hiệu THCS ở Lâm Đồng, 225 học sinh cùng 24 cán bộ, công nhân viên được hướng dẫn kỹ năng tham gia giao thông và cách nhận biết, phòng tránh nguy cơ mất an toàn trên đường đến trường. Đây là lớp học kỹ năng giao thông an toàn, chứ không phải buổi “đọc luật” khô cứng. Phòng CSGT Lâm Đồng xây dựng nội dung theo nhóm tuổi, dùng hình ảnh, video, tình huống thật từ các vụ tai nạn để phân tích lỗi thường gặp. Cách tiếp cận này thẳng thắn thừa nhận: nếu học sinh chỉ biết luật mà không biết xử lý thì vẫn nguy hiểm. Vì vậy, các buổi tuyên truyền tập trung vào kỹ năng quan sát, đi đúng làn, đội mũ bảo hiểm đúng cách, giảm tốc độ ở khu vực đông người và phản ứng khi gặp tình huống bất ngờ trên đường. Đây là sự dịch chuyển cần thiết từ “học luật” sang “học cách sống sót trên đường”.
Đồng Tháp: 1.800 người tham gia, nhưng điều quan trọng là thói quen
Tại Đồng Tháp, Phòng Cảnh sát giao thông đã tổ chức tuyên truyền pháp luật và hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn cho gần 1.800 cán bộ, giáo viên, học sinh dịp đầu năm học. Đây là con số ấn tượng, nhưng điều đáng bàn hơn là họ đang cố biến mỗi học sinh thành một “tuyên truyền viên” về văn hóa giao thông. Buổi hướng dẫn không dừng ở việc liệt kê cấm sử dụng điện thoại, không dàn hàng ngang hay không lạng lách, đánh võng; học sinh còn được dạy cách đi bộ qua đường, kỹ năng lái xe an toàn với xe đạp, xe đạp điện, xe máy điện và xe gắn máy, cách kiểm tra phương tiện, đội mũ bảo hiểm đúng quy cách, giữ khoảng cách và chủ động giảm tốc độ tại giao lộ, khu vực trường học hoặc khi thời tiết, mặt đường bất lợi. "Thông qua hoạt động tuyên truyền, Phòng CSGT mong muốn mỗi học sinh trở thành một tuyên truyền viên tích cực" là lời khẳng định cho thấy mục tiêu không chỉ là giảm số vụ tai nạn, mà là xây dựng thói quen tự giác chấp hành luật ngay từ môi trường học đường.
Gia đình và nhà trường: nền tảng bị bỏ quên của an toàn đi học
Những chương trình hướng dẫn tham gia giao thông của CSGT sẽ khó phát huy hết tác dụng nếu gia đình và nhà trường thiếu trách nhiệm. Chính các bài học đầu tiên về cách quan sát, dừng đỗ, đội mũ bảo hiểm, chọn phương tiện phù hợp mới tạo nên nền tảng kỹ năng giao thông an toàn cho trẻ. Khi phụ huynh đưa con đến trường, mỗi hành vi chấp hành hoặc coi thường luật giao thông đều trở thành bài học trực quan. Một lời dặn “đi cẩn thận” không thay thế được việc làm mẫu cách nhìn gương, bật xi nhan, tấp xe gọn trước cổng trường. Nhà trường cũng không thể chỉ treo khẩu hiệu. Việc khảo sát hạ tầng cổng trường, thống kê phương tiện học sinh sử dụng để xây dựng mô hình “cổng trường an toàn giao thông” cho thấy cách làm chủ động, coi an toàn đi học là phần của quản lý giáo dục chứ không phải nhiệm vụ phụ. Khi phụ huynh không giao xe cho người chưa đủ tuổi, giáo viên thường xuyên nhắc nhở, học sinh hiểu và thực hành kỹ năng lái xe an toàn, môi trường giao thông học đường mới có cơ hội bình yên lâu dài.
Từ chiến dịch đầu năm đến thay đổi bền vững
Con số 8.979 lượt học sinh, sinh viên, giáo viên được tuyên truyền, phổ biến pháp luật và hướng dẫn kỹ năng tham gia giao thông an toàn ở một địa phương cho thấy nỗ lực rõ ràng. Nhưng nếu các chương trình này chỉ mang tính “mùa vụ” đầu năm học, hiệu quả sẽ nhanh chóng phai nhạt. Việc Lâm Đồng tiếp tục triển khai chương trình “Cổng trường bình yên” trong tháng 9, tập trung vào những tình huống giao thông đặc thù với học sinh, sinh viên, là tín hiệu cho thấy an toàn đi học đang được coi là quá trình liên tục, không phải phong trào. Đường đến trường sẽ không an toàn hơn nhờ thêm vài biển báo, mà nhờ một thế hệ học sinh biết đi đúng luật, quan sát kỹ, không chủ quan và biết xử lý tình huống. Nếu mỗi năm học mở đầu bằng việc rèn kỹ năng giao thông an toàn như hiện nay, tai nạn liên quan đến lứa tuổi học đường có cơ hội giảm thực chất. Kết luận thẳng thắn là: chúng ta không thiếu luật, không thiếu khẩu hiệu, mà thiếu sự kiên trì biến kỹ năng tham gia giao thông thành kỹ năng sống bắt buộc của mọi học sinh.
