Từ lớp học căng thẳng đến ‘trạm sạc pin tinh thần’
Trạm sạc pin tinh thần trong trường học là mô hình kết hợp không gian hỗ trợ tâm lý, hoạt động tư vấn học đường và chương trình wellness trường học, giúp học sinh nhận diện mức năng lượng cảm xúc, được lắng nghe, chia sẻ và trang bị kỹ năng tự chăm sóc sức khỏe tâm thần một cách chủ động trong đời sống học đường hằng ngày.
Thông điệp lớn nhất từ mô hình này là: sức khỏe tâm thần học sinh phải được xem là điều kiện tiên quyết cho mọi thành tích học tập, chứ không phải chuyện “đến nước cùng mới xử lý”. Tại Trường THPT Lê Trọng Tấn, Phòng Tâm lý học đường đã tổ chức lần đầu hoạt động “Trạm sạc pin tinh thần” trong năm học 2026-2027. Học sinh được “check-in” mức “pin năng lượng” cảm xúc của mình qua các mức 100%, 70%, 40% và 10%, gắn với trạng thái ổn, hơi mệt, quá tải, cần hỗ trợ hoặc cần người đồng hành. Đây là bước táo bạo: biến cảm xúc – thứ vốn mơ hồ – thành điều có thể gọi tên, đo đếm và xử lý ngay trong khuôn viên trường.
Bốn trạm sạc: yêu thương, niềm vui, năng lượng và động lực
Điểm khác biệt của “trạm sạc pin tinh thần” là nó không dừng ở việc chẩn đoán mà còn tạo ra trải nghiệm tái tạo năng lượng rất cụ thể cho học sinh. Sau khi tự đo mức pin, các em được “nạp” lại tại bốn trạm sạc thông điệp: “Sạc yêu thương”, “Sạc niềm vui”, “Sạc năng lượng” và “Sạc động lực” với những lời nhắn tích cực, vui tươi, nhắc nghỉ ngơi và khích lệ tinh thần. Đây là thiết kế mang tính giáo dục cảm xúc, nhưng lại diễn ra trong một không gian nhẹ nhàng, gần gũi, không khiến bất kỳ ai cảm thấy mình là “người có vấn đề”.
Theo ThS tâm lý Lê Thị Bích Hạnh, thông qua trạm sạc, phòng tâm lý có thể nhận diện vấn đề sức khỏe tinh thần học sinh để xây dựng giải pháp hỗ trợ dài hạn, đồng thời tạo sự gần gũi, đưa phòng tâm lý đến gần từng em hơn. Nói cách khác, đây là cách biến một không gian hỗ trợ tâm lý vốn khá “xa lạ” thành điểm đến thân thuộc – nơi học sinh có thể ghé qua như ghé căn-tin, nhưng là để chăm sóc cảm xúc.
Tư vấn học đường: từ ‘chữa cháy’ sang xây nền tảng
Trước đây, tư vấn học đường thường được hiểu là hỗ trợ từng trường hợp cá nhân khi đã xảy ra khủng hoảng. ThS Lê Thị Bích Hạnh thừa nhận công tác tâm lý học đường trước kia chủ yếu tập trung theo hình thức cá nhân. Nhưng bối cảnh đã thay đổi: học sinh không chỉ bối rối về giới tính, bạn bè, gia đình mà còn lo lắng về suy nghĩ của bản thân, định hướng nghề nghiệp và những băn khoăn mang tính thời đại.
Đó là lý do Trường THPT Lê Trọng Tấn chuyển hướng: xây dựng tư vấn học đường theo hướng chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và hỗ trợ kịp thời. Phòng Tâm lý học đường trở thành không gian hỗ trợ tâm lý mở, nơi học sinh tìm đến khi gặp khó khăn trong học tập, quan hệ, áp lực thi cử, định hướng tương lai hay các vấn đề cảm xúc. Một câu nói nên được trích lại: “Nhà trường xác định sức khỏe tinh thần là một yếu tố quan trọng trong sự phát triển toàn diện của học sinh”. Đó không chỉ là khẩu hiệu, mà là định vị mới cho mọi chương trình wellness trường học.
‘Bí mật tuổi chúng mình’: khi chuyên gia bước vào sân trường
Nếu “trạm sạc pin tinh thần” là không gian, thì “Bí mật tuổi chúng mình” là nội dung – một chương trình tư vấn học đường có cấu trúc, do các chuyên gia dẫn dắt. Chương trình này do ấn phẩm Mực Tím phối hợp cùng một doanh nghiệp tổ chức, với sự tham gia của Tiến sĩ tâm lý Tô Nhi A và BS CKI Lê Trần Xuân Mai, nhằm đồng hành cùng học sinh trong hành trình khám phá và hiểu các vấn đề về tâm lý, giới tính, sức khỏe sinh sản. Sáng 5-10, chương trình diễn ra tại Trường Trung học Thực hành, Đại học Sư phạm TPHCM.
Ở phần một, Tiến sĩ Tô Nhi A giúp học sinh giải mã những cảm xúc chưa thể gọi tên, những điều khiến các em lo lắng, hoang mang, thậm chí nghi ngờ chính mình. Phần hai, BS Xuân Mai đồng hành với các tình huống “khó nói” như lỡ mang thai ngoài ý muốn hay tìm nguồn tin giáo dục giới tính đáng tin. Theo kế hoạch, trong tháng 10-2026, chương trình sẽ đến các Trường THPT Võ Văn Kiệt, Nguyễn Hiền, Nguyễn Thái Bình với 1.000-1.200 học sinh mỗi điểm trường tham gia. Chính sự dẫn dắt của chuyên gia khiến chương trình không chỉ “chạm đúng” thắc mắc, mà còn đặt nền cho cách nghĩ mới về sức khỏe tâm thần học sinh: khoa học, an toàn và không bị phán xét.
Khi học sinh trở thành trung tâm của hệ sinh thái chăm sóc tinh thần
Điểm đáng nói là cả “trạm sạc pin tinh thần” lẫn “Bí mật tuổi chúng mình” đều đang góp phần tái định nghĩa chương trình wellness trường học: không phải vài buổi nói chuyện rời rạc, mà là một hệ sinh thái xoay quanh học sinh. Lê Huy Sang, học sinh lớp 11B14, chia sẻ rằng em thường đến phòng tâm lý để nói chuyện về “nỗ lực ảo”, lo âu về kết quả học tập và quan hệ với ba mẹ; khi được kết nối với bạn bè, thầy cô tại đây, em cảm thấy thoải mái hơn, suy nghĩ tích cực và học tập hiệu quả dần lên.
Trần Thảo Linh, lớp 12A12, đề xuất thêm các hoạt động như xem phim, nói chuyện bàn tròn để tạo môi trường gắn kết, lắng nghe nhiều hơn. Những đề xuất này cho thấy học sinh không còn là “đối tượng hỗ trợ”, mà là người đồng kiến tạo không gian hỗ trợ tâm lý. Hiệu trưởng Nguyễn Ảnh Nam nhấn mạnh công tác tư vấn tâm lý không chỉ là trách nhiệm của phòng tư vấn mà là sự phối hợp của ban giám hiệu, giáo viên, cha mẹ và chính học sinh. Nếu các trường kiên trì coi cảm xúc là “bài học bắt buộc”, thì mỗi lớp học sẽ không còn là nơi tích tụ căng thẳng, mà trở thành một “trạm sạc” đủ an toàn để mỗi em dám lớn lên theo cách của mình.
