Từ nhận diện nguy cơ đến biết cách ứng phó
Tuyên truyền phòng, chống bạo lực học đường là hoạt động giúp học sinh nhận biết hành vi gây hại, hiểu hậu quả và thực hành cách ứng phó an toàn trong lớp học, đời sống thường ngày lẫn không gian mạng. Đây không nên chỉ là một buổi nghe phổ biến luật: giá trị nằm ở việc các em biết làm gì khi mâu thuẫn xảy ra, khi bị đe dọa hoặc khi thấy bạn gặp nguy hiểm. Tại nhiều địa phương, công an, đoàn viên và nhà trường phối hợp tổ chức chương trình cho học sinh, tập trung vào phòng chống bạo lực học đường và xâm hại trẻ em. Nội dung gồm nhận diện đánh nhau, đe dọa, xúc phạm, cô lập bạn bè và bắt nạt trực tuyến; đồng thời hướng dẫn không tham gia, cổ vũ hay phát tán hình ảnh bạo lực, mà báo cho gia đình, thầy cô hoặc cơ quan chức năng.
Các buổi tuyên truyền tại Lâm Đồng được triển khai theo kế hoạch phối hợp giữa Công an tỉnh và ngành giáo dục nhằm bảo đảm an toàn trường học, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các vụ việc liên quan đến học sinh. Cách tiếp cận này có ý nghĩa vì phòng ngừa hiệu quả đòi hỏi người lớn không chỉ lên tiếng sau khi sự việc xảy ra, mà còn giúp học sinh nhận ra dấu hiệu nguy hiểm từ sớm.
Quy mô rộng, cách truyền đạt gần với học sinh
Các chương trình cho thấy hoạt động không giới hạn ở một trường hay một địa bàn. Công an tỉnh Lâm Đồng tổ chức tuyên truyền điểm tại ba cơ sở: Trường THCS-THPT Chi Lăng với 1.500 học sinh, THCS Hồ Quang Cảnh với 400 học sinh và THCS Nguyễn Du với 1.900 học sinh, giáo viên. Tại Trường THPT Vân Hồ, buổi tuyên truyền ngày 09/11 do Đội Thanh niên xung kích vì nhân dân phục vụ xã tổ chức thu hút 948 cán bộ, giáo viên và học sinh. Những con số này cho thấy nhu cầu đưa kiến thức phòng ngừa tới đông đảo cộng đồng học đường, thay vì chỉ xử lý từng vụ việc riêng lẻ.
Muốn kiến thức được nhớ và áp dụng, cách dạy cũng quan trọng không kém nội dung. Các chương trình sử dụng video tình huống, câu hỏi trắc nghiệm, đối thoại và tình huống thực tế để học sinh chủ động nhận diện hành vi vi phạm, tìm cách xử lý và củng cố điều đã học. Đây là hướng đi thuyết phục hơn một buổi đọc quy định một chiều: các em có cơ hội tập phản ứng trước khi phải đối mặt với sự việc thật.
Kỹ năng tự bảo vệ phải bao gồm cả đời sống số
Nội dung về xâm hại trẻ em hướng dẫn học sinh nhận biết nguy cơ trong đời sống và trên mạng, giữ khoảng cách an toàn, không tự ý đi theo người lạ, không chia sẻ thông tin hay hình ảnh riêng tư và mạnh dạn từ chối hành vi khiến mình thấy không an toàn. Các em cũng được nhắc tìm hỗ trợ từ gia đình, thầy cô hoặc người có trách nhiệm khi bị đe dọa, quấy rối, dụ dỗ hay có dấu hiệu bị xâm hại. Đây là những kỹ năng học sinh có thể dùng ngay, nhưng cần được người lớn củng cố thường xuyên để việc lên tiếng không bị xem là mách lẻo hay gây rắc rối.
Chương trình còn đề cập kiểm soát cảm xúc, ứng xử văn minh, giải quyết mâu thuẫn và xung đột, cùng kiến thức an toàn thông tin và cách phòng tránh cạm bẫy trên không gian mạng. Như vậy, mục tiêu không dừng ở việc khuyên học sinh tránh đánh nhau. Các em cần hiểu cách hạ nhiệt bất đồng, không biến xung đột thành hành vi làm nhục hoặc cô lập bạn, và biết cách tìm người hỗ trợ khi tình huống vượt quá khả năng.
Môi trường an toàn cần trách nhiệm chung
Các buổi tuyên truyền có thể nâng nhận thức và trao công cụ ứng phó, nhưng không thể thay thế trách nhiệm bảo vệ trẻ em hằng ngày. Học sinh cần được khuyến khích báo tin; giáo viên và gia đình cần lắng nghe, phản hồi kịp thời; lực lượng chức năng cần phối hợp phát hiện, ngăn chặn vụ việc. Khi cả ba phía cùng hành động, an toàn trường học mới trở thành thực tế trong quan hệ bạn bè, giờ học và môi trường trực tuyến, thay vì chỉ là khẩu hiệu trong một buổi sinh hoạt.
Đợt tuyên truyền điểm ở Lâm Đồng được xác định là bước thử nghiệm để đánh giá, rút kinh nghiệm và hoàn thiện cách tổ chức, làm cơ sở xem xét nhân rộng tới 124 xã, phường, đặc khu trong thời gian tới. Công an xã Tân Lập cũng cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ sở giáo dục để phổ biến pháp luật và trang bị kỹ năng phòng ngừa, bảo vệ trẻ em. Kết quả bền vững không nằm ở số buổi tổ chức, mà ở việc học sinh biết nhận diện nguy cơ, dám tìm trợ giúp và được người lớn bảo vệ khi lên tiếng.
