Từ phổ biến luật đến năng lực tự bảo vệ
Tuyên truyền pháp luật học đường là hoạt động giúp học sinh hiểu quy định liên quan đến đời sống ở trường, nhận diện nguy cơ và thực hành cách ứng xử an toàn trước những tình huống có thể dẫn đến vi phạm hoặc tổn hại.
Điểm đáng chú ý trong các buổi gần đây là nội dung không dừng ở việc nêu hành vi bị cấm. Tại Trường THCS Hoằng Thanh, ngày 19/10, Đồn Biên phòng Hoằng Trường phối hợp với Công an xã Hoằng Thanh, Đoàn xã và nhà trường tổ chức tuyên truyền cho học sinh về phòng, chống bạo lực học đường, ma túy, vi phạm pháp luật trên không gian mạng và an toàn giao thông. Cách đặt nhiều nguy cơ cạnh nhau phản ánh thực tế rằng an toàn của học sinh không chỉ được quyết định trong lớp học: xung đột trực tiếp, cạm bẫy trực tuyến và hành vi vi phạm ngoài trường đều cần được nhận diện.
Vì vậy, hiệu quả của phòng chống bạo lực học đường nên được nhìn qua điều học sinh có thể làm sau buổi nói chuyện, chứ không chỉ qua danh sách quy định được phổ biến.
Phối hợp nhiều lực lượng, mỗi bên góp một góc nhìn
Mô hình phối hợp ở Hoằng Thanh cho thấy công tác phòng ngừa có thể nối liền kiến thức chuyên môn của lực lượng chức năng với môi trường gần gũi của trường học. Cán bộ biên phòng và công an phổ biến pháp luật, phân tích nguy cơ; đoàn thể địa phương cùng nhà trường tạo điểm kết nối để thông tin đến học sinh trong bối cảnh quen thuộc. Đây là cách tiếp cận có ích hơn một buổi giảng đơn tuyến, bởi học sinh có thể thấy các vấn đề như bạo lực, ma túy, giao thông và rủi ro mạng đan xen trong đời sống.
Ở Đức Phổ, công an phường tập trung phân tích biểu hiện, nguyên nhân và hậu quả của bạo lực học đường, đồng thời phổ biến quy định liên quan đến gây rối trật tự công cộng. Buổi tuyên truyền còn đề cập tín dụng đen, đánh bạc trực tuyến và các chiêu trò lừa đảo trên mạng, kèm phần hỏi đáp trực tiếp để học sinh nêu tình huống mình quan tâm.
Hai cách tổ chức bổ trợ cho nhau: phối hợp liên ngành mở rộng phạm vi phòng ngừa, còn trao đổi hỏi đáp giúp nội dung bám sát trải nghiệm của học sinh.
Kỹ năng cần mang ra khỏi hội trường
Kiến thức pháp luật chỉ phát huy tác dụng khi học sinh biết chuyển nó thành hành động. Các em được hướng dẫn nhận diện hành vi bạo lực, hiểu nguyên nhân và hậu quả, ứng xử phù hợp, xây dựng quan hệ tích cực với bạn bè, giải quyết mâu thuẫn ôn hòa và ứng xử văn minh trong cũng như ngoài trường. Đây là những kỹ năng phòng ngừa bạo lực thiết thực: giảm khả năng xung đột leo thang và giúp học sinh không xem việc im lặng trước nguy cơ là lựa chọn duy nhất.
Một năng lực quan trọng khác là biết báo cho thầy cô, gia đình hoặc cơ quan chức năng khi phát hiện vụ việc. Với các rủi ro ngoài bạo lực trực tiếp, học sinh còn được nhắc cách tự bảo vệ trước nguy cơ mất an toàn, cảnh giác với lôi kéo vào tệ nạn và sử dụng Internet an toàn, lành mạnh.
Hỏi đáp, trao đổi về tình huống thực tế cũng giúp các em thử áp dụng kiến thức thay vì chỉ nghe rồi quên. Đó là phần cần được duy trì nếu muốn buổi tuyên truyền tạo ra phản ứng hữu ích khi sự việc xảy đến.
Tuyên truyền là điểm khởi đầu, không phải giải pháp đơn lẻ
Các buổi tuyên truyền có thể hỗ trợ phòng ngừa bằng cách đưa kiến thức pháp luật đến gần học sinh, nâng ý thức chấp hành và trang bị cách nhận diện, tránh nguy cơ trước khi vi phạm hoặc bạo lực xảy ra. Hoạt động tại Hoằng Thanh cũng nhấn mạnh trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường và lực lượng chức năng trong xây dựng môi trường giáo dục an toàn.
Tuy nhiên, một buổi phổ biến không thể thay thế việc người lớn lắng nghe, xử lý kịp thời thông tin và duy trì môi trường để học sinh dám lên tiếng. Những cuộc trao đổi gần gũi, có tình huống cụ thể sẽ hữu ích hơn việc truyền đạt một chiều; sự phối hợp cũng cần tiếp tục sau khi chương trình kết thúc.
Công an phường Đức Phổ cho biết sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, đổi mới nội dung và đa dạng hình thức để phù hợp, dễ tiếp cận hơn, hướng tới phòng ngừa sớm vi phạm và tệ nạn trong lứa tuổi học đường. Kết luận đáng rút ra là tuyên truyền pháp luật học đường chỉ thực sự có sức nặng khi đi cùng kỹ năng thực hành, kênh báo tin đáng tin cậy và trách nhiệm phối hợp lâu dài.
