Khởi động lại điện khí Việt Nam: Tín hiệu chiến lược từ Gulf Development
Việc Gulf Development – tập đoàn điện tư nhân lớn của Thái Lan – khởi động lại dự án điện khí quy mô lớn tại Việt Nam là bước đi chiến lược nhằm đáp ứng nhu cầu điện tăng nhanh, đồng thời tái định vị vai trò của khí tự nhiên hóa lỏng trong bức tranh năng lượng Đông Nam Á, nơi các quốc gia đang tìm kiếm giải pháp trung gian giữa nhiệt điện truyền thống và mục tiêu chuyển đổi xanh.
Nhà sáng lập kiêm CEO Sarath Ratanavadi xác nhận Gulf đang khởi động lại kế hoạch cho một dự án điện khí lớn tại Việt Nam sau thời gian tạm dừng, nhấn mạnh “Việt Nam sở hữu tiềm năng mạnh mẽ” khi tăng trưởng kinh tế kéo nhu cầu tiêu thụ điện đi lên. Đây không chỉ là một thương vụ đầu tư mới, mà là sự quay lại của một người chơi đã từng đặt nền móng với thỏa thuận nghiên cứu nhà máy điện khí 6.000 MW và cảng LNG tại Ninh Thuận. Việc tái kích hoạt này gửi một thông điệp rõ ràng: điện khí Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh khu vực, nơi các tập đoàn tư nhân lớn coi đây là thị trường chiến lược chứ không phải bãi thử.
Áp lực thiếu điện và bài toán đời sống: Vì sao Việt Nam cần các dự án năng lượng mới?
Bên dưới những con số tăng trưởng, điện là câu chuyện rất đời thường: nhà máy có hoạt động, khu công nghiệp có mở rộng, người dân có tránh được cắt điện luân phiên hay không. Nỗ lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ít nhất 10% đang khiến lưới điện quốc gia căng như dây đàn, khi nhu cầu từ sản xuất, hạ tầng và công nghệ mới tăng nhanh hơn tốc độ bổ sung nguồn và nâng cấp truyền tải. Những đợt mất điện năm 2023, khi hạn hán làm giảm thủy điện, đã buộc nhiều nhà máy ở miền Bắc phải dừng hoạt động hoặc chịu cảnh cắt điện luân phiên – hệ quả trực tiếp đổ lên doanh nghiệp và người lao động.
Trong bối cảnh đó, câu trả lời “thêm điện” không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc. Lãnh đạo ngành điện đã thừa nhận nhu cầu điện cho phát triển kinh tế – xã hội tiếp tục tăng cao, và Việt Nam cần huy động đa dạng nguồn lực để phát triển nguồn điện mới. Dự án điện khí LNG do Gulf đề xuất vì thế mang tính cấp bách đối với đời sống và sản xuất: nếu làm tốt, đây là lớp đệm giảm nguy cơ thiếu điện trong khi Việt Nam chưa thể xây dựng xong hệ sinh thái năng lượng tái tạo và truyền tải tương ứng. Tuy nhiên, nếu chỉ chạy theo công suất mà bỏ qua chi phí, giá bán lẻ điện và rủi ro khí LNG, người chịu cuối cùng vẫn là người tiêu dùng.
Chiến lược của Gulf Development: từ Ninh Thuận đến bản đồ năng lượng Đông Nam Á
Gulf không đến Việt Nam như một tân binh. Ngay từ năm 2019, tập đoàn đã ký thỏa thuận nghiên cứu nhà máy điện khí 6.000 MW và cảng LNG tại Ninh Thuận, đồng thời vận hành ba dự án năng lượng tái tạo tại đây với tổng công suất 247 MW. Ở góc độ chiến lược, Việt Nam là một mảnh ghép trong chuỗi tài sản năng lượng mà Gulf đang sở hữu hoặc vận hành tại nhiều quốc gia, từ Mỹ, Anh, Đức đến Lào và Việt Nam. Đây là cách một tập đoàn điện tư nhân xây dựng sức mạnh: đa dạng hóa địa lý, kết hợp nhiệt điện khí với năng lượng tái tạo, và bám sát các thị trường có nhu cầu tăng.
Không chỉ dừng ở điện khí, Gulf đang nghiên cứu đầu tư vào các dự án năng lượng tái tạo tại châu Âu và cân nhắc chi tiêu nhiều hơn cho trung tâm dữ liệu – một lĩnh vực tiêu thụ điện lớn trong kỷ nguyên AI và điện toán đám mây. Tập đoàn đã tái cấu trúc năm 2025, hợp nhất các mảng năng lượng, viễn thông, cảng biển và đường bộ thu phí, cho thấy họ nhìn năng lượng như hạ tầng nền tảng gắn liền logistics và dữ liệu. Nói cách khác, dự án điện khí ở Việt Nam vừa là cửa ngõ để Gulf tham gia sâu hơn vào năng lượng Đông Nam Á, vừa là bước đệm để họ kết nối các khoản đầu tư hạ tầng mới trong khu vực.
Hợp tác Thái – Việt: từ điện tái tạo đến điện khí LNG
Nếu Gulf là mảnh ghép Thái Lan thì EVN là mảnh ghép Việt Nam trong bức tranh hợp tác năng lượng Đông Nam Á. Tháng 6 vừa qua, EVN đã làm việc với Gulf để bàn về các dự án điện tương lai, khi Chủ tịch Hội đồng thành viên EVN tiếp Tổng Giám đốc Khối năng lượng Đông Nam Á của Gulf. Phía Gulf đề xuất phát triển một số dự án điện gió và điện khí LNG tại Việt Nam, trong khi EVN khẳng định ủng hộ và sẵn sàng phối hợp trong quá trình nghiên cứu. Đây là tín hiệu tích cực: ngành điện Việt Nam không khép cửa với nhà đầu tư nước ngoài, nhưng cũng đặt trách nhiệm phối hợp với cơ quan chức năng, địa phương và đối tác lên bàn ngay từ đầu.
Trước làn sóng điện khí LNG, Gulf đã âm thầm xây dựng một hệ sinh thái năng lượng tái tạo tại Việt Nam thông qua các dự án điện mặt trời và điện gió gần bờ. Cách tiếp cận này đáng chú ý: thay vì nhảy thẳng vào các dự án lớn, họ chấp nhận đi từ những dự án năng lượng tái tạo quy mô nhỏ và vừa, tạo dấu chân, hiểu cơ chế, rồi mới tính chuyện điện khí lớn. Với Việt Nam, cơ hội nằm ở chỗ: nếu biết tận dụng, các doanh nghiệp trong nước có thể học được cách thiết kế và vận hành các dự án năng lượng hiện đại, từ điện gió, điện mặt trời đến LNG, thông qua liên doanh – thay vì chỉ đóng vai trò nhà thầu phụ trong dự án năng lượng trên sân nhà.
Điện khí trong kỷ nguyên chuyển đổi xanh: Việt Nam nên đi con đường nào?
Dù Gulf có chiến lược riêng, câu hỏi quan trọng hơn là Việt Nam muốn gì từ các dự án năng lượng mới. Điện khí LNG được xem là nguồn trung gian có phát thải thấp hơn than, linh hoạt hơn trong vận hành, và có thể hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, nó vẫn là nhiên liệu hóa thạch, phụ thuộc nhập khẩu, chịu biến động giá và rủi ro hạ tầng cảng – kho – đường ống. Nếu coi điện khí là “lối tắt” để chậm lại quá trình phát triển năng lượng tái tạo và cải thiện lưới, Việt Nam sẽ tự khóa mình vào chi phí nhiên liệu dài hạn.
Con đường hợp lý là đặt điện khí vào đúng vai trò: nguồn đệm linh hoạt, được thiết kế đồng thời với kế hoạch phát triển điện gió, điện mặt trời và truyền tải. Các dự án điện khí như của Gulf phải gắn với mục tiêu rõ ràng: giảm nguy cơ mất điện cho người dân, hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo, và không đẩy gánh nặng giá điện lên quá mức. Khi tỷ phú Thái Lan nhìn thấy cơ hội tại Việt Nam, điều đó cho thấy sức hấp dẫn của thị trường điện, nhưng quyết định cuối cùng nằm ở phía Việt Nam: hoặc biến làn sóng đầu tư này thành cú hích cho chuyển đổi xanh, hoặc chấp nhận trở thành thị trường tiêu thụ dài hạn cho những dự án năng lượng không gắn với chiến lược phát triển bền vững.
