Việt Nam vượt Philippines và áp sát Thái Lan: bước ngoặt kinh tế Đông Nam Á

Từ “nghèo nhất thế giới” đến bước ngoặt khu vực

Bước ngoặt kinh tế Đông Nam Á hiện nay là việc Việt Nam, sau hơn ba thập kỷ cải cách và mở cửa, đã vượt Philippines về quy mô GDP, áp sát Thái Lan và dần thu hẹp khoảng cách thu nhập với Indonesia, qua đó tái định hình trật tự tăng trưởng kinh tế Đông Nam Á và vị thế của các nền kinh tế tầm trung trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Năm 1990, quy mô GDP Việt Nam mới bằng khoảng 1/8 Philippines và thu nhập bình quân đầu người kém xa, nhưng đà tăng trưởng dài hạn đã đảo chiều cán cân trong khu vực. Điểm đáng nói không chỉ là con số, mà là thông điệp: một nền kinh tế đi sau đang trở thành đối trọng với những “ngôi sao cũ” của ASEAN.

GDP Việt Nam vượt Philippines và áp sát Thái Lan

Việc GDP Việt Nam vượt Philippines sau ba thập kỷ là minh chứng rõ ràng cho sức bật cải cách. Từ những năm 1990, Đổi mới, mở cửa và hội nhập quốc tế đã tạo ra giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ, dần thu hẹp khoảng cách rồi đưa hai nền kinh tế tiệm cận nhau vào năm 2020. Bước ngoặt đến khi Việt Nam lần đầu vượt Philippines về quy mô GDP, với dự báo đạt khoảng 514 tỷ USD so với 487 tỷ USD của Philippines. Cùng lúc, Việt Nam lọt nhóm thu nhập trung bình cao, thiết lập nền tảng cho tham vọng trở thành nước thu nhập cao. Ở bình diện thương mại, sức bật còn ấn tượng hơn: Việt Nam chiếm khoảng 1,8% tổng xuất khẩu hàng hóa toàn cầu, cao gấp nhiều lần tỷ trọng GDP, qua đó khẳng định độ mở và vai trò trong chuỗi cung ứng.

Tăng trưởng 8,39% và cuộc đua với Thái Lan, Indonesia

Nếu quá khứ là câu chuyện vượt Philippines, hiện tại là cuộc đua Việt Nam áp sát Thái Lan và Indonesia. Quý 2/2026, GDP Việt Nam tăng 8,39% so với cùng kỳ, đưa tăng trưởng 6 tháng lên 8,18%, trong khi Thái Lan chỉ đạt 1,9% cùng giai đoạn. Đây không phải khác biệt nhỏ; nó phản ánh hai quỹ đạo: một bên tăng tốc với sản xuất xuất khẩu và FDI, một bên chậm lại giữa những giới hạn của mô hình cũ. Theo ước tính PPP, GDP Việt Nam đạt 1.838 tỷ USD năm 2025, đứng thứ ba ASEAN, chỉ sau Indonesia và Thái Lan. Với dự báo 2.025 tỷ USD năm 2026, Việt Nam sẽ vượt Thái Lan về GDP (PPP) để đứng thứ hai trong khối. Câu hỏi không còn là “liệu có bắt kịp?”, mà là “khi nào vượt và duy trì được khoảng cách?”.

Du lịch, hàng không, bán dẫn: động cơ mới của tăng trưởng

Đà tăng trưởng không chỉ đến từ công nghiệp chế biến – chế tạo và FDI, mà còn từ các động lực mới: du lịch, hàng không và bán dẫn. Việt Nam đã vượt Thái Lan để trở thành thị trường hàng không lớn thứ hai Đông Nam Á về lượng ghế cung ứng, với 7,27 triệu ghế trong tháng 8 và tăng 10% so với cùng kỳ. Du lịch cũng tăng tốc khi Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2025, tăng 20,4%, cho thấy khả năng cạnh tranh về giá, chất lượng khách sạn và tốc độ đổi mới đô thị. Trên nền đó, chiến lược bán dẫn đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên đến năm 2030, nhằm đón dòng vốn tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây là những lĩnh vực có thể đưa Việt Nam bước từ “công xưởng” sang “trung tâm công nghệ tầm trung”.

Việt Nam trên đường vào top 20 kinh tế lớn nhất thế giới

Theo thước đo GDP (PPP), vị thế toàn cầu của Việt Nam đang dịch chuyển nhanh. Năm 2025, Việt Nam xếp thứ 24 thế giới, với quy mô đã vượt các nền kinh tế phát triển như Hà Lan và Thụy Sỹ. Các dự báo cho thấy đến năm 2028, GDP (PPP) Việt Nam có thể đạt 2.208 tỷ USD, vượt Úc và Ba Lan để vào top 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới. Đây không chỉ là cột mốc danh nghĩa, mà là bước xác lập Việt Nam như một “mid-power” kinh tế có tiếng nói rõ hơn trong các bàn tròn thương mại và công nghệ. Tuy nhiên, đà bứt phá hiện tại cũng đặt ra áp lực: duy trì tăng trưởng cao, giải quyết các điểm nghẽn về năng lượng, hạ tầng, công nghệ, để mô hình không lặp lại những chu kỳ khó khăn từng thấy ở các nền kinh tế đi trước. Nếu xử lý được các bài toán đó, cuộc đua Việt Nam áp sát Thái Lan và tiến vào top 20 sẽ không chỉ là dự báo, mà là thực tế.