Thỏa thuận LNG Long Sơn: một bước đi mang tính định nghĩa
Dự án LNG Long Sơn là nhà máy điện khí sử dụng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) với công suất khoảng 1.500 MW, tổng vốn đầu tư sơ bộ gần 40.000 tỷ đồng, được phát triển tại TP.HCM trong khuôn khổ hợp tác giữa T&T Energy Group và TotalEnergies, nhằm bổ sung nguồn điện sạch hơn cho hệ thống điện quốc gia và củng cố an ninh năng lượng dài hạn.
Điểm đáng nói không chỉ là quy mô 40.000 tỷ đồng, mà là việc dự án LNG Long Sơn được ký biên bản ghi nhớ (MOU) hợp tác tại Paris, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp và Hội nghị Thượng đỉnh không gian vũ trụ, do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam dẫn đầu. Đây là tín hiệu rõ ràng: Hà Nội và Paris coi hợp tác năng lượng là một trụ cột chiến lược mới trong quan hệ song phương. Trong bối cảnh Việt Nam phải cùng lúc đáp ứng nhu cầu điện tăng nhanh, cam kết trung hòa carbon và xử lý áp lực than đá, LNG Long Sơn trở thành phép thử lớn cho mô hình "điện khí LNG Việt Nam" với đối tác phương Tây.
Ý nghĩa chiến lược của hợp tác năng lượng Việt-Pháp
Việc biên bản ghi nhớ giữa T&T Energy Group và TotalEnergies Gas & Power Activities được trao trong chuyến công du chính thức của lãnh đạo cấp cao Việt Nam tới Pháp không phải là chi tiết nghi lễ, mà là thông điệp chính trị: hợp tác năng lượng Việt-Pháp đang được nâng lên tầm chiến lược. Khi một dự án điện khí LNG quy mô lớn được chứng kiến bởi nguyên thủ hai nước, nó gửi tín hiệu bảo đảm về cam kết chính sách, giảm đáng kể rủi ro cho nhà đầu tư và các tổ chức tài chính quốc tế.
Từ góc nhìn đối ngoại, đây là cách Việt Nam đa dạng hóa đối tác, không chỉ dựa vào nguồn vốn và công nghệ từ một vài trung tâm truyền thống. TotalEnergies là một trong những nhà khai thác LNG lớn nhất thế giới, với danh mục toàn cầu đạt 44 triệu tấn/năm vào năm 2025 và tham gia toàn bộ chuỗi giá trị LNG. Trên thực tế, tập đoàn này đã hiện diện tại Việt Nam với vai trò nhà cung cấp LNG cho kho Thị Vải, phục vụ các nhà máy Nhơn Trạch 3 và 4. Việc mở rộng hợp tác sang dự án LNG Long Sơn biến mối quan hệ thương mại hiện hữu thành một trục hợp tác dài hạn, gắn với chuyển đổi năng lượng sâu hơn.
LNG Long Sơn trong bức tranh Quy hoạch điện VIII
Không thể hiểu hết tầm quan trọng của dự án LNG Long Sơn nếu tách khỏi Quy hoạch điện VIII. Dự án đã được TP.HCM chấp thuận chủ trương đầu tư và được đưa vào Quy hoạch điện VIII theo Quyết định số 768/QĐ-TTg về điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Nói cách khác, đây không phải dự án đơn lẻ, mà là một mắt xích trong chiến lược chuyển dịch cơ cấu nguồn điện, tăng tỷ trọng điện khí LNG để thay thế dần nhiệt điện than.
Với công suất khoảng 1.500 MW, LNG Long Sơn sẽ nằm trong nhóm nhà máy điện khí LNG lớn nhất cả nước, đóng vai trò then chốt trong bảo đảm an ninh năng lượng khu vực miền Nam trong giai đoạn chuyển đổi đến năm 2050. Câu hỏi quan trọng không phải là "có cần hay không", mà là "triển khai nhanh đến mức nào" để kịp bù đắp khoảng trống nguồn điện khi nhiều nhà máy than cũ phải giảm tải hoặc dừng hoạt động theo lộ trình khí hậu. Quy hoạch đã mở đường, nhưng tiến độ thực tế sẽ quyết định liệu điện khí LNG Việt Nam có trở thành trụ cột thực sự hay vẫn dừng ở tham vọng trên giấy.
Vai trò và toan tính của mỗi bên trong liên danh
Theo biên bản ghi nhớ, TotalEnergies Gas & Power Activities dự kiến giữ vai trò nhà đầu tư và đồng phát triển dự án, phụ trách đầu tư nhà máy điện, hạ tầng LNG, cung cấp LNG với giá cạnh tranh và chủ trì thu xếp tài chính. Nói cách khác, phía Pháp mang vào dự án công nghệ, kinh nghiệm và khả năng huy động vốn toàn cầu, những yếu tố mà nhiều dự án LNG tại châu Á từng thiếu.
Ở chiều ngược lại, T&T Energy Group vừa là nhà đầu tư, vừa chịu trách nhiệm pháp lý, làm việc với các cơ quan trung ương và địa phương trong suốt vòng đời dự án: từ phát triển, tài trợ, xây dựng đến vận hành, bảo dưỡng và xin các phê duyệt cần thiết. Đây là phân công thực tế: doanh nghiệp Việt Nam hiểu hệ thống pháp lý và môi trường kinh doanh trong nước, còn đối tác Pháp mạnh về chuyên môn và nguồn LNG. Biên bản ghi nhớ cũng đặt nền cho đàm phán Thỏa thuận Mua bán LNG, để sau khi liên danh được chọn là nhà đầu tư, TotalEnergies trở thành nhà cung cấp LNG cho dự án. Sự ràng buộc này khiến LNG Long Sơn không đơn thuần là dự án điện, mà là hợp đồng chuỗi dài hạn.
T&T Energy, TotalEnergies và vị thế mới của điện khí LNG Việt Nam
T&T Group không bước vào điện khí LNG Long Sơn từ con số 0. Tập đoàn, với nòng cốt là T&T Energy Group, đang sở hữu danh mục dự án năng lượng đã và đang đầu tư tổng công suất khoảng 2.900 MW, trong đó gần 1.200 MW đã vận hành thương mại. Họ cũng phát triển nhiều dự án năng lượng tái tạo trong nước và dự án điện gió Savan 1 tại Lào, công suất 300 MW, hoàn thành chỉ trong 16 tháng và cung cấp khoảng 0,9 tỷ kWh/năm. Đây là minh chứng cho khả năng triển khai dự án quy mô lớn, xuyên biên giới.
Khi một nhà đầu tư nội địa đã có kinh nghiệm tái tạo và xuyên biên giới bắt tay với một "người khổng lồ" LNG toàn cầu, điện khí LNG Việt Nam có cơ hội thoát khỏi tình trạng phụ thuộc hoàn toàn vào các tập đoàn nhà nước hoặc một vài đối tác truyền thống. Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm thách thức: chấp nhận LNG nghĩa là chấp nhận rủi ro giá nhiên liệu biến động, áp lực hạ tầng nhập khẩu và câu hỏi về vai trò dài hạn của LNG trong lộ trình phát thải ròng bằng 0. Dự án LNG Long Sơn, nếu được triển khai đúng tiến độ và minh bạch, có thể trở thành hình mẫu cho hợp tác năng lượng Việt-Pháp: cân bằng giữa nhu cầu điện hiện tại, an ninh năng lượng và cam kết khí hậu.
