Học 4 ngày/tuần là gì và vì sao Thông tư 85 làm nóng tranh luận?
Học 4 ngày/tuần trong bối cảnh Thông tư 85 Bộ GD-ĐT là việc nhà trường gom toàn bộ lịch học chính khóa vào bốn ngày, dành ngày thứ năm cho hoạt động bổ trợ trường học hoặc cho học sinh nghỉ, qua đó giảm các môn liên kết, tăng thời gian nghỉ ngơi và học tự chọn nhưng đồng thời đặt ra bài toán quản lý con cái và bảo đảm kỹ năng cho học sinh. Thông tư 85 về tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học có hiệu lực từ 15-11, yêu cầu các trường không được thu tiền đối với hoạt động giáo dục tăng cường. Đây là cú hích buộc các trường phải rà soát lại lịch học chính khóa, cân nhắc cắt giảm hoặc điều chỉnh các chương trình liên kết như kỹ năng sống, STEM, ngoại ngữ, tin học, môn năng khiếu. Vấn đề không còn là “có nên giảm tải hay không”, mà là “giảm như thế nào để không đẩy rủi ro sang phụ huynh”.
Nguyễn Hữu Thọ: mô hình 4 ngày/tuần đầu tiên và những kỳ vọng
Thông tin Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ ở phường Xóm Chiếu, TP.HCM dự kiến tổ chức học chính khóa 4 ngày/tuần đã trở thành tâm điểm tranh luận. Theo kế hoạch, học sinh học chương trình chính khóa từ thứ Hai đến thứ Năm, mỗi ngày 7 tiết (4 tiết buổi sáng, 3 tiết buổi chiều), tổng cộng 28 tiết đúng khung chương trình giáo dục phổ thông hiện hành. Buổi sáng thứ Sáu, trường dự kiến tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh chưa đạt yêu cầu, sinh hoạt câu lạc bộ thể dục thể thao và các hoạt động giáo dục khác, tất cả đều không thu phí. Đây là mô hình học 4 ngày/tuần khá “sạch”: lịch học chính khóa không còn các môn liên kết, học sinh có thêm thời gian nghỉ ngơi, chơi thể thao, tự học hoặc ôn thi, trong khi nhà trường vẫn giữ được không gian cho hoạt động bổ trợ trường học. Nhiều phụ huynh mong mô hình này được nhân rộng ở cả tiểu học, THCS và THPT, coi đó là bước đầu trả lại quyền lựa chọn cho người học.
Phụ huynh: giữa niềm vui giảm tải và nỗi lo con ở nhà với màn hình
Từ góc nhìn gia đình, học 4 ngày/tuần là một đề xuất đầy mâu thuẫn. Một nhóm phụ huynh hoan nghênh việc bỏ bớt môn liên kết để con được nghỉ ngơi, chơi thể thao và tập trung cho môn chính. Chị Thu Hà, có con học lớp 12 tại TP.HCM, ủng hộ mạnh mẽ vì con chị hiện phải học cả sáng lẫn chiều từ thứ Hai đến thứ Sáu, nhiều tuần còn đi trải nghiệm, hướng nghiệp sáng thứ Bảy, tối lại đi học thêm. Với lịch học chính khóa gọn trong bốn ngày, áp lực đó giảm đáng kể. Nhưng bên cạnh sự ủng hộ, không ít phụ huynh lo lắng. Anh Vũ Hồng Việt, có con lớp 1 và lớp 3, chia sẻ rằng cả hai vợ chồng đều đi làm giờ hành chính, nếu con nghỉ thứ Sáu thì gia đình không có người trông coi. Nỗi sợ không chỉ là con ở nhà một mình, mà còn là nguy cơ “cày game từ sáng đến tối”, sa đà vào màn hình khi thiếu giám sát. Ở chiều ngược lại, một số phụ huynh cũng lo nếu cắt giảm chương trình liên kết, hoạt động ngoại khóa thì con sẽ thiếu hụt kỹ năng mềm, ngoại ngữ so với bạn bè; nếu phải đưa con ra trung tâm học thì chi phí có thể còn cao hơn.
Nhà trường hồi hộp: ngày thứ Sáu là cơ hội hay gánh nặng mới?
Với các trường, Thông tư 85 mở ra không gian tái thiết kế lịch học chính khóa nhưng cũng đặt ra nhiều câu hỏi chưa có lời đáp. Nhiều trường ở TP.HCM đang tích cực rà soát, tính toán gom gọn tiết học chính khóa từ thứ Hai đến thứ Năm, dành riêng thứ Sáu cho hoạt động ngoại khóa như hướng nghiệp, bồi dưỡng học sinh giỏi, sinh hoạt câu lạc bộ. Tuy nhiên, kế hoạch của Nguyễn Hữu Thọ mới chỉ là dự kiến và còn chờ hướng dẫn của Sở GD-ĐT TP.HCM; ban giám hiệu nhà trường thừa nhận đang hồi hộp chờ xem có được bỏ các môn liên kết hay không, và nếu bỏ thì tổ chức như thế nào cho đúng tinh thần Thông tư 85. Một số ý tưởng được nêu là để thứ Sáu và thứ Bảy trở thành “khung” cho các môn học theo nhu cầu: học sinh nào đăng ký thì đi học và đóng tiền, không đăng ký thì ở nhà. Nhưng phương án cho nghỉ thứ Sáu hay cắt giảm hoạt động ngoại khóa vẫn đang được cân nhắc, vì phải cân bằng giữa giảm tải áp lực và đảm bảo kỹ năng mềm cho học sinh. Nếu không có hướng dẫn rõ về phân bổ nguồn lực, nhân sự và nội dung hoạt động bổ trợ trường học, ngày thứ Sáu dễ biến thành khoảng trống khó quản lý hơn là cơ hội giáo dục.
Bài toán dài hạn: từ giảm môn liên kết đến quyền học tự chọn
Điểm tích cực nhất của học 4 ngày/tuần là nó buộc hệ thống giáo dục nhìn lại ranh giới giữa bắt buộc và tự chọn. Khi Thông tư 85 khẳng định hoạt động giáo dục tăng cường không được thu tiền và hoạt động theo nhu cầu người học phải tự nguyện, thu phí công khai, minh bạch, các môn liên kết không thể tiếp tục “trộn” vào thời khóa biểu như phần của chính khóa. Nhiều phụ huynh đề xuất các môn này nên được tách thành lớp riêng, ai có nhu cầu thì đăng ký và đóng học phí, ai không có nhu cầu thì không phải tham gia. Nếu được thiết kế tốt, ngày thứ Sáu có thể trở thành không gian cho hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, câu lạc bộ, bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu, đồng thời mở rộng quyền học tự chọn cho học sinh. Thậm chí, nếu trường không tổ chức hoạt động vào thứ Sáu, học sinh có thể nghỉ trọn ba ngày cuối tuần. Nhưng để mô hình này không biến thành “ngày ở nhà với game”, cần sự phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh: trường phải minh bạch, linh hoạt trong thiết kế hoạt động, còn gia đình phải chuẩn bị phương án trông con và định hướng sử dụng thời gian rảnh. Học 4 ngày/tuần chỉ thực sự là cơ hội khi thời gian nghỉ thêm được biến thành thời gian sống, học và lớn lên có ý nghĩa.
