Học 4 ngày/tuần là gì và vì sao gây chú ý ngay lúc này?
Học 4 ngày/tuần trong bối cảnh hiện nay là mô hình nhà trường dồn toàn bộ lịch học chính khóa vào 4 ngày từ thứ Hai đến thứ Năm, đảm bảo đủ số tiết theo chương trình giáo dục phổ thông, còn ngày thứ Sáu dành riêng cho hoạt động giáo dục bổ trợ, trải nghiệm và hướng nghiệp không thu phí, nhằm vừa tuân thủ Thông tư 85 Bộ GD-ĐT vừa giảm áp lực học tập và chi phí cho gia đình học sinh. Thông tư 85 Bộ GD-ĐT có hiệu lực từ ngày 15-11, quy định các cơ sở giáo dục phổ thông không được thu tiền đối với hoạt động giáo dục tăng cường. Đây chính là “cú hích” buộc các trường phải sắp xếp lại lịch học chính khóa và toàn bộ hoạt động giáo dục bổ trợ, thay vì núp bóng những “chương trình nhà trường” hay “môn liên kết” thu phí như trước.
Nguyễn Hữu Thọ: Mô hình học 4 ngày/tuần đầu tiên và thông điệp gửi hệ thống
Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ ở phường Xóm Chiếu đang trở thành “ca thử nghiệm” nổi bật của mô hình học 4 ngày/tuần theo tinh thần Thông tư 85 Bộ GD-ĐT. Theo kế hoạch, học sinh sẽ học chương trình chính khóa từ thứ Hai đến thứ Năm, mỗi ngày 7 tiết, gồm 4 tiết buổi sáng và 3 tiết buổi chiều, tổng cộng 28 tiết/tuần đúng với chương trình giáo dục phổ thông hiện hành. Sáng thứ Sáu, nhà trường tổ chức các hoạt động giáo dục bổ trợ, trải nghiệm, hướng nghiệp, bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh chưa đạt yêu cầu, ôn tập cho lớp 12 và sinh hoạt câu lạc bộ thể dục thể thao, tất cả đều không thu phí. Theo phương án này, học sinh không phải đến trường chiều thứ Sáu, cả ngày thứ Bảy và Chủ nhật, có thêm thời gian nghỉ ngơi, tự cân đối học tập và rèn luyện thể chất. Đây là thông điệp rõ ràng: vẫn bảo đảm đủ lịch học chính khóa, nhưng trả lại ngày thứ Sáu đúng nghĩa cho hoạt động giáo dục bổ trợ miễn phí.
Phụ huynh ủng hộ vì bớt “môn liên kết”, giảm áp lực phí học tăng cường
Điểm khiến nhiều phụ huynh đồng tình với mô hình học 4 ngày/tuần là lịch học chính khóa không còn chen chúc các môn liên kết hay “chương trình nhà trường” thu phí. Một phụ huynh có con học lớp 11 nói thẳng: cần bỏ những môn không cần thiết hoặc học sinh không có nhu cầu, để các em tập trung môn chính, có thời gian nghỉ ngơi, tự học, chơi thể thao và phụ huynh giảm gánh nặng học phí. Thực tế, nhiều trường trước đây đưa các môn liên kết vào xen kẽ lịch học chính khóa, khiến phụ huynh “trên danh nghĩa tự nguyện nhưng thực tế khó từ chối” vì sợ con bị tách khỏi lớp. Khi Thông tư 85 Bộ GD-ĐT cấm thu phí hoạt động giáo dục tăng cường, mô hình Nguyễn Hữu Thọ cho thấy một lối ra: tách bạch lịch học chính khóa và hoạt động giáo dục bổ trợ, minh bạch hóa mọi khoản phí học tăng cường, nếu có, theo đúng nhu cầu người học.
Nhà trường lo lắng điều gì khi Thông tư 85 “khai tử” chương trình nhà trường?
Nếu phụ huynh phần lớn ủng hộ, thì nhiều ban giám hiệu lại đang… hồi hộp. Thông tư 85 Bộ GD-ĐT phân loại hoạt động giáo dục thành chính khóa, tăng cường và theo nhu cầu người học; trong đó hoạt động chính khóa và tăng cường đều không được thu phí. Điều này đồng nghĩa khái niệm “chương trình nhà trường” vốn gắn với nhiều khoản thu bổ sung gần như không còn chỗ đứng. Một hiệu trưởng tiểu học thừa nhận nhà trường đang chờ hướng dẫn cụ thể của sở giáo dục về việc có bỏ hẳn các môn liên kết hay không, và nếu tổ chức thì phải làm thế nào cho đúng quy định. Vấn đề không chỉ là tài chính, mà còn là tổ chức nhân sự, phân phối chương trình, bố trí phòng học, vì dồn lịch học chính khóa vào 4 ngày đòi hỏi quản lý rất chặt để không biến 7 tiết/ngày thành “ca học marathon” gây quá tải.
Cần làm rõ ngay: Thứ Sáu miễn phí, nhưng quyền lựa chọn thuộc về ai?
Theo kế hoạch của Nguyễn Hữu Thọ, sáng thứ Sáu dành cho hoạt động giáo dục bổ trợ, trải nghiệm, hướng nghiệp và các câu lạc bộ, tất cả đều không thu phí học sinh. Tuy nhiên, câu hỏi lớn cho toàn hệ thống là: thứ Sáu có bắt buộc đến trường hay hoàn toàn theo nhu cầu người học? Nếu là hoạt động giáo dục tăng cường thì không được thu phí nhưng có thể bắt buộc; nếu là hoạt động theo nhu cầu người học thì phải tự nguyện và có thể thu phí, miễn minh bạch. Trong bối cảnh nhiều phụ huynh từng bị “ép tự nguyện” với các môn liên kết, mọi mơ hồ đều có nguy cơ bị lợi dụng. Vì vậy, khi nhân rộng mô hình học 4 ngày/tuần, sở giáo dục cần hướng dẫn rõ: đâu là lịch học chính khóa, đâu là hoạt động giáo dục bổ trợ miễn phí, đâu là dịch vụ theo nhu cầu có thu tiền, và cơ chế đăng ký – rút lui phải bảo vệ quyền lựa chọn thực sự của học sinh và phụ huynh.
