Giảm buổi chính khóa phải đi cùng quyền lựa chọn
Tuần học bốn ngày là cách tổ chức trong đó lịch học chính khóa được gom vào bốn ngày trong tuần, giúp học sinh có thêm thời gian ngoài lớp nhưng đòi hỏi nhà trường sắp xếp rõ các hoạt động bổ sung. Trường Tiểu học Hà Huy Giáp ở phường An Phú Đông, TP.HCM, dự kiến áp dụng thời khóa biểu mới từ đầu tháng 11: chuyển các môn liên kết xuống cuối buổi sáng và bố trí để học sinh nghỉ học thứ Bảy. Đây là điều chỉnh thực tế theo Thông tư 85, nhưng điểm đáng chú ý không chỉ là ngày nghỉ được mở rộng. Lịch mới cần giúp gia đình hiểu đâu là giờ học chính khóa, đâu là hoạt động theo nhu cầu, và có thể lựa chọn mà không bị xáo trộn. Nếu thiếu sự phân định ấy, một thời khóa biểu gọn hơn chưa chắc đồng nghĩa với việc học sinh được chủ động hơn.
Môn liên kết chuyển xuống cuối buổi sáng
Trước khi đổi lịch, các môn Công dân số, Trí tuệ nhân tạo và STEM được xếp xen trong giờ chính khóa buổi sáng. Theo hiệu trưởng Nguyễn Hoàng Yến, thời khóa biểu mới đưa các môn này xuống cuối buổi sáng; phụ huynh không có nhu cầu cho con tham gia có thể đón con về. Cách bố trí này làm rõ ranh giới giữa chương trình bắt buộc và hoạt động đăng ký, phù hợp nguyên tắc của Thông tư 85: hoạt động giáo dục theo nhu cầu phải tự nguyện, không ép buộc hoặc vận động, đồng thời không được chen vào thời khóa biểu chính khóa. Đây là hướng sắp xếp hợp lý hơn việc để học sinh phải ở lại hoặc tham gia một hoạt động chỉ vì nó nằm giữa các tiết học. Tuy nhiên, quyền lựa chọn chỉ có ý nghĩa khi thông tin về lịch, nội dung và việc đón học sinh được trao đổi rõ với gia đình.
Bài toán phòng học và lịch của giáo viên
Để học sinh được nghỉ thứ Bảy, trường phải tổ chức thêm một buổi chiều trong tuần, dù cơ sở vật chất còn hạn chế. Trường có 72 lớp với 3.500 học sinh; theo hiệu trưởng, nhà trường tận dụng phòng họp hội đồng và các phòng chức năng để bố trí lớp học. Quy mô này cho thấy đổi thời khóa biểu không đơn giản là chuyển một buổi học sang ngày khác: phòng học, nhân lực và lịch sinh hoạt của gia đình đều phải khớp nhau. Nhà trường cho biết điều chỉnh giúp học sinh có thêm thời gian nghỉ ngơi, tham gia hoạt động khác, đồng thời giảm áp lực cho giáo viên phải làm việc cuối tuần. Lợi ích ấy đáng ghi nhận, nhưng không nên đánh đổi bằng việc dồn lịch quá chặt hoặc khiến hoạt động tự chọn trở thành gánh nặng tổ chức cho phụ huynh.
Thời khóa biểu mới cần đi kèm hướng dẫn rõ
Nhà trường cho biết đã lấy ý kiến phụ huynh về nhu cầu đăng ký các môn liên kết từ cuối năm học trước và tổ chức trên cơ sở đồng thuận. Việc khảo sát lại hiện khó khả thi vì có thể làm xáo trộn khâu tổ chức; theo hướng dẫn được nêu, những nội dung triển khai trước ngày 15/11 vẫn có thể tiếp tục đến hết năm học. Trong khi đó, một số trường khác vẫn chờ hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo. Vì vậy, thay đổi tại Hà Huy Giáp là bước điều chỉnh cụ thể, nhưng chưa tự nó giải quyết câu hỏi rộng hơn: hoạt động theo nhu cầu nên được thông báo, đăng ký và bố trí ra sao để lựa chọn của gia đình thực sự tự nguyện? Kết luận cần rõ ràng: nghỉ học thứ Bảy là lợi ích thiết thực, song chất lượng của mô hình phụ thuộc vào lịch minh bạch và quyền từ chối được tôn trọng.
