Đầu tư công Phú Thọ: kế hoạch trung hạn và thông điệp chính sách
Kế hoạch đầu tư công Phú Thọ giai đoạn 2026-2030 là chương trình phân bổ vốn ngân sách với tổng nguồn hơn 137.035 tỷ đồng nhằm ưu tiên xử lý nợ đọng, hoàn thiện các dự án chuyển tiếp và tái cấu trúc hạ tầng giao thông, qua đó mở rộng không gian phát triển kinh tế và tăng khả năng kết nối vùng trung du, miền núi phía Bắc với các cực tăng trưởng quốc gia. HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 33/NQ-HĐND về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 với tổng nguồn vốn thực hiện lên tới 137.035,301 tỷ đồng và có hiệu lực từ ngày 12/8/2026. Điều đáng nói không chỉ là quy mô vốn, mà là cách Phú Thọ chọn thứ tự ưu tiên: trả hết nợ đọng xây dựng cơ bản, hoàn trả toàn bộ vốn ứng trước, rồi mới đến các dự án mới. Đây là lựa chọn mang tính kỷ luật tài khóa cao, gửi đi thông điệp rõ ràng rằng tăng trưởng phải dựa trên nền tài chính lành mạnh, không kéo dài các công trình dang dở, không để hạ tầng nửa vời làm cản trở năng lực cạnh tranh của tỉnh.
Chiến lược phân bổ vốn: dọn "di sản" để mở đường cho phát triển bền vững
Cách Phú Thọ thiết kế kế hoạch đầu tư công cho thấy tỉnh coi việc xử lý triệt để nợ đọng và dự án chuyển tiếp là bước đi bắt buộc trước khi nói đến phát triển bền vững. Theo nghị quyết, vốn được phân bổ trước hết để thanh toán 100% nợ đọng xây dựng cơ bản và hoàn trả toàn bộ các khoản đã ứng trước kế hoạch, sau đó mới ưu tiên các dự án đã hoàn thành, dự án chuyển tiếp và phần đối ứng cho chương trình mục tiêu quốc gia, PPP, ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài cùng các dự án dùng ngân sách Trung ương. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Trong tổng số 137.035,301 tỷ đồng, 100.247,586 tỷ đồng được phân bổ chi tiết trong đợt này, còn 36.787,714 tỷ đồng sẽ phân bổ sau theo tiến độ và điều kiện thực hiện dự án". Thay vì chạy theo danh mục dự án mới rầm rộ, tỉnh chọn cách khóa lại những điểm nghẽn cũ, đảm bảo dòng vốn không bị tản mạn. Đó là nền nằm cho bất kỳ chiến lược phát triển dài hạn nào, từ hạ tầng xanh, hạ tầng giao thông đến hội nhập quốc tế về sau, bởi một hệ thống công trình hoàn thiện, không “treo” mới có thể hấp thụ hiệu quả dòng FDI công nghệ cao và các sáng kiến tăng trưởng xanh trong tương lai.
Hạ tầng giao thông: mạng lưới kết nối thay vì những tuyến đường rời rạc
Phú Thọ đang chuyển từ tư duy làm từng tuyến đường riêng lẻ sang xây dựng mạng lưới hạ tầng giao thông đa phương thức, gắn với không gian kinh tế rộng hơn. Sau hợp nhất, tỉnh có hơn 30.700km đường bộ, gần 680km đường thủy nội địa và gần 113km đường sắt quốc gia – một nền tảng hiếm có ở vùng trung du, miền núi, nếu biết tổ chức lại theo hướng kết nối. Theo kế hoạch, giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến bố trí khoảng 77.500 tỷ đồng cho hạ tầng giao thông, với hàng loạt dự án liên vùng, cao tốc, và vành đai. Những tuyến liên vùng kết nối đường Hồ Chí Minh với quốc lộ 70B, quốc lộ 32C đi Lào Cai và tuyến nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai với cao tốc Tuyên Quang - Phú Thọ đang bước vào giai đoạn hoàn thiện, chuẩn bị đưa vào khai thác. Khi các trục này đồng bộ với mạng lưới khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khu đô thị, hạ tầng giao thông không chỉ là đường sá, mà sẽ trở thành động lực mở rộng không gian kinh tế, kéo gần các trung tâm công nghiệp, vùng du lịch và thị trường xuất khẩu, đặt nền cho hội nhập quốc tế sâu hơn về thương mại và chuỗi cung ứng.
Không gian phát triển vùng cao: từ "cánh cửa" hạ tầng đến khả năng hội nhập
Điểm đáng chú ý trong chiến lược đầu tư công Phú Thọ là cách tỉnh nhìn hạ tầng giao thông như chiếc chìa khóa mở cửa vùng cao, thay vì chỉ phục vụ lưu thông nội tỉnh. Hai hành lang Nội Bài - Việt Trì và Vĩnh Yên - Việt Trì - Hòa Bình được định hướng trở thành trục phát triển quan trọng, tăng khả năng kết nối với Hà Nội, các trung tâm công nghiệp và vùng du lịch. Cách tiếp cận lấy hạ tầng làm nền tảng giúp Phú Thọ từng bước hình thành mạng lưới kết nối đồng bộ, được xem là chìa khóa để mở rộng không gian kinh tế, nâng sức hút đầu tư và tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nếu đi đến cùng, điều này có thể dịch ra cơ hội hội nhập quốc tế sâu hơn: các khu công nghiệp quy hoạch bài bản sẽ hấp thụ tốt hơn dòng FDI công nghệ cao, những dự án logistic hiện đại sẽ kết nối doanh nghiệp địa phương với chuỗi giá trị khu vực. Nhưng khả năng đó chỉ thành hiện thực khi tỉnh tiếp tục giữ kỷ luật đầu tư công, tránh phình to các dự án nhưng mỏng về chất lượng và kết nối.
Kết luận: đòn bẩy hạ tầng chỉ hiệu quả khi gắn với kỷ luật vốn và tầm nhìn dài hạn
Nhìn tổng thể, kế hoạch đầu tư công Phú Thọ với hơn 137.000 tỷ đồng không phải là cuộc chạy đua quy mô, mà là bước tái định vị ưu tiên phát triển: dọn sạch nợ đọng, khóa các dự án chuyển tiếp, tập trung vào hạ tầng giao thông và không gian kinh tế thay vì những công trình đơn lẻ. Tỉnh đang dùng đầu tư công như một đòn bẩy, nhưng là đòn bẩy có kiểm soát, dựa trên kỷ luật tài khóa và thiết kế mạng lưới kết nối vùng. Con đường phía trước sẽ không dễ nếu tăng trưởng chậm lại hoặc nguồn thu ngân sách biến động, song việc phân bổ vốn theo lộ trình, với hơn 100.247 tỷ đồng đã được chi tiết và phần còn lại gắn với điều kiện thực hiện, cho thấy tỉnh cố gắng giữ biên an toàn cho ngân sách. Nếu Phú Thọ tiếp tục kiên định với cách làm này và gắn các quyết sách hạ tầng với chiến lược thu hút FDI công nghệ cao, hạ tầng xanh và liên kết kinh tế khu vực, kế hoạch đầu tư công trung hạn có thể trở thành điểm ngoặt cho tham vọng phát triển bền vững và hội nhập quốc tế của tỉnh trong thập kỷ tới.
