Phú Thọ nhận hơn 4.651 tỷ: cú hích cho đầu tư công và hạ tầng

Gói 4.651 tỷ đồng: vì sao là bước ngoặt cho Phú Thọ đầu tư công?

Giai đoạn 2026-2030, Phú Thọ đầu tư công gắn với gói hỗ trợ hơn 4.651 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương là chương trình phân bổ nguồn lực tài chính nhà nước nhằm nâng cấp hạ tầng Phú Thọ 2026-2030, thúc đẩy phát triển kinh tế Phú Thọ ở vùng nông thôn, miền núi và khu vực khó khăn thông qua các dự án trường học, giao thông, văn hóa và sinh kế bền vững. Ở mức độ chiến lược, đây không chỉ là câu chuyện tăng chi ngân sách Trung ương Phú Thọ, mà là thử thách về năng lực quản trị đầu tư công: tỉnh có biến dòng vốn hơn 3.332 tỷ đồng cho xây dựng cơ bản và hơn 1.319 tỷ đồng kinh phí thường xuyên thành hạ tầng và dịch vụ công hữu ích, hay để chúng bị phân tán, chậm giải ngân, lãng phí nguồn lực. Cách Phú Thọ xử lý gói vốn này sẽ định hình quỹ đạo phát triển của địa phương trong nhiều năm.

Cơ cấu vốn: ưu tiên đúng chỗ hay nguy cơ cào bằng?

Nhìn vào cơ cấu, dễ thấy trọng tâm của ngân sách Trung ương Phú Thọ là xây dựng hạ tầng cứng: hơn 3.332 tỷ đồng dành cho đầu tư công, chỉ hơn 1.319 tỷ đồng cho kinh phí thường xuyên. Cách thiết kế này thể hiện một lựa chọn chính sách khá rõ: chấp nhận tăng áp lực giải ngân và chất lượng thi công để đổi lấy cải thiện mạnh các tuyến đường, trường học, nhà văn hóa, hệ thống thoát nước ở cấp cơ sở. Vốn được tuyên bố ưu tiên cho địa bàn khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cũng như các nhiệm vụ cấp thiết và dự án có khả năng hoàn thành. Về nguyên tắc, đó là hướng đi đúng. Nhưng nếu khâu lựa chọn danh mục dự án ở cấp xã và huyện thiếu dữ liệu, thiếu tầm nhìn kết nối vùng, cơ cấu vốn có thể trượt sang mô hình “mỗi nơi một ít”, hạ tầng manh mún, không tạo được các trục phát triển kinh tế Phú Thọ rõ ràng.

Từ nghị quyết tới công trường: Tam Hồng, Sơn Động cho thấy điều gì?

Để đánh giá thực chất Phú Thọ đầu tư công, phải nhìn vào công trường, không chỉ văn bản. Sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp xã, Tam Hồng tập trung nguồn lực cải tạo trường học và nhà văn hóa thôn để đáp ứng nhu cầu dạy học và sinh hoạt cộng đồng. Từ 1/7/2025 đến nay, xã này triển khai 17 dự án, đã hoàn thành 5, còn 12 đang thi công; đồng thời chuẩn bị thủ tục cho thêm 12 dự án khác. Năm 2026, Tam Hồng được bố trí 88,5 tỷ đồng vốn đầu tư công và đã giải ngân 83,1 tỷ đồng, đạt 94% kế hoạch. Đây là tỷ lệ hiếm thấy ở nhiều địa phương. Tại Sơn Động, với gần 20 dự án, tỷ lệ giải ngân đạt 81,97% trên tổng 59,49 tỷ đồng được giao. Những con số này cho thấy: khi ban quản lý dự án bám sát hiện trường, lãnh đạo xã trực tiếp kiểm tra, yêu cầu nhà thầu tăng tốc, tiến độ đầu tư công có thể cải thiện rõ rệt.

Hạ tầng Phú Thọ 2026-2030: lợi ích người dân hay thành tích giải ngân?

Cốt lõi của hạ tầng Phú Thọ 2026-2030 không phải là chiều dài con đường hay số phòng học, mà là tác động lên đời sống người dân. Dự án đường từ Đình Chu đến Triệu Đê cho thấy rõ điều này: khi hoàn thành, tuyến đường sẽ tăng năng lực khai thác, bảo đảm an toàn giao thông, cải thiện đi lại và vận chuyển hàng hóa, nông sản; kết nối tốt hơn các khu dân cư, thúc đẩy giao thương và phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Một người dân thôn Đình Chu nhận xét: "Việc chính quyền đầu tư nâng cấp đường, đặc biệt lắp hệ thống chiếu sáng, giúp người dân đi lại dễ dàng hơn, góp phần bảo đảm an toàn giao thông và trật tự công cộng". Từ nguồn vốn chương trình phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, người dân xã Tân Sơn cũng đang đầu tư phát triển kinh tế hiệu quả, cho thấy hạ tầng mềm (tiếp cận vốn, kỹ thuật) quan trọng không kém đường sá.

Giải ngân và thủ tục: điểm nghẽn buộc phải tháo để không lãng phí cơ hội

Vấn đề không nằm ở chỗ Phú Thọ có đủ tiền, mà ở việc tiền có được giải ngân đúng thời điểm, đúng dự án. Đến nay, mới 44 xã gửi kế hoạch triển khai chương trình giai đoạn 2026-2030 và chỉ 14 xã gửi phương án phân bổ vốn. Trong khi đó, hơn 826,8 tỷ đồng của ba chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 kéo dài sang năm 2026 mới giải ngân được hơn 240,198 tỷ đồng, đạt 29,1%, với chương trình nông thôn mới khoảng 36,3% và giảm nghèo bền vững 25,6%. Tỉnh đã yêu cầu rà soát từng dự án, xác định rõ tiến độ và khả năng giải ngân, tập trung xử lý vướng mắc về thủ tục đầu tư, đất đai, giải phóng mặt bằng, đấu thầu và thanh quyết toán; dự án không còn khả năng giải ngân sẽ bị xem xét điều chuyển. Thực tế tại các công trường cho thấy việc tăng kiểm tra giám sát, chủ động giải quyết khó khăn và buộc nhà thầu đẩy nhanh thi công đang tạo chuyển biến rõ về tiến độ. Nếu Phú Thọ giữ được kỷ luật này ở cả cấp tỉnh và cơ sở, gói 4.651 tỷ đồng có thể trở thành cú hích cho phát triển kinh tế Phú Thọ, chứ không phải một cuộc chạy đua thành tích giải ngân.