Việt Nam: từ “thị trường tiêu thụ” đến trung tâm sản xuất của các ông lớn
Việc Heineken đóng nhà máy tại Singapore để chuyển sản xuất sang Việt Nam và LEGO xây dựng tổ hợp sản xuất – logistics lớn nhất của mình ở TP.HCM cho thấy Việt Nam đang được các tập đoàn đa quốc gia nhìn nhận như một trung tâm sản xuất chiến lược mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu, chứ không còn chỉ là một thị trường tiêu thụ tăng trưởng nhanh. Đây là bước dịch chuyển mang tính lựa chọn chủ động, kết hợp giữa lợi thế chi phí, môi trường chính sách ổn định và khả năng trở thành “bệ phóng” cho cả khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Heineken từng coi Việt Nam là một trong 17 thị trường trọng điểm đến năm 2030, và mô tả đây là “một trong những thị trường bia hấp dẫn nhất thế giới”. Khi nhà máy Heineken Việt Nam tại Vũng Tàu được mở rộng với mục tiêu trở thành cơ sở sản xuất bia lớn nhất châu Á, thông điệp rất rõ: Việt Nam không chỉ bán bia, Việt Nam sẽ nấu bia cho cả khu vực.
Heineken đóng nhà máy ở Singapore: cuộc chơi quy mô và chi phí
Tháng 3/2026, Heineken công bố sẽ đóng cửa nhà máy Tiger Beer tại Singapore và chuyển sản xuất sang Việt Nam và Malaysia. Đây không phải là quyết định mang tính biểu tượng, mà là bước xoay trục sản xuất khu vực dựa trên bài toán kinh tế lạnh lùng: nhà máy Singapore đã vận hành lâu năm, cần chi phí đầu tư lớn chỉ để duy trì, và khó cạnh tranh về chi phí với các địa điểm mới trong khu vực.
Trong bối cảnh châu Á – Thái Bình Dương được Heineken đánh giá là động lực tăng trưởng và sản xuất nhờ xu hướng nhân khẩu học thuận lợi và nhu cầu tiêu dùng tăng, Việt Nam nổi lên như lựa chọn hợp lý. Lực lượng lao động được đào tạo tốt, môi trường kinh doanh ổn định và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp giúp nhà máy Heineken Việt Nam trở thành “xưởng bia khu vực”, phục vụ cả phân khúc cao cấp lẫn thị trường bia phổ thông qua các thương hiệu như Larue, Bivina.
Nhà máy LEGO TP.HCM: siêu tổ hợp sản xuất – logistics xanh
Khi LEGO quyết định xây dựng LEGO Manufacturing Vietnam tại Khu công nghiệp VSIP III ở TP.HCM và khánh thành vào ngày 9/4/2025, tập đoàn này đã biến Việt Nam thành nơi đặt nhà máy lớn nhất của mình trên toàn cầu. Quy mô khoảng 44 ha, tương đương 62 sân bóng đá, với 5 khối nhà chính và khoảng 4.000 việc làm trực tiếp, nhà máy này không chỉ là một dự án FDI công nghệ cao, mà là “đầu não sản xuất” mới của hãng đồ chơi lớn nhất thế giới tại châu Á.
Nhưng điểm đáng chú ý hơn là nhà máy LEGO TP.HCM được thiết kế vận hành 100% bằng năng lượng tái tạo từ năm 2027, với 12.400 tấm pin mặt trời trên mái, giúp giảm khoảng 15.000 tấn CO2 mỗi năm. Các khối văn phòng đạt chuẩn LEED Platinum, khu sản xuất đạt LEED Gold, cùng các giải pháp tái chế nhựa và xử lý nước thải hiện đại. Khi một tập đoàn dẫn đầu ngành đồ chơi chọn Việt Nam làm nơi triển khai mô hình nhà máy xanh nhất và hiện đại nhất của mình, đó là lời bỏ phiếu tín nhiệm rất rõ cho tham vọng sản xuất bền vững gắn với địa điểm này.
Chuỗi cung ứng toàn cầu dịch chuyển: Việt Nam không chỉ “nhận đơn gia công”
Điều làm câu chuyện LEGO khác biệt là họ không dừng ở nhà máy, mà còn xây cả Trung tâm Phân phối khu vực (RDC) tại Đồng Nai, trở thành kho khu vực thứ 5 trên thế giới và thứ 2 tại châu Á – Thái Bình Dương. RDC này là đầu mối logistics cho sản phẩm sản xuất tại Bình Dương, phân phối đến các thị trường như Úc, New Zealand, Malaysia, Singapore, Nhật Bản và kế hoạch mở rộng sang Indonesia, Ấn Độ.
Sự kết hợp giữa nhà máy Bình Dương và kho Đồng Nai tạo thành một cụm công nghiệp – logistics hoàn chỉnh, giúp rút ngắn thời gian giao hàng, giảm chi phí vận chuyển và tăng tính linh hoạt của chuỗi cung ứng LEGO trong khu vực. Trong khi đó, với Heineken, Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ mà ngày càng giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu của tập đoàn. Nói cách khác, Việt Nam đang leo lên nấc thang giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, từ “xưởng gia công” sang “cứ điểm sản xuất và phân phối khu vực”.
Cơ hội và thách thức: Việt Nam có giữ được vị thế mới?
Việc nhà máy Heineken Việt Nam hướng tới quy mô lớn nhất châu Á và nhà máy LEGO TP.HCM trở thành cơ sở lớn nhất toàn cầu là hai ví dụ tiêu biểu cho xu hướng đầu tư sản xuất Việt Nam đang lên. Các tập đoàn đa quốc gia chọn Việt Nam vì chi phí cạnh tranh, nhân lực phù hợp, hạ tầng công nghiệp hoàn thiện nhanh và môi trường chính sách ổn định. Nhưng lý do họ ở lại sẽ là khả năng duy trì chất lượng, năng suất và cam kết phát triển bền vững.
Nếu Việt Nam chỉ dừng ở ưu thế chi phí, lợi thế này sẽ sớm bị bào mòn khi các nước khác cạnh tranh. Bài toán dài hạn là leo tiếp lên nấc thang công nghệ, logistics và môi trường – đúng như cách nhà máy LEGO vận hành bằng năng lượng tái tạo và mô hình công trình xanh. Việt Nam đang có bước khởi đầu tốt trong cuộc “dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu”, nhưng để trở thành trung tâm sản xuất bền vững, cần kiên trì với cải cách, nâng chất lượng nhân lực và giữ vững tính dự đoán của chính sách.
