Từ điểm đến đầu tư đến đối tác trong chuỗi giá trị
Vị thế kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển từ nơi tiếp nhận vốn và sản xuất sang đối tác cùng tạo ra công nghệ, tri thức và giá trị mới. Sáng 28/10 tại TP.HCM, Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự và phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 (AEF 2026), gửi thông điệp rằng Việt Nam muốn là đối tác tin cậy và mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây là tham vọng đúng hướng: lợi thế về sản xuất và thương mại cần trở thành bệ phóng, không phải đích đến. Nếu dòng vốn mới chỉ mở rộng công suất mà ít gắn kết với doanh nghiệp trong nước, phần giá trị giữ lại sẽ hạn chế. Vì vậy, thu hút đầu tư chất lượng cao phải đi cùng việc nâng năng lực nội sinh, tăng sức cạnh tranh và tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Thông điệp với các tập đoàn: cùng đầu tư, cùng nghiên cứu
Điểm đáng chú ý trong lời mời gọi của Thủ tướng không phải là thêm một cam kết đầu tư, mà là thay đổi bản chất hợp tác: không chỉ “đầu tư tại Việt Nam” mà “đầu tư cùng Việt Nam”, không chỉ sản xuất mà còn cùng nghiên cứu phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo và xây dựng chuỗi giá trị mới. Hướng đi ấy có thể đưa đầu tư công nghệ vào những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, từ công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo đến bán dẫn và vật liệu mới. Nhưng lời kêu gọi chỉ thành hiện thực nếu Việt Nam có nhân lực đủ năng lực, doanh nghiệp nội địa đủ sức làm nhà cung ứng và môi trường thuận lợi cho nghiên cứu. Khi hợp tác tạo cơ hội để người lao động tiếp nhận, ứng dụng rồi từng bước làm chủ công nghệ, lợi ích mới lan rộng khỏi các nhà máy và đến với nền kinh tế trong nước.
AEF 2026 đặt câu hỏi về vai trò trong nền kinh tế đang đổi chiều
Phiên đối thoại cấp cao tại AEF 2026 giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng và Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới Stephan Mergenthaler được dự kiến kéo dài 60 phút, với chủ đề “Định vị Việt Nam trong tương lai toàn cầu”. Cuộc trao đổi đặt ra vấn đề rộng hơn chuyện thu hút vốn: Việt Nam sẽ đứng ở đâu khi kinh tế toàn cầu tái cấu trúc? Cạnh tranh chiến lược gia tăng, chuỗi cung ứng bị sắp xếp lại, trong khi trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số, xanh, năng lượng đang làm thay đổi cách sản xuất. Trong bối cảnh đó, phụ thuộc vào vai trò cứ điểm sản xuất sẽ khiến Việt Nam dễ bị cuốn theo quyết định của các tập đoàn và biến động bên ngoài. Thảo luận về đổi mới, kinh tế số, mạng lưới sản xuất và khả năng cùng kiến tạo sáng kiến vì thế là phép thử cho tham vọng nâng tầm vị thế, không chỉ là nghi thức đối ngoại.
Thước đo thật sự là năng lực trong nước
Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên mỗi năm trong giai đoạn 2026–2030, đồng thời giữ ổn định kinh tế vĩ mô và nâng chất lượng tăng trưởng. Mục tiêu lớn càng khiến việc chuyển đổi mô hình phát triển trở nên cấp thiết: tăng trưởng phải dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học công nghệ và khả năng làm chủ những khâu có giá trị cao. Với người lao động, doanh nghiệp và địa phương, hợp tác R&D có thể mở ra cơ hội tiếp cận kỹ năng, công nghệ và các lĩnh vực việc làm mới; song cơ hội ấy không tự đến nếu thiếu đào tạo và liên kết thực chất. Thủ tướng nhấn mạnh thu hút đầu tư nước ngoài cần gắn với nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước. Đó là điều kiện để hội nhập sâu hơn mà vẫn tăng sức chống chịu, thay vì chỉ gia tăng sản lượng phụ thuộc vào quyết định từ bên ngoài.
Kết luận, tham vọng trở thành đối tác tin cậy trong chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu chỉ có sức nặng khi đi kèm năng lực nghiên cứu phát triển và doanh nghiệp nội địa đủ sức tham gia. Việt Nam cần biến lời mời “cùng đầu tư, cùng nghiên cứu” thành dự án cụ thể, cơ hội học hỏi và năng lực công nghệ được duy trì trong nước. Khi đó, vị thế mới sẽ không chỉ được đo bằng số nhà máy hay quy mô xuất khẩu, mà bằng phần giá trị Việt Nam có thể cùng tạo ra.
