Văn hóa học đường bắt đầu từ những điều học sinh được tự tay trải nghiệm
Văn hóa học đường là những giá trị, thói quen và cách ứng xử được hình thành trong đời sống tập thể, qua cả bài học lẫn những hoạt động học sinh cùng tham gia. Vì vậy, muốn các em yêu văn hóa, nhà trường cần tạo cơ hội để các em sống với những giá trị ấy thay vì chỉ nghe giới thiệu. Tại Trường THCS Chiềng Sinh, xã Chiềng Sinh, tỉnh Điện Biên, hoạt động văn hóa và sinh hoạt cộng đồng được đưa vào chương trình trải nghiệm, góp phần nuôi dưỡng tình yêu truyền thống cùng tinh thần sẻ chia.
Từ hội chợ Xuân “Xuân yêu thương” đến chương trình Tết Trung thu, học sinh được tham gia những hoạt động gắn với đời sống và ngày lễ quen thuộc. Đây là lựa chọn có ý nghĩa: phong tục không còn là khái niệm xa cách khi các em được cùng chuẩn bị, giao tiếp, hợp tác và cảm nhận không khí cộng đồng. Những trải nghiệm như vậy mở rộng giáo dục ra ngoài giờ học chính khóa, đồng thời bồi đắp tình yêu quê hương qua việc làm cụ thể.
Hội chợ Xuân dạy kỹ năng và lòng sẻ chia
Ở hội chợ Xuân, các gian hàng do từng khối, lớp cùng giáo viên và phụ huynh chuẩn bị không chỉ tái hiện không khí ngày Tết. Học sinh tham gia trang trí, sắp xếp hàng hóa và giới thiệu sản phẩm trước tập thể; qua đó, các em rèn sự tự tin, khả năng diễn đạt và tinh thần trách nhiệm. Những kỹ năng này có sức nặng hơn khi được thực hành trong một tình huống thật, nơi mỗi em phải phối hợp với người khác và góp phần vào công việc chung.
Gian hàng 0 đồng đưa một giá trị khác vào ngày hội: quan tâm đến người gặp khó khăn. Học sinh tham gia sắp xếp, trưng bày và hướng dẫn người dân nhận những sản phẩm được cộng đồng đóng góp. Bài học không nằm ở món quà, mà ở việc các em hiểu sự sẻ chia qua hành động và biết chú ý đến hoàn cảnh của người khác. Khi phụ huynh, giáo viên và học sinh cùng chuẩn bị, hoạt động cũng trở thành nhịp cầu giữa gia đình với nhà trường—một nền tảng thiết thực để vun đắp văn hóa học đường.
Câu lạc bộ sách biến việc đọc thành niềm vui có thể chia sẻ
Nếu Chiềng Sinh đưa văn hóa truyền thống vào trải nghiệm tập thể, Trường THCS Đại Đồng tạo không gian để học sinh gặp gỡ sách và kể cho nhau điều mình khám phá. Trong buổi sinh hoạt định kỳ với chủ đề “Mở trang sách, chạm ước mơ”, các em xem văn nghệ, tiểu phẩm “Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn”, chơi trò tìm hiểu sách và chia sẻ cảm nhận. Câu lạc bộ sách vì thế không chỉ khuyến khích đọc, mà còn giúp việc đọc trở thành hoạt động giao tiếp, sáng tạo và học hỏi cùng bạn bè.
Đại Đồng hiện có 3 điểm trường, 52 lớp và 2.355 học sinh; nhà trường có 3 thư viện với khoảng 4.000 cuốn sách. Tiết đọc sách được duy trì vào thứ Tư hằng tuần, tại lớp, sân trường hoặc dưới bóng cây tùy điều kiện. Học sinh còn giới thiệu sách, kể chuyện, sân khấu hóa tác phẩm và kết nối việc đọc với Ngữ văn, Mỹ thuật, Tiếng Anh. Sự đa dạng ấy là điểm mạnh: học sinh có nhiều cách tiếp cận, thay vì bị xem đọc sách như một nhiệm vụ đơn điệu.
Nuôi thói quen bền lâu, không chỉ tổ chức một ngày hội
Một ngày hội có thể khơi hứng thú, nhưng thói quen cần được nuôi dưỡng đều đặn. Tại Đại Đồng, khoảng 80% học sinh tham gia Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Hưng Yên năm 2026; ba em đạt giải Khuyến khích và trường nhận giải tập thể dành cho đơn vị có số lượng học sinh dự thi cao nhất. Con số này cho thấy hoạt động khuyến đọc đã vượt khỏi một buổi sinh hoạt, dù điều quan trọng hơn vẫn là duy trì cơ hội lựa chọn, đọc và trò chuyện về sách trong đời sống thường ngày.
Nhà trường dự kiến tiếp tục củng cố thư viện và tủ sách lớp học, bổ sung sách phù hợp, đa dạng hoạt động đọc, phối hợp với phụ huynh và dùng nền tảng số để giới thiệu sách, chia sẻ tài liệu. Hướng đi ấy đáng được duy trì vì văn hóa đọc giúp học sinh tiếp nhận thông tin, tự học, diễn đạt và đồng cảm tốt hơn. Từ gian hàng sẻ chia ở Chiềng Sinh đến trang sách được bàn luận ở Đại Đồng, hai hình thức cho thấy văn hóa học đường không chỉ nằm trong tiết học: nó được vun đắp khi học sinh cùng làm, cùng đọc và cùng quan tâm đến người khác.
